១០. ចូឡបន្ថកសុត្តវណ្ណនា

៥០. ទសមេ ចូឡបន្ថកោតិ មហាបន្ថកត្ថេរស្ស កនិដ្ឋភាតិកត្តា បន្ថេ ជាតត្តា ច ទហរកាលេ លទ្ធវោហារេន អបរភាគេបិ អយមាយស្មា ‘‘ចូឡបន្ថកោ’’ត្វេវ បញ្ញាយិត្ថ. គុណវិសេសេហិ បន ឆឡភិញ្ញោ បភិន្នបដិសម្ភិទោ ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ មនោមយំ កាយំ អភិនិម្មិនន្តានំ យទិទំ ចូឡបន្ថកោ, ចេតោវិវដ្ដកុសលានំ យទិទំ ចូឡបន្ថកោ’’តិ ទ្វីសុ (អ. និ. ១.១៩៩) ឋានេសុ ភគវតា ឯតទគ្គេ ឋបិតោ អសីតិយា មហាសាវកេសុ អព្ភន្តរោ.

សោ ឯកទិវសំ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ អត្តនោ ទិវាដ្ឋានេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ សមាបត្តីហិ ទិវសភាគំ វីតិនាមេត្វា សាយន្ហសមយំ ឧបាសកេសុ ធម្មស្សវនត្ថំ អនាគតេសុ ឯវ វិហារមជ្ឈំ បវិសិត្វា ភគវតិ គន្ធកុដិយំ និសិន្នេ ‘‘អកាលោ តាវ ភគវតោ ឧបដ្ឋានំ ឧបសង្កមិតុ’’ន្តិ គន្ធកុដិបមុខេ ឯកមន្តំ និសីទិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា. តេន វុត្តំ – ‘‘តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ ភគវតោ អវិទូរេ និសិន្នោ ហោតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា’’តិ. សោ ហិ តទា កាលបរិច្ឆេទំ កត្វា សមាបត្តិំ សមាបជ្ជិត្វា និសីទិ.

ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អាយស្មតោ ចូឡបន្ថកស្ស កាយចិត្តានំ សម្មាបណិហិតភាវសង្ខាតំ អត្ថំ ជានិត្វា. ឥមំ ឧទានន្តិ អញ្ញោបិ យោ បស្សទ្ធកាយោ សព្ពិរិយាបថេសុ ឧបដ្ឋិតស្សតិ សមាហិតោ, តស្ស ភិក្ខុនោ អនុបាទា បរិនិព្ពានបរិយោសានស្ស វិសេសាធិគមស្ស តត្ថ បាតុភាវវិភាវនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ ឋិតេន កាយេនាតិ កាយទ្វារិកស្ស អសំវរស្ស បហានេន អករណេន សម្មា ឋបិតេន ចោបនកាយេន, តថា ចក្ខាទីនំ ឥន្ទ្រិយានំ និព្ពិសេវនភាវករណេន សុដ្ឋុ ឋបិតេន បញ្ចទ្វារិកកាយេន, សំយតហត្ថបាទតាយ ហត្ថកុក្កុច្ចាទីនំ អភាវតោ អបរិផន្ទនេន ឋិតេន ករជកាយេន ចាតិ សង្ខេបតោ សព្ពេនបិ កាយេន និព្ពិការតាសង្ខាតេន និច្ចលភាវេន ឋិតេន. ឯតេនស្ស សីលបារិសុទ្ធិ ទស្សិតា. ឥត្ថម្ភូតលក្ខណេ ច ឥទំ ករណវចនំ. ឋិតេន ចេតសាតិ ចិត្តស្ស ឋិតិបរិទីបនេន សមាធិសម្បទំ ទស្សេតិ. សមាធិ ហិ ចិត្តស្ស ‘ឋិតី’តិ វុច្ចតិ. តស្មា សមថវសេន វិបស្សនាវសេនេវ វា ឯកគ្គតាយ សតិ ចិត្តំ អារម្មណេ ឯកោទិភាវូបគមនេន ឋិតំ នាម ហោតិ, ន អញ្ញថា. ឥទញ្ច យថាវុត្តកាយចិត្តានំ ឋបនំ សមាទហនំ សព្ពស្មិំ កាលេ សព្ពេសុ ច ឥរិយាបថេសុ ឥច្ឆិតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ – ‘‘តិដ្ឋំ និសិន្នោ ឧទ វា សយានោ’’តិ. តត្ថ វា-សទ្ទោ អនិយមត្ថោ. តេន តិដ្ឋន្តោ វា និសិន្នោ វា សយានោ វា តទញ្ញិរិយាបថោ វាតិ អយមត្ថោ ទីបិតោ ហោតីតិ ចង្កមនស្សាបិ ឥធ សង្គហោ វេទិតព្ពោ.

