៦. មហាបជាបតិគោតមីថេរីគាថាវណ្ណនា

ពុទ្ធ វីរ នមោ ត្យត្ថូតិអាទិកា មហាបជាបតិគោតមិយា គាថា. អយម្បិ កិរ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុណន្តី សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុនិំ រត្តញ្ញូនំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា, អធិការកម្មំ កត្វា តំ ឋានន្តរំ បត្ថេត្វា យាវជីវំ ទានាទីនិ បុញ្ញានិ កត្វា កប្បសតសហស្សំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរិត្វា, កស្សបស្ស ច ភគវតោ អន្តរេ អម្ហាកញ្ច ភគវតោ ពុទ្ធសុញ្ញេ លោកេ ពារាណសិយំ បញ្ចន្នំ ទាសិសតានំ ជេដ្ឋិកា ហុត្វា និព្ពត្តិ. អថ សា វស្សូបនាយិកសមយេ បញ្ច បច្ចេកពុទ្ធេ នន្ទមូលកបព្ភារតោ ឥសិបតនេ ឱតរិត្វា, នគរេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ឥសិបតនមេវ គន្ត្វា, វស្សូបនាយិកសមយេ កុដិយា អត្ថាយ ហត្ថកម្មំ បរិយេសន្តេ ទិស្វា, តា ទាសិយោ តាសំ អត្តនោ ច សាមិកេ សមាទបេត្វា ចង្កមាទិបរិវារសម្បន្នា បញ្ច កុដិយោ ការេត្វា, មញ្ចបីឋបានីយបរិភោជនីយភាជនាទីនិ ឧបដ្ឋបេត្វា បច្ចេកពុទ្ធេ តេមាសំ តត្ថេវ វសនត្ថាយ បដិញ្ញំ ការេត្វា វារភិក្ខំ បដ្ឋបេសុំ. យា អត្តនោ វារទិវសេ ភិក្ខំ ទាតុំ ន សក្កោតិ, តស្សា សយំ សកគេហតោ នីហរិត្វា ទេតិ. ឯវំ តេមាសំ បដិជគ្គិត្វា បវារណាយ សម្បត្តាយ ឯកេកំ ទាសិំ ឯកេកំ សាដកំ វិស្សជ្ជាបេសិ. បញ្ចថូលសាដកសតានិ អហេសុំ. តានិ បរិវត្តាបេត្វា បញ្ចន្នំ បច្ចេកពុទ្ធានំ តិចីវរានិ កត្វា អទាសិ. បច្ចេកពុទ្ធា តាសំ បស្សន្តីនំយេវ អាកាសេន គន្ធមាទនបព្ពតំ អគមំសុ.

តាបិ សព្ពា យាវជីវំ កុសលំ កត្វា ទេវលោកេ និព្ពត្តិំសុ. តាសំ ជេដ្ឋិកា តតោ ចវិត្វា ពារាណសិយា អវិទូរេ បេសការគាមេ បេសការជេដ្ឋកស្ស គេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្វា, បទុមវតិយា បុត្តេ បញ្ចសតេ បច្ចេកពុទ្ធេ ទិស្វា សម្បិយាយមានា សព្ពេ វន្ទិត្វា ភិក្ខំ អទាសិ. តេ ភត្តកិច្ចំ កត្វា គន្ធមាទនមេវ អគមំសុ. សាបិ យាវជីវំ កុសលំ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី អម្ហាកំ សត្ថុ និព្ពត្តិតោ បុរេតរមេវ ទេវទហនគរេ មហាសុប្បពុទ្ធស្ស គេហេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ, គោតមីតិស្សា គោត្តាគតមេវ នាមំ អហោសិ; មហាមាយាយ កនិដ្ឋភគិនី. លក្ខណបាឋកាបិ ‘‘ឥមាសំ ទ្វិន្នម្បិ កុច្ឆិយំ វសិតា ទារកា ចក្កវត្តិនោ ភវិស្សន្តី’’តិ ព្យាករិំសុ. សុទ្ធោទនមហារាជា វយប្បត្តកាលេ ទ្វេបិ មង្គលំ កត្វា អត្តនោ ឃរំ អភិនេសិ.

អបរភាគេ អម្ហាកំ សត្ថរិ ឧប្បជ្ជិត្វា បវត្តិតវរធម្មចក្កេ អនុបុព្ពេន តត្ថ តត្ថ វេនេយ្យានំ អនុគ្គហំ ករោន្តេ វេសាលិំ ឧបនិស្សាយ កូដាគារសាលាយំ វិហរន្តេ សុទ្ធោទនមហារាជា សេតច្ឆត្តស្ស ហេដ្ឋា អរហត្តំ សច្ឆិកត្វា បរិនិព្ពាយិ. អថ មហាបជាបតិគោតមី បព្ពជិតុកាមា ហុត្វា សត្ថារំ ឯកវារំ បព្ពជ្ជំ យាចមានា អលភិត្វា ទុតិយវារំ កេសេ ឆិន្ទាបេត្វា កាសាយានិ អច្ឆាទេត្វា កលហវិវាទសុត្តន្តទេសនាបរិយោសានេ (សុ. និ. ៨៦៨ អាទយោ) និក្ខមិត្វា បព្ពជិតានំ បញ្ចន្នំ សក្យកុមារសតានំ បាទបរិចារិកាហិ សទ្ធិំ វេសាលិំ គន្ត្វា អានន្ទត្ថេរំ សត្ថារំ យាចាបេត្វា អដ្ឋហិ គរុធម្មេហិ (អ. និ. ៨.៥១; ចូឡវ. ៤០៣) បព្ពជ្ជញ្ច ឧបសម្បទញ្ច បដិលភិ. ឥតរា បន សព្ពាបិ ឯកតោឧបសម្បន្នា អហេសុំ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារតោ បនេតំ វត្ថុ បាឡិយំ អាគតមេវ.

ឯវំ ឧបសម្បន្នា បន មហាបជាបតិគោតមី សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. អថស្សា សត្ថា ធម្មំ ទេសេសិ. សា សត្ថុ សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា ភាវនមនុយុញ្ជន្តី ន ចិរស្សេវ អភិញ្ញាបដិសម្ភិទាបរិវារំ អរហត្តំ បាបុណិ. សេសា បន បញ្ចសតា ភិក្ខុនិយោ នន្ទកោវាទបរិយោសានេ (ម. និ. ៣.៣៩៨ អាទយោ) ឆឡភិញ្ញា អហេសុំ. អថេកទិវសំ សត្ថា ជេតវនមហាវិហារេ អរិយគណមជ្ឈេ និសិន្នោ ភិក្ខុនិយោ ឋានន្តរេ ឋបេន្តោ មហាបជាបតិគោតមិំ រត្តញ្ញូនំ ភិក្ខុនីនំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ. សា ផលសុខេន និព្ពានសុខេន ច វីតិនាមេន្តី កតញ្ញុតាយ ឋត្វា ឯកទិវសំ សត្ថុ គុណាភិត្ថវនបុព្ពកឧបការកវិភាវនាមុខេន អញ្ញំ ព្យាករោន្តី –

១៥៧. ‘‘ពុទ្ធវីរ នមោ ត្យត្ថុ, សព្ពសត្តានមុត្តម;

យោ មំ ទុក្ខា បមោចេសិ, អញ្ញញ្ច ពហុកំ ជនំ.

១៥៨. ‘‘សព្ពទុក្ខំ បរិញ្ញាតំ, ហេតុតណ្ហា វិសោសិតា;

ភាវិតោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, និរោធោ ផុសិតោ មយា.

១៥៩. ‘‘មាតា បុត្តោ បិតា ភាតា, អយ្យកា ច បុរេ អហុំ;

យថាភុច្ចមជានន្តី, សំសរិំហំ អនិព្ពិសំ.

១៦០. ‘‘ទិដ្ឋោ ហិ មេ សោ ភគវា, អន្តិមោយំ សមុស្សយោ;

វិក្ខីណោ ជាតិសំសារោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.

១៦១. ‘‘អារទ្ធវីរិយេ បហិតត្តេ, និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមេ;

សមគ្គេ សាវកេ បស្សេ, ឯសា ពុទ្ធាន វន្ទនា.

១៦២. ‘‘ពហូនំ វត អត្ថាយ, មាយា ជនយិ គោតមំ;

ព្យាធិមរណតុន្នានំ, ទុក្ខក្ខន្ធំ ព្យបានុទី’’តិ. – ឥមា គាថា អភាសិ;

តត្ថ ពុទ្ធវីរាតិ ចតុសច្ចពុទ្ធេសុ វីរ, សព្ពពុទ្ធា ហិ ឧត្តមវីរិយេហិ ចតុសច្ចពុទ្ធេហិ វា ចតុព្ពិធសម្មប្បធានវីរិយនិប្ផត្តិយា វិជិតវិជយត្តា វីរា នាម. ភគវា បន វីរិយបារមិបារិបូរិយា ចតុរង្គសមន្នាគតវីរិយាធិដ្ឋានេន សាតិសយចតុព្ពិធសម្មប្បធានកិច្ចនិប្ផត្តិយា តស្សា ច វេនេយ្យសន្តានេ សម្មទេវ បតិដ្ឋាបិតត្តា វិសេសតោ វីរិយយុត្តតាយ វីរោតិ វត្តព្ពតំ អរហតិ. នមោ ត្យត្ថូតិ នមោ នមក្ការោ តេ ហោតុ. សព្ពសត្តានមុត្តមាតិ អបទាទិភេទេសុ សត្តេសុ សីលាទិគុណេហិ ឧត្តមោ ភគវា. តទេកទេសំ សត្ថុបការគុណំ ទស្សេតុំ, ‘‘យោ មំ ទុក្ខា បមោចេសិ, អញ្ញញ្ច ពហុកំ ជន’’ន្តិ វត្វា អត្តនោ ទុក្ខា បមុត្តភាវំ វិភាវេន្តី ‘‘សព្ពទុក្ខ’’ន្តិ គាថមាហ.

បុន យតោ បមោចេសិ, តំ វដ្ដទុក្ខំ ឯកទេសេន ទស្សេន្តី ‘‘មាតា បុត្តោ’’តិ គាថមាហ. តត្ថ យថាភុច្ចមជានន្តីតិ បវត្តិហេតុអាទិំ យថាភូតំ អនវពុជ្ឈន្តី. សំសរិំហំ អនិព្ពិសន្តិ សំសារសមុទ្ទេ បតិដ្ឋំ អវិន្ទន្តី អលភន្តី ភវាទីសុ អបរាបរុប្បត្តិវសេន សំសរិំ អហន្តិ កថេន្តី អាហ ‘‘មាតា បុត្តោ’’តិអាទិ. យស្មិំ ភវេ ឯតស្ស មាតា អហោសិ, តតោ អញ្ញស្មិំ ភវេ តស្សេវ បុត្តោ, តតោ អញ្ញស្មិំ ភវេ បិតា ភាតា អហូតិ អត្ថោ.

‘‘ទិដ្ឋោ ហិ មេ’’តិ គាថាយបិ អត្តនោ ទុក្ខតោ បមុត្តភាវមេវ វិភាវេតិ. តត្ថ ទិដ្ឋោ ហិ មេ សោ ភគវាតិ សោ ភគវា សម្មាសម្ពុទ្ធោ អត្តនា ទិដ្ឋលោកុត្តរធម្មទស្សនេន ញាណចក្ខុនា មយា បច្ចក្ខតោ ទិដ្ឋោ. យោ ហិ ធម្មំ បស្សតិ, សោ ភគវន្តំ បស្សតិ នាម. យថាហ – ‘‘យោ ខោ, វក្កលិ, ធម្មំ បស្សតិ, សោ មំ បស្សតី’’តិអាទិ (សំ. និ. ៣.៨៧).

អារទ្ធវីរិយេតិ បគ្គហិតវីរិយេ. បហិតត្តេតិ និព្ពានំ បេសិតចិត្តេ. និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមេតិ អបត្តស្ស បត្តិយា បត្តស្ស វេបុល្លត្ថាយ សព្ពកាលំ ថិរបរក្កមេ. សមគ្គេតិ សីលទិដ្ឋិសាមញ្ញេន សំហតភាវេន សមគ្គេ. សត្ថុទេសនាយ សវនន្តេ ជាតត្តា សាវកេ, ‘‘ឥមេ មគ្គដ្ឋា ឥមេ ផលដ្ឋា’’តិ យាថាវតោ បស្សតិ. ឯសា ពុទ្ធាន វន្ទនាតិ យា សត្ថុ ធម្មសរីរភូតស្ស អរិយសាវកានំ អរិយភាវភូតស្ស ច លោកុត្តរធម្មស្ស អត្តបច្ចក្ខកិរិយា, ឯសា សម្មាសម្ពុទ្ធានំ សាវកពុទ្ធានញ្ច វន្ទនា យាថាវតោ គុណនិន្នតា.

‘‘ពហូនំ វត អត្ថាយា’’តិ ឱសានគាថាយបិ សត្ថុ លោកស្ស ពហូបការតំយេវ វិភាវេតិ. យំ បនេត្ថ អត្ថតោ ន វិភត្តំ, តំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

អថេកទា មហាបជាបតិគោតមី សត្ថរិ វេសាលិយំ វិហរន្តេ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ សយំ វេសាលិយំ ភិក្ខុនុបស្សយេ វិហរន្តី បុព្ពណ្ហសមយំ វេសាលិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា អត្តនោ ទិវាដ្ឋានេ យថាបរិច្ឆិន្នកាលំ ផលសមាបត្តិសុខេន វីតិនាមេត្វា ផលសមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា សោមនស្សជាតា អត្តនោ អាយុសង្ខារេ អាវជ្ជេន្តី តេសំ ខីណភាវំ ញត្វា ឯវំ ចិន្តេសិ – ‘‘យំនូនាហំ វិហារំ គន្ត្វា ភគវន្តំ អនុជានាបេត្វា មនោភាវនីយេ ច ថេរេ សព្ពេវ សព្រហ្មចរិយេ អាបុច្ឆិត្វា ឥធេវ អាគន្ត្វា បរិនិព្ពាយេយ្យ’’ន្តិ. យថា ច ថេរិយា, ឯវំ តស្សា បរិវារភូតានំ បញ្ចន្នំ ភិក្ខុនិសតានំ បរិវិតក្កោ អហោសិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.២.៩៧-២៨៨) –

‘‘ឯកទា លោកបជ្ជោតោ, វេសាលិយំ មហាវនេ;

កូដាគារេ កុសាលាយំ, វសតេ នរសារថិ.

‘‘តទា ជិនស្ស មាតុច្ឆា, មហាគោតមិ ភិក្ខុនី;

តហិំ កតេ បុរេ រម្មេ, វសី ភិក្ខុនុបស្សយេ.

‘‘ភិក្ខុនីហិ វិមុត្តាហិ, សតេហិ សហ បញ្ចហិ;

រហោគតាយ តស្សេវំ, ចិតស្សាសិ វិតក្កិតំ.

‘‘ពុទ្ធស្ស បរិនិព្ពានំ, សាវកគ្គយុគស្ស វា;

រាហុលានន្ទនន្ទានំ, នាហំ លច្ឆាមិ បស្សិតុំ.

‘‘ពុទ្ធស្ស បរិនិព្ពានា, សាវកគ្គយុគស្ស វា;

មហាកស្សបនន្ទានំ, អានន្ទរាហុលាន ច.

‘‘បដិកច្ចាយុសង្ខារំ, ឱសជ្ជិត្វាន និព្ពុតិំ;

គច្ឆេយ្យំ លោកនាថេន, អនុញ្ញាតា មហេសិនា.

‘‘តថា បញ្ចសតានម្បិ, ភិក្ខុនីនំ វិតក្កិតំ;

អាសិ ខេមាទិកានម្បិ, ឯតទេវ វិតក្កិតំ.

‘‘ភូមិចាលោ តទា អសិ, នាទិតា ទេវទុន្ទុភី;

ឧបស្សយាធិវត្ថាយោ, ទេវតា សោកបីឡិតា.

‘‘វិលបន្តា សុករុណំ, តត្ថស្សូនិ បវត្តយុំ;

មិត្តា ភិក្ខុនិយោ តាហិ, ឧបគន្ត្វាន គោតមិំ.

‘‘និបច្ច សិរសា បាទេ, ឥទំ វចនមព្រវុំ;

តត្ថ តោយលវាសិត្តា, មយមយ្យេ រហោគតា.

‘‘សា ចលា ចលិតា ភូមិ, នាទិតា ទេវទុន្ទុភី;

បរិទេវា ច សុយ្យន្តេ, កិមត្ថំ នូន គោតមី.

‘‘តទា អវោច សា សព្ពំ, យថាបរិវិតក្កិតំ;

តាយោបិ សព្ពា អាហំសុ, យថាបរិវិតក្កិតំ.

‘‘យទិ តេ រុចិតំ អយ្យេ, និព្ពានំ បរមំ សិវំ;

និព្ពាយិស្សាម សព្ពាបិ, ពុទ្ធានុញ្ញាយ សុព្ពតេ.

‘‘មយំ សហាវ និក្ខន្តា, ឃរាបិ ច ភវាបិ ច;

សហាយេវ គមិស្សាម, និព្ពានំ បទមុត្តមំ.

‘‘និព្ពានាយ វជន្តីនំ, កិំ វក្ខាមីតិ សា វទំ;

សហ សព្ពាហិ និគ្គញ្ឆិ, ភិក្ខុនីនិលយា តទា.

‘‘ឧបស្សយេ យាធិវត្ថា, ទេវតា តា ខមន្តុ មេ;

ភិក្ខុនីនិលយស្សេទំ, បច្ឆិមំ ទស្សនំ មម.

‘‘ន ជរា មច្ចុ វា យត្ថ, អប្បិយេហិ សមាគមោ;

បិយេហិ ន វិយោគោត្ថិ, តំ វជិស្សំ អសង្ខតំ.

‘‘អវីតរាគា តំ សុត្វា, វចនំ សុគតោរសា;

សោកដ្ដា បរិទេវិំសុ, អហោ នោ អប្បបុញ្ញតា.

‘‘ភិក្ខុនីនិលយោ សុញ្ញោ, ភូតោ តាហិ វិនា អយំ;

បភាតេ វិយ តារាយោ, ន ទិស្សន្តិ ជិនោរសា.

‘‘និព្ពានំ គោតមី យាតិ, សតេហិ សហ បញ្ចហិ;

នទីសតេហិវ សហ, គង្គា បញ្ចហិ សាគរំ.

‘‘រថិយាយ វជន្តិយោ, ទិស្វា សទ្ធា ឧបាសិកា;

ឃរា និក្ខម្ម បាទេសុ, និបច្ច ឥទមព្រវុំ.

‘‘បសីទស្សុ មហាភោគេ, អនាថាយោ វិហាយ នោ;

តយា ន យុត្តា និព្ពាតុំ, ឥច្ឆដ្ដា វិលបិំសុ តា.

‘‘តាសំ សោកបហានត្ថំ, អវោច មធុរំ គិរំ;

រុទិតេន អលំ បុត្តា, ហាសកាលោយមជ្ជ វោ.

‘‘បរិញ្ញាតំ មយា ទុក្ខំ, ទុក្ខហេតុ វិវជ្ជិតោ;

និរោធោ មេ សច្ឆិកតោ, មគ្គោ ចាបិ សុភាវិតោ.

‘‘បរិចិណ្ណោ មយា សត្ថា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ;

ឱហិតោ គរុកោ ភារោ, ភវនេត្តិ សមូហតា.

‘‘យស្សត្ថាយ បព្ពជិតា, អគារស្មានគារិយំ;

សោ មេ អត្ថោ អនុប្បត្តោ, សព្ពសំយោជនក្ខយោ.

‘‘ពុទ្ធោ តស្ស ច សទ្ធម្មោ, អនូនោ យាវ តិដ្ឋតិ;

និព្ពាតុំ តាវ កាលោ មេ, មា មំ សោចថ បុត្តិកា.

‘‘កោណ្ឌញ្ញានន្ទនន្ទាទី, តិដ្ឋន្តិ រាហុលោ ជិនោ;

សុខិតោ សហិតោ សង្ឃោ, ហតទព្ពា ច តិត្ថិយា.

‘‘ឱក្កាកវំសស្ស យសោ, ឧស្សិតោ មារមទ្ទនោ;

ននុ សម្បតិ កាលោ មេ, និព្ពានត្ថាយ បុត្តិកា.

‘‘ចិរប្បភុតិ យំ មយ្ហំ, បត្ថិតំ អជ្ជ សិជ្ឈតេ;

អានន្ទភេរិកាលោយំ, កិំ វោ អស្សូហិ បុត្តិកា.

‘‘សចេ មយិ ទយា អត្ថិ, យទិ ចត្ថិ កតញ្ញុតា;

សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា សព្ពា, ករោថ វីរិយំ ទឡ្ហំ.

‘‘ថីនំ អទាសិ បព្ពជ្ជំ, សម្ពុទ្ធោ យាចិតោ មយា;

តស្មា យថាហំ នន្ទិស្សំ, តថា តមនុតិដ្ឋថ.

‘‘តា ឯវមនុសាសិត្វា, ភិក្ខុនីហិ បុរក្ខតា;

ឧបេច្ច ពុទ្ធំ វន្ទិត្វា, ឥទំ វចនមព្រវិ.

‘‘អហំ សុគត តេ មាតា, ត្វញ្ច វីរ បិតា មម;

សទ្ធម្មសុខទ នាថ, តយិ ជាតាម្ហិ គោតម.

‘‘សំវទ្ធិតោយំ សុគត, រូបកាយោ មយា តវ;

អនិន្ទិតោ ធម្មកាយោ, មម សំវទ្ធិតោ តយា.

‘‘មុហុត្តំ តណ្ហាសមណំ, ខីរំ ត្វំ បាយិតោ មយា;

តយាហំ សន្តមច្ចន្តំ, ធម្មខីរញ្ហិ បាយិតា.

‘‘ពន្ធនារក្ខណេ មយ្ហំ, អណណោ ត្វំ មហាមុនេ;

បុត្តកាមា ថិយោ យាចំ, លភន្តិ តាទិសំ សុតំ.

‘‘មន្ធាតាទិនរិន្ទានំ, យា មាតា សា ភវណ្ណវេ;

និមុគ្គាហំ តយា បុត្ត, តារិតា ភវសាគរា.

‘‘រញ្ញោ មាតា មហេសីតិ, សុលភំ នាមមិត្ថិនំ;

ពុទ្ធមាតាតិ យំ នាមំ, ឯតំ បរមទុល្លភំ.

‘‘តញ្ច លទ្ធំ មហាវីរ, បណិធានំ មមំ តយា;

អណុកំ វា មហន្តំ វា, តំ សព្ពំ បូរិតំ មយា.

‘‘បរិនិព្ពាតុមិច្ឆាមិ, វិហាយេមំ កឡេវរំ;

អនុជានាហិ មេ វីរ, ទុក្ខន្តករ នាយក.

‘‘ចក្កង្កុសធជាកិណ្ណេ, បាទេ កមលកោមលេ;

បសារេហិ បណាមំ តេ, ករិស្សំ បុត្តឧត្តមេ.

‘‘សុវណ្ណរាសិសង្កាសំ, សរីរំ កុរុ បាកដំ;

កត្វា ទេហំ សុទិដ្ឋំ តេ, សន្តិំ គច្ឆាមិ នាយក.

‘‘ទ្វត្តិំសលក្ខណូបេតំ, សុប្បភាលង្កតំ តនុំ;

សញ្ឈាឃនាវ ពាលក្កំ, មាតុច្ឆំ ទស្សយី ជិនោ.

‘‘ផុល្លារវិន្ទសំកាសេ, តរុណាទិច្ចសប្បភេ;

ចក្កង្កិតេ បាទតលេ, តតោ សា សិរសា បតិ.

‘‘បណមាមិ នរាទិច្ច, អាទិច្ចកុលកេតុកំ;

បច្ឆិមេ មរណេ មយ្ហំ, ន តំ ឥក្ខាមហំ បុនោ.

‘‘ឥត្ថិយោ នាម លោកគ្គ, សព្ពទោសាករា មតា;

យទិ កោ ចត្ថិ ទោសោ មេ, ខមស្សុ ករុណាករ.

‘‘ឥត្ថិកានញ្ច បព្ពជ្ជំ, ហំ តំ យាចិំ បុនប្បុនំ;

តត្ថ ចេ អត្ថិ ទោសោ មេ, តំ ខមស្សុ នរាសភ.

‘‘មយា ភិក្ខុនិយោ វីរ, តវានុញ្ញាយ សាសិតា;

តត្រ ចេ អត្ថិ ទុន្នីតំ, តំ ខមស្សុ ខមាធិប.

‘‘អក្ខន្តេ នាម ខន្តព្ពំ, កិំ ភវេ គុណភូសនេ;

កិមុត្តរំ តេ វត្ថាមិ, និព្ពានាយ វជន្តិយា.

‘‘សុទ្ធេ អនូនេ មម ភិក្ខុសង្ឃេ, លោកា ឥតោ និស្សរិតុំ ខមន្តេ;

បភាតកាលេ ព្យសនង្គតានំ, ទិស្វាន និយ្យាតិវ ចន្ទលេខា.

‘‘តទេតរា ភិក្ខុនិយោ ជិនគ្គំ, តារាវ ចន្ទានុគតា សុមេរុំ;

បទក្ខិណំ កច្ច និបច្ច បាទេ, ឋិតា មុខន្តំ សមុទិក្ខមានា.

‘‘ន តិត្តិបុព្ពំ តវ ទស្សនេន, ចក្ខុំ ន សោតំ តវ ភាសិតេន;

ចិត្តំ មមំ កេវលមេកមេវ, បប្បុយ្យ តំ ធម្មរសេន តិត្តិ.

‘‘នទតោ បរិសាយំ តេ, វាទិតព្ពបហារិនោ;

យេ តេ ទក្ខន្តិ វទនំ, ធញ្ញា តេ នរបុង្គវ.

‘‘ទីឃង្គុលី តម្ពនខេ, សុភេ អាយតបណ្ហិកេ;

យេ បាទេ បណមិស្សន្តិ, តេបិ ធញ្ញា គុណន្ធរ.

‘‘មធុរានិ បហដ្ឋានិ, ទោសគ្ឃានិ ហិតានិ ច;

យេ តេ វាក្យានិ សុយ្យន្តិ, តេបិ ធញ្ញា នរុត្តម.

‘‘ធញ្ញាហំ តេ មហាវីរ, បាទបូជនតប្បរា;

តិណ្ណសំសារកន្តារា, សុវាក្យេន សិរីមតោ.

‘‘តតោ សា អនុសាវេត្វា, ភិក្ខុសង្ឃម្បិ សុព្ពតា;

រាហុលានន្ទនន្ទេ ច, វន្ទិត្វា ឥទមព្រវិ.

‘‘អាសីវិសាលយសមេ, រោគាវាសេ កឡេវរេ;

និព្ពិន្ទា ទុក្ខសង្ឃាដេ, ជរាមរណគោចរេ.

‘‘នានាកលិមលាកិណ្ណេ, បរាយត្តេ និរីហកេ;

តេន និព្ពាតុមិច្ឆាមិ, អនុមញ្ញថ បុត្តកា.

‘‘នន្ទោ រាហុលភទ្ទោ ច, វីតសោកា និរាសវា;

ឋិតាចលដ្ឋិតិ ថិរា, ធម្មតមនុចិន្តយុំ.

‘‘ធិរត្ថុ សង្ខតំ លោលំ, អសារំ កទលូបមំ;

មាយាមរីចិសទិសំ, ឥត្តរំ អនវដ្ឋិតំ.

‘‘យត្ថ នាម ជិនស្សាយំ, មាតុច្ឆា ពុទ្ធបោសិកា;

គោតមី និធនំ យាតិ, អនិច្ចំ សព្ពសង្ខតំ.

‘‘អានន្ទោ ច តទា សេខោ, សោកដ្ដោ ជិនវច្ឆលោ;