៧. សេលាថេរីគាថាវណ្ណនា

នត្ថិ និស្សរណំ លោកេតិអាទិកា សេលាយ ថេរិយា គាថា. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី ហំសវតីនគរេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តា មាតាបិតូហិ សមានជាតិកស្ស កុលបុត្តស្ស ទិន្នា, តេន សទ្ធិំ ពហូនិ វស្សសតានិ សុខសំវាសំ វសិត្វា តស្មិំ កាលង្កតេ សយម្បិ អទ្ធគតា វយោអនុប្បត្តា សំវេគជាតា កិំកុសលគវេសិនី កាលេន កាលំ អារាមេន អារាមំ វិហារេន វិហារំ អនុវិចរតិ ‘‘សមណព្រាហ្មណានំ សន្តិកេ ធម្មំ សោស្សាមី’’តិ. សា ឯកទិវសំ សត្ថុ ពោធិរុក្ខំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘យទិ ពុទ្ធោ ភគវា អសមោ អសមសមោ អប្បដិបុគ្គលោ, ទស្សេតុ មេ អយំ ពោធិ បាដិហារិយ’’ន្តិ និសីទិ. តស្សា តថា ចិត្តុប្បាទសមនន្តរមេវ ពោធិ បជ្ជលិ, សព្ពសោវណ្ណមយា សាខា ឧដ្ឋហិំសុ, សព្ពា ទិសា វិរោចិំសុ. សា តំ បាដិហារិយំ ទិស្វា បសន្នមានសា គរុចិត្តីការំ ឧបដ្ឋបេត្វា សិរសិ អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ សត្តរត្តិន្ទិវំ តត្ថេវ និសីទិ. សត្តមេ ទិវសេ ឧឡារំ បូជាសក្ការំ អកាសិ. សា តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ អាឡវីរដ្ឋេ អាឡវិកស្ស រញ្ញោ ធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ. សេលាតិស្សា នាមំ អហោសិ. អាឡវិកស្ស បន រញ្ញោ ធីតាតិ កត្វា អាឡវិកាតិបិ នំ វោហរន្តិ. សា វិញ្ញុតំ បត្តា សត្ថរិ អាឡវកំ ទមេត្វា តស្ស ហត្ថេ បត្តចីវរំ ទត្វា តេន សទ្ធិំ អាឡវីនគរំ ឧបគតេ ទារិកា ហុត្វា រញ្ញា សទ្ធិំ សត្ថុ សន្តិកំ ឧបគន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធា ឧបាសិកា អហោសិ. សា អបរភាគេ សញ្ជាតសំវេគា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិត្វា កតបុព្ពកិច្ចា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា សង្ខារេ សម្មសន្តី ឧបនិស្សយសម្បន្នត្តា បរិបក្កញាណា នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.២.៦១-៨៥) –

‘‘នគរេ ហំសវតិយា, ចារិកី អាសហំ តទា;

អារាមេន ច អារាមំ, ចរាមិ កុសលត្ថិកា.

‘‘កាឡបក្ខម្ហិ ទិវសេ, អទ្ទសំ ពោធិមុត្តមំ;

តត្ថ ចិត្តំ បសាទេត្វា, ពោធិមូលេ និសីទហំ.

‘‘គរុចិត្តំ ឧបដ្ឋេត្វា, សិរេ កត្វាន អញ្ជលិំ;

សោមនស្សំ បវេទេត្វា, ឯវំ ចិន្តេសិ តាវទេ.

‘‘យទិ ពុទ្ធោ អមិតគុណោ, អសមប្បដិបុគ្គលោ;

ទស្សេតុ បាដិហីរំ មេ, ពោធិ ឱភាសតុ អយំ.

‘‘សហ អាវជ្ជិតេ មយ្ហំ, ពោធិ បជ្ជលិ តាវទេ;

សព្ពសោណ្ណមយា អាសិ, ទិសា សព្ពា វិរោចតិ.

‘‘សត្តរត្តិន្ទិវំ តត្ថ, ពោធិមូលេ និសីទហំ;

សត្តមេ ទិវសេ បត្តេ, ទីបបូជំ អកាសហំ.