ឯតំ សតិំ ភិក្ខុ អធិដ្ឋហានោតិ យាយ បគេវ បរិសុទ្ធសមាចារោ កាយចិត្តទុដ្ឋុល្លភាវូបសមនេន កាយំ ចិត្តញ្ច អសារទ្ធំ កត្វា បដិលទ្ធាយ អនវជ្ជសុខាធិដ្ឋាយ កាយចិត្តបស្សទ្ធិវសេន ចិត្តំ លហុំ មុទុំ កម្មញ្ញញ្ច កត្វា សម្មា ឋបេន្តោ សមាទហន្តោ កម្មដ្ឋានំ បរិព្រូហេតិ មត្ថកញ្ច បាបេតិ, តំ ឯវ កម្មដ្ឋានានុយោគស្ស អាទិមជ្ឈបរិយោសានេសុ ពហូបការំ សតិំ ភិក្ខុ អធិដ្ឋហានោ សីលវិសោធនំ អាទិំ កត្វា យាវ វិសេសាធិគមា តត្ថ តត្ថ អធិដ្ឋហន្តោតិ អត្ថោ. លភេថ បុព្ពាបរិយំ វិសេសន្តិ សោ ឯវំ សតិអារក្ខេន ចេតសា កម្មដ្ឋានំ ឧបរូបរិ វឌ្ឍេន្តោ ព្រូហេន្តោ ផាតិំ ករោន្តោ បុព្ពាបរិយំ បុព្ពាបរិយវន្តំ បុព្ពាបរភាគេន បវត្តំ ឧឡារុឡារតរាទិភេទវិសេសំ លភេយ្យ.

តត្ថ ទុវិធោ បុព្ពាបរិយវិសេសោ សមថវសេន វិបស្សនាវសេន ចាតិ. តេសុ សមថវសេន តាវ និមិត្តុប្បត្តិតោ បដ្ឋាយ យាវ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនវសីភាវោ, តាវ បវត្តោ ភាវនាវិសេសោ បុព្ពាបរិយវិសេសោ. វិបស្សនាវសេន បន រូបមុខេន អភិនិវិសន្តស្ស រូបធម្មបរិគ្គហតោ, ឥតរស្ស នាមធម្មបរិគ្គហតោ បដ្ឋាយ យាវ អរហត្តាធិគមោ, តាវ បវត្តោ ភាវនាវិសេសោ បុព្ពាបរិយវិសេសោ. អយមេវ ច ឥធាធិប្បេតោ.

លទ្ធាន បុព្ពាបរិយំ វិសេសន្តិ បុព្ពាបរិយវិសេសំ ឧក្កំសបារមិប្បត្តំ អរហត្តំ លភិត្វា. អទស្សនំ មច្ចុរាជស្ស គច្ឆេតិ ជីវិតុបច្ឆេទវសេន សព្ពេសំ សត្តានំ អភិភវនតោ មច្ចុរាជសង្ខាតស្ស មរណស្ស វិសយភូតំ ភវត្តយំ សមតិក្កន្តត្តា អទស្សនំ អគោចរំ គច្ឆេយ្យ. ឥមស្មិំ វគ្គេ យំ អវុត្តំ, តំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវាតិ.

ទសមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតា ច មហាវគ្គវណ្ណនា.