៥. ឧបាសកសុត្តវណ្ណនា

១៥. បញ្ចមេ ឥច្ឆានង្គលកោតិ ឥច្ឆានង្គលនាមកោ កោសលេសុ ឯកោ ព្រាហ្មណគាមោ, តំនិវាសិតាយ តត្ថ វា ជាតោ ភវោតិ វា ឥច្ឆានង្គលកោ. ឧបាសកោតិ តីហិ សរណគមនេហិ ភគវតោ សន្តិកេ ឧបាសកភាវស្ស បវេទិតត្តា ឧបាសកោ បញ្ចសិក្ខាបទិកោ ពុទ្ធមាមកោ, ធម្មមាមកោ, សង្ឃមាមកោ. កេនចិទេវ ករណីយេនាតិ ឧទ្ធារសោធាបនាទិនា កេនចិទេវ កត្តព្ពេន. តីរេត្វាតិ និដ្ឋាបេត្វា. អយំ កិរ ឧបាសកោ បុព្ពេ អភិណ្ហំ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា បយិរុបាសតិ, សោ កតិបយំ កាលំ ពហុករណីយតាយ សត្ថុ ទស្សនំ នាភិសម្ភោសិ. តេនាហ ភគវា – ‘‘ចិរស្សំ ខោ ត្វំ, ឧបាសក, ឥមំ បរិយាយមកាសិ, យទិទំ ឥធាគមនាយា’’តិ.

តត្ថ ចិរស្សន្តិ ចិរេន. បរិយាយន្តិ វារំ. យទិទន្តិ និបាតោ, យោ អយន្តិ អត្ថោ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ឥធ មម សន្តិកេ អាគមនាយ យោ អយំ អជ្ជ កតោ វារោ, តំ ឥមំ ចិរេន បបញ្ចំ កត្វា អកាសីតិ. ចិរបដិកាហន្តិ ចិរបដិកោ អហំ, ចិរកាលតោ បដ្ឋាយ អហំ ឧបសង្កមិតុកាមោតិ សម្ពន្ធោ. កេហិចិ កេហិចីតិ ឯកច្ចេហិ ឯកច្ចេហិ. អថ វា កេហិចិ កេហិចីតិ យេហិ វា តេហិ វា. តត្ថ គារវំ ទស្សេតិ. សត្ថរិ អភិប្បសន្នស្ស ហិ សត្ថុទស្សនធម្មស្សវនេសុ វិយ ន អញ្ញត្ថ អាទរោ ហោតិ. កិច្ចករណីយេហីតិ ឯត្ថ អវស្សំ កាតព្ពំ កិច្ចំ, ឥតរំ ករណីយំ. បឋមំ វា កាតព្ពំ កិច្ចំ, បច្ឆា កាតព្ពំ ករណីយំ. ខុទ្ទកំ វា កិច្ចំ, មហន្តំ ករណីយំ. ព្យាវដោតិ ឧស្សុក្កោ. ឯវាហន្តិ ឯវំ ឥមិនា បការេន អហំ នាសក្ខិំ ឧបសង្កមិតុំ, ន អគារវាទិនាតិ អធិប្បាយោ.

ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ទុល្លភេ ពុទ្ធុប្បាទេ មនុស្សត្តលាភេ ច សត្តានំ សកិញ្ចនភាវេន កិច្ចបសុតតាយ កុសលន្តរាយោ ហោតិ, ន អកិញ្ចនស្សាតិ ឯតមត្ថំ សព្ពាការតោ វិទិត្វា. ឥមំ ឧទានន្តិ តទត្ថបរិទីបនមេវ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ សុខំ វត តស្ស ន ហោតិ កិញ្ចីតិ យស្ស បុគ្គលស្ស កិញ្ចិ រូបាទីសុ ឯកវត្ថុម្បិ ‘‘មមេត’’ន្តិ តណ្ហាយ បរិគ្គហិតភាវេន ន ហោតិ នត្ថិ ន វិជ្ជតិ, សុខំ វត តស្ស បុគ្គលស្ស, អហោ សុខមេវាតិ អត្ថោ. ‘‘ន ហោសី’’តិបិ បាឋោ, តស្ស អតីតកាលវសេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ. កេចិ បន ន ហោតិ កិញ្ចីតិ បទស្ស ‘‘រាគាទិកិញ្ចនំ យស្ស ន ហោតី’’តិ អត្ថំ វណ្ណេន្តិ, តំ ន សុន្ទរំ បរិគ្គហធម្មវសេន ទេសនាយ អាគតត្តា. រាគាទិកិញ្ចនន្តិ បរិគ្គហេតព្ពស្សាបិ សង្គហេ សតិ យុត្តមេវ វុត្តំ សិយា អថ វា យស្ស បុគ្គលស្ស កិញ្ចិ អប្បម្បិ កិញ្ចនំ បលិពោធជាតំ រាគាទិកិញ្ចនាភាវតោ ឯវ ន ហោតិ, តំ តស្ស អកិញ្ចនត្តំ សុខស្ស បច្ចយភាវតោ សុខំ វតំ, អហោ សុខន្តិ អត្ថោ. កស្ស បន ន ហោតិ កិញ្ចនន្តិ ចេ, អាហ ‘‘សង្ខាតធម្មស្ស ពហុស្សុតស្សា’’តិ. យោ ចតូហិបិ មគ្គសង្ខាហិ សោឡសកិច្ចនិប្ផត្តិយា សង្ខាតធម្មោ កតកិច្ចោ, តតោ ឯវ បដិវេធពាហុសច្ចេន ពហុស្សុតោ, តស្ស.

ឥតិ ភគវា អកិញ្ចនភាវេ អានិសំសំ ទស្សេត្វា សកិញ្ចនភាវេ អាទីនវំ ទស្សេតុំ ‘‘សកិញ្ចនំ បស្សា’’តិអាទិមាហ. តស្សត្ថោ – រាគាទិកិញ្ចនានំ អាមិសកិញ្ចនានញ្ច អត្ថិតាយ សកិញ្ចនំ, សកិញ្ចនត្តា ឯវ អលទ្ធានញ្ច លទ្ធានញ្ច កាមានំ បរិយេសនារក្ខណហេតុ កិច្ចករណីយវសេន ‘‘អហំ មមា’’តិ គហណវសេន ច វិហញ្ញមានំ វិឃាតំ អាបជ្ជមានំ បស្សាតិ ធម្មសំវេគប្បត្តោ សត្ថា អត្តនោ ចិត្តំ វទតិ. ជនោ ជនស្មិំ បដិពន្ធរូបោតិ សយំ អញ្ញោ ជនោ សមានោ អញ្ញស្មិំ ជនេ ‘‘អហំ ឥមស្ស, មម អយ’’ន្តិ តណ្ហាវសេន បដិពន្ធសភាវោ ហុត្វា វិហញ្ញតិ វិឃាតំ អាបជ្ជតិ. ‘‘បដិពទ្ធចិត្តោ’’តិបិ បាឋោ. អយញ្ច អត្ថោ –

‘‘បុត្តា មត្ថិ ធនម្មត្ថិ, ឥតិ ពាលោ វិហញ្ញតិ;

អត្តា ហិ អត្តនោ នត្ថិ, កុតោ បុត្តា កុតោ ធន’’ន្តិ. (ធ. ប. ៦២) –

អាទីហិ សុត្តបទេហិ ទីបេតព្ពោតិ.

បញ្ចមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.