៤. សុន្ទរីថេរីគាថាវណ្ណនា

បេតានិ ភោតិ បុត្តានីតិអាទិកា សុន្ទរិយា ថេរិយា គាថា. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី ឥតោ ឯកតិំសកប្បេ វេស្សភុស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្វា ឯកទិវសំ សត្ថារំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសា ភិក្ខំ ទត្វា បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិ. សត្ថា តស្សា ចិត្តប្បសាទំ ញត្វា អនុមោទនំ កត្វា បក្កាមិ. សា