៨. សង្ឃភេទសុត្តវណ្ណនា

៤៨. អដ្ឋមេ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោចាតិ អភិមារេ បយោជេត្វា នាឡាគិរិំ វិស្សជ្ជាបេត្វា សិលំ បវដ្ដេត្វា ភគវតោ អនត្ថំ កាតុំ អសក្កោន្តោ ‘‘សង្ឃំ ភិន្ទិត្វា ចក្កភេទំ ករិស្សាមី’’តិ អធិប្បាយេន ឯតំ ‘‘អជ្ជតគ្គេ’’តិអាទិវចនំ អវោច. អញ្ញត្រេវ ភគវតាតិ វិនា ឯវ ភគវន្តំ, សត្ថារំ អកត្វាតិ អត្ថោ. អញ្ញត្រ ភិក្ខុសង្ឃាតិ វិនា ឯវ ភិក្ខុសង្ឃំ. ឧបោសថំ ករិស្សាមិ សង្ឃកម្មានិ ចាតិ ភគវតោ ឱវាទការកំ ភិក្ខុសង្ឃំ វិសុំ កត្វា មំ អនុវត្តន្តេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ អាវេណិកំ ឧបោសថំ សង្ឃកម្មានិ ច ករិស្សាមីតិ អត្ថោ. ទេវទត្តោ សង្ឃំ ភិន្ទិស្សតីតិ ភេទករានំ សព្ពេសំ ទេវទត្តេន សជ្ជិតត្តា ឯកំសេនេវ ទេវទត្តោ អជ្ជ សង្ឃំ ភិន្ទិស្សតិ ទ្វិធា ករិស្សតិ. ‘‘អធម្មំ ធម្មោ’’តិអាទីសុ ហិ អដ្ឋារសសុ ភេទករវត្ថូសុ យំកិញ្ចិ ឯកម្បិ វត្ថុំ ទីបេត្វា តេន តេន ការណេន ‘‘ឥមំ គណ្ហថ, ឥមំ រោចេថា’’តិ សញ្ញាបេត្វា សលាកំ គាហេត្វា វិសុំ សង្ឃកម្មេ កតេ សង្ឃោ ភិន្នោ ហោតិ. វុត្តញ្ហេតំ –

‘‘បញ្ចហិ, ឧបាលិ, អាការេហិ សង្ឃោ ភិជ្ជតិ កម្មេន ឧទ្ទេសេន វោហរន្តោ អនុស្សាវនេន សលាកគ្គាហេនា’’តិ (បរិ. ៤៥៨).

តត្ថ កម្មេនាតិ អបលោកនកម្មាទីសុ ចតូសុ កម្មេសុ អញ្ញតរេន កម្មេន. ឧទ្ទេសេនាតិ បញ្ចសុ បាតិមោក្ខុទ្ទេសេសុ អញ្ញតរេន ឧទ្ទេសេន. វោហរន្តោតិ តាហិ តាហិ ឧប្បត្តីហិ ‘‘អធម្មំ ធម្មោ’’តិអាទីនិ (អ. និ. ១០.៣៧; ចូឡវ. ៣៥២) អដ្ឋារសភេទករវត្ថូនិ ទីបេន្តោ. អនុស្សាវនេនាតិ ‘‘ននុ តុម្ហេ ជានាថ មយ្ហំ ឧច្ចាកុលា បព្ពជិតភាវំ ពហុស្សុតភាវញ្ច, មាទិសោ នាម ឧទ្ធម្មំ ឧព្ពិនយំ គាហេយ្យាតិ កិំ តុម្ហាកំ ចិត្តម្បិ ឧប្បាទេតុំ យុត្តំ, កិមហំ អបាយតោ ន ភាយាមី’’តិអាទិនា នយេន កណ្ណមូលេ វចីភេទំ កត្វា អនុស្សាវនេន. សលាកគ្គាហេនាតិ ឯវំ អនុស្សាវេត្វា តេសំ ចិត្តំ ឧបត្ថម្ភេត្វា អនាវត្តិធម្មេ កត្វា ‘‘គណ្ហថ ឥមំ សលាក’’ន្តិ សលាកគ្គាហេន.

ឯត្ថ ច កម្មមេវ ឧទ្ទេសោ វា បមាណំ, វោហារានុស្សាវនសលាកគ្គាហា បន បុព្ពភាគា. អដ្ឋារសវត្ថុទីបនវសេន ហិ វោហរន្តេន តត្ថ រុចិជននត្ថំ អនុស្សាវេត្វា សលាកាយ គាហិតាយបិ អភិន្នោវ ហោតិ សង្ឃោ. យទា បនេវំ ចត្តារោ វា អតិរេកា វា សលាកំ គាហេត្វា អាវេណិកំ ឧទ្ទេសំ វា កម្មំ វា ករោន្តិ, តទា សង្ឃោ ភិន្នោ នាម ហោតិ. ទេវទត្តោ ច សព្ពំ សង្ឃភេទស្ស បុព្ពភាគំ និប្ផាទេត្វា ‘‘ឯកំសេនេវ អជ្ជ អាវេណិកំ ឧបោសថំ សង្ឃកម្មញ្ច ករិស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា ‘‘អជ្ជតគ្គេ’’តិអាទិវចនំ អវោច. តេនាហ – ‘‘អជ្ជ, ភន្តេ, ទេវទត្តោ សង្ឃំ ភិន្ទិស្សតី’’តិ. យតោ អវោចុម្ហា ‘‘ភេទករានំ សព្ពេសំ ទេវទត្តេន សជ្ជិតត្តា’’តិ.

ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អវីចិមហានិរយុប្បត្តិសំវត្តនិយំ កប្បដ្ឋិយំ អតេកិច្ឆំ ទេវទត្តេន និព្ពត្តិយមានំ សង្ឃភេទកម្មំ សព្ពាការតោ វិទិត្វា. ឥមំ ឧទានន្តិ កុសលាកុសលេសុ យថាក្កមំ សប្បុរិសាសប្បុរិសសភាគវិសភាគបដិបត្តិវសេន បន សុកុសលាតិ ឥទមត្ថវិភាវនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ សុករំ សាធុនា សាធូតិ អត្តនោ បរេសញ្ច ហិតំ សាធេតីតិ សាធុ, សម្មាបដិបន្នោ. តេន សាធុនា សារិបុត្តាទិនា សាវកេន បច្ចេកពុទ្ធេន សម្មាសម្ពុទ្ធេន អញ្ញេន វា លោកិយសាធុនា សាធុ សុន្ទរំ ភទ្ទកំ អត្តនោ បរេសញ្ច ហិតសុខាវហំ សុករំ សុខេន កាតុំ សក្កា. សាធុ បាបេន ទុក្ករន្តិ តទេវ បន វុត្តលក្ខណំ សាធុ បាបេន ទេវទត្តាទិនា បាបបុគ្គលេន ទុក្ករំ កាតុំ ន សក្កា, ន សោ តំ កាតុំ សក្កោតីតិ អត្ថោ. បាបំ បាបេន សុករន្តិ បាបំ អសុន្ទរំ អត្តនោ បរេសញ្ច អនត្ថាវហំ បាបេន យថាវុត្តបាបបុគ្គលេន សុករំ សុខេន កាតុំ សក្កុណេយ្យ. បាបមរិយេហិ ទុក្ករន្តិ អរិយេហិ បន ពុទ្ធាទីហិ តំ តំ បាបំ ទុក្ករំ ទុរភិសម្ភវំ. សេតុឃាតោយេវ ហិ តេសន្តិ សត្ថា ទីបេតិ.

អដ្ឋមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.