‘‘អាសនំ បរិវារេត្វា, បញ្ចទីបានិ បជ្ជលុំ;

យាវ ឧទេតិ សូរិយោ, ទីបា មេ បជ្ជលុំ តទា.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

‘‘តត្ថ មេ សុកតំ ព្យម្ហំ, បញ្ចទីបាតិ វុច្ចតិ;

សដ្ឋិយោជនមុព្ពេធំ, តិំសយោជនវិត្ថតំ.

‘‘អសង្ខិយានិ ទីបានិ, បរិវារេ ជលិំសុ មេ;

យាវតា ទេវភវនំ, ទីបាលោកេន ជោតតិ.

‘‘បរម្មុខា និសីទិត្វា, យទិ ឥច្ឆាមិ បស្សិតុំ;

ឧទ្ធំ អធោ ច តិរិយំ, សព្ពំ បស្សាមិ ចក្ខុនា.

‘‘យាវតា អភិកង្ខាមិ, ទដ្ឋុំ សុគតទុគ្គតេ;

តត្ថ អាវរណំ នត្ថិ, រុក្ខេសុ បព្ពតេសុ វា.

‘‘អសីតិទេវរាជូនំ, មហេសិត្តមការយិំ;

សតានំ ចក្កវត្តីនំ, មហេសិត្តមការយិំ.

‘‘យំ យំ យោនុបបជ្ជាមិ, ទេវត្តំ អថ មានុសំ;

ទីបសតសហស្សានិ, បរិវារេ ជលន្តិ មេ.

‘‘ទេវលោកា ចវិត្វាន, ឧប្បជ្ជិំ មាតុកុច្ឆិយំ;

មាតុកុច្ឆិគតា សន្តី, អក្ខិ មេ ន និមីលតិ.

‘‘ទីបសតសហស្សានិ, បុញ្ញកម្មសមង្គិតា;

ជលន្តិ សូតិកាគេហេ, បញ្ចទីបានិទំ ផលំ.

‘‘បច្ឆិមេ ភវេ សម្បត្តេ, មានសំ វិនិវត្តយិំ;

អជរាមតំ សីតិភាវំ, និព្ពានំ ផស្សយិំ អហំ.

‘‘ជាតិយា សត្តវស្សាហំ, អរហត្តមបាបុណិំ;

ឧបសម្បាទយី ពុទ្ធោ, គុណមញ្ញាយ គោតមោ.

‘‘មណ្ឌបេ រុក្ខមូលេ វា, សុញ្ញាគារេ វសន្តិយា;

តទា បជ្ជលតេ ទីបំ, បញ្ចទីបានិទំ ផលំ.

‘‘ទិព្ពចក្ខុវិសុទ្ធំ មេ, សមាធិកុសលា អហំ;

អភិញ្ញាបារមិប្បត្តា, បញ្ចទីបានិទំ ផលំ.

‘‘សព្ពវោសិតវោសានា, កតកិច្ចា អនាសវា;

បញ្ចទីបា មហាវីរ, បាទេ វន្ទាមិ ចក្ខុម.

‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ ទីបមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បញ្ចទីបានិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា ថេរី សាវត្ថិយំ វិហរន្តី ឯកទិវសំ បច្ឆាភត្តំ សាវត្ថិតោ និក្ខមិត្វា ទិវាវិហារត្ថាយ អន្ធវនំ បវិសិត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសីទិ. អថ នំ មារោ វិវេកតោ វិច្ឆេទេតុកាមោ អញ្ញាតករូបេន ឧបគន្ត្វា –

៥៧. ‘‘នត្ថិ និស្សរណំ លោកេ, កិំ វិវេកេន កាហសិ;

ភុញ្ជាហិ កាមរតិយោ, មាហុ បច្ឆានុតាបិនី’’តិ. – គាថមាហ;

