១. ឧត្តរាថេរីគាថាវណ្ណនា

សត្តកនិបាតេ មុសលានិ គហេត្វានាតិ ឧត្តរាយ ថេរិយា គាថា. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី, អនុក្កមេន សម្ភាវិតកុសលមូលា សមុបចិតវិមោក្ខសម្ភារា បរិបក្កវិមុត្តិបរិបាចនីយធម្មា ហុត្វា, ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ អញ្ញតរស្មិំ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា ឧត្តរាតិ លទ្ធនាមា អនុក្កមេន វិញ្ញុតំ បត្វា បដាចារាយ ថេរិយា សន្តិកំ ឧបសង្កមិ. ថេរី តស្សា ធម្មំ កថេសិ. សា ធម្មំ សុត្វា សំសារេ ជាតសំវេគា សាសនេ អភិប្បសន្នា ហុត្វា បព្ពជិ. បព្ពជិត្វា ច កតបុព្ពកិច្ចា បដាចារាយ ថេរិយា សន្តិកេ វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា ភាវនមនុយុញ្ជន្តី ឧបនិស្សយសម្បន្នតាយ ឥន្ទ្រិយានំ បរិបាកំ គតត្តា ច ន ចិរស្សេវ វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន –

១៧៥. ‘‘មុសលានិ គហេត្វាន, ធញ្ញំ កោដ្ដេន្តិ មាណវា;

បុត្តទារានិ បោសេន្តា, ធនំ វិន្ទន្តិ មាណវា.

១៧៦. ‘‘ឃដេថ ពុទ្ធសាសនេ, យំ កត្វា នានុតប្បតិ;

ខិប្បំ បាទានិ ធោវិត្វា, ឯកមន្តំ និសីទថ.

១៧៧. ‘‘ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេត្វាន, ឯកគ្គំ សុសមាហិតំ;

បច្ចវេក្ខថ សង្ខារេ, បរតោ នោ ច អត្តតោ.

១៧៨. ‘‘តស្សាហំ វចនំ សុត្វា, បដាចារានុសាសនិំ;

បាទេ បក្ខាលយិត្វាន, ឯកមន្តេ ឧបាវិសិំ.

១៧៩. ‘‘រត្តិយា បុរិមេ យាមេ, បុព្ពជាតិមនុស្សរិំ;

រត្តិយា មជ្ឈិមេ យាមេ, ទិព្ពចក្ខុំ វិសោធយិំ.

១៨០. ‘‘រត្តិយា បច្ឆិមេ យាមេ, តមោក្ខន្ធំ បទាលយិំ;

តេវិជ្ជា អថ វុដ្ឋាសិំ, កតា តេ អនុសាសនី.

១៨១. ‘‘សក្កំវ ទេវា តិទសា, សង្គាមេ អបរាជិតំ;

បុរក្ខត្វា វិហស្សាមិ, តេវិជ្ជាម្ហិ អនាសវា’’តិ. –

ឥមា គាថា អភាសិ.

តត្ថ ចិត្តំ ឧបដ្ឋបេត្វានាតិ ភាវនាចិត្តំ កម្មដ្ឋានេ ឧបដ្ឋបេត្វា. កថំ? ឯកគ្គំ សុសមាហិតំ បច្ចវេក្ខថាតិ បដិបត្តិំ អវេក្ខថ, សង្ខារេ អនិច្ចាតិបិ, ទុក្ខាតិបិ, អនត្តាតិបិ លក្ខណត្តយំ វិបស្សថាតិ អត្ថោ. ឥទញ្ច ឱវាទកាលេ អត្តនោ អញ្ញេសញ្ច ភិក្ខុនីនំ ថេរិយាទីនំ ឱវាទស្ស អនុវាទវសេន វុត្តំ. បដាចារានុសាសនិន្តិ បដាចារាយ ថេរិយា អនុសិដ្ឋិំ. ‘‘បដាចារាយ សាសន’’ន្តិបិ វា បាឋោ.

អថ វុដ្ឋាសិន្តិ តេវិជ្ជាភាវប្បត្តិតោ បច្ឆា អាសនតោ វុដ្ឋាសិំ. អយម្បិ ថេរី ឯកទិវសំ បដាចារាយ ថេរិយា សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ សោធេត្វា អត្តនោ វសនដ្ឋានំ បវិសិត្វា បល្លង្កំ អាភុជិត្វា និសីទិ. ‘‘ន តាវិមំ បល្លង្កំ ភិន្ទិស្សាមិ, យាវ មេ ន អនុបាទាយ អាសវេហិ ចិត្តំ វិមុច្ចតី’’តិ និច្ឆយំ កត្វា សម្មសនំ អារភិត្វា, អនុក្កមេន វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា មគ្គបដិបាដិយា អភិញ្ញាបដិសម្ភិទាបរិវារំ អរហត្តំ បត្វា ឯកូនវីសតិយា បច្ចវេក្ខណាញាណាយ បវត្តាយ ‘‘ឥទានិម្ហិ កតកិច្ចា’’តិ សោមនស្សជាតា ឥមា គាថា ឧទានេត្វា បាទេ បសារេសិ អរុណុគ្គមនវេលាយំ. តតោ សម្មទេវ វិភាតាយ រត្តិយា ថេរិយា សន្តិកំ ឧបគន្ត្វា ឥមា គាថា បច្ចុទាហាសិ. តេន វុត្តំ ‘‘កតា តេ អនុសាសនី’’តិអាទិ. សេសំ សព្ពំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ.

ឧត្តរាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.