តស្សត្ថោ – ឥមស្មិំ លោកេ សព្ពសមយេសុបិ ឧបបរិក្ខីយមានេសុ និស្សរណំ និព្ពានំ នាម នត្ថិ តេសំ តេសំ សមណព្រាហ្មណានំ ឆន្ទសោ បដិញ្ញាយមានំ វោហារមត្តមេវេតំ, តស្មា កិំ វិវេកេន កាហសិ ឯវរូបេ សម្បន្នបឋមវយេ ឋិតា ឥមិនា កាយវិវេកេន កិំ ករិស្សសិ? អថ ខោ ភុញ្ជាហិ កាមរតិយោ វត្ថុកាមកិលេសកាមសន្និស្សិតា ខិឌ្ឌារតិយោ បច្ចនុភោហិ. កស្មា? មាហុ បច្ឆានុតាបិនី ‘‘យទត្ថំ ព្រហ្មចរិយំ ចរាមិ, តទេវ និព្ពានំ នត្ថិ, តេនេវេតំ នាធិគតំ, កាមភោគា ច បរិហីនា, អនត្ថោ វត មយ្ហ’’ន្តិ បច្ឆា វិប្បដិសារិនី មា អហោសីតិ អធិប្បាយោ.

តំ សុត្វា ថេរី ‘‘ពាលោ វតាយំ មារោ, យោ មម បច្ចក្ខភូតំ និព្ពានំ បដិក្ខិបតិ. កាមេសុ ច មំ បវារេតិ, មម ខីណាសវភាវំ ន ជានាតិ. ហន្ទ នំ តំ ជានាបេត្វា តជ្ជេស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា –

៥៨. ‘‘សត្តិសូលូបមា កាមា, ខន្ធាសំ អធិកុដ្ដនា;

យំ ត្វំ កាមរតិំ ព្រូសិ, អរតី ទានិ សា មម.

៥៩. ‘‘សព្ពត្ថ វិហតា នន្ទី, តមោក្ខន្ធោ បទាលិតោ;

ឯវំ ជានាហិ បាបិម, និហតោ ត្វមសិ អន្តកា’’តិ. – ឥមំ គាថាទ្វយមាហ;

តត្ថ សត្តិសូលូបមា កាមាតិ កាមា នាម យេន អធិដ្ឋិតា, តស្ស សត្តស្ស វិនិវិជ្ឈនតោ និសិតសត្តិ វិយ សូលំ វិយ ច ទដ្ឋព្ពា. ខន្ធាតិ ឧបាទានក្ខន្ធា. អាសន្តិ តេសំ. អធិកុដ្ដនាតិ ឆិន្ទនាធិដ្ឋានា, អច្ចាទានដ្ឋានន្តិ អត្ថោ. យតោ ខន្ធេ អច្ចាទាយ សត្តា កាមេហិ ឆេជ្ជភេជ្ជំ បាបុណន្តិ. យំ ត្វំ កាមរតិំ ព្រូសិ, អរតិ ទានិ សា មមាតិ, បាបិម, ត្វំ យំ កាមរតិំ រមិតព្ពំ សេវិតព្ពំ កត្វា វទសិ, សា ទានិ មម និរតិជាតិកត្តា មីឡ្ហសទិសា, ន តាយ មម កោចិ អត្ថោ អត្ថីតិ.

តត្ថ ការណមាហ ‘‘សព្ពត្ថ វិហតា នន្ទី’’តិអាទិនា. តត្ថ ឯវំ ជានាហីតិ ‘‘សព្ពសោ បហីនតណ្ហាវិជ្ជា’’តិ មំ ជានាហិ, តតោ ឯវ ពលវិធមនវិសយាតិក្កមនេហិ អន្តក លាមកាចារ, មារ, ត្វំ មយា និហតោ ពាធិតោ អសិ, ន បនាហំ តយា ពាធិតព្ពាតិ អត្ថោ.

ឯវំ ថេរិយា មារោ សន្តជ្ជិតោ តត្ថេវន្តរធាយិ. ថេរីបិ ផលសមាបត្តិសុខេន អន្ធវនេ ទិវសភាគំ វីតិនាមេត្វា សាយន្ហេ វសនដ្ឋានមេវ គតា.

សេលាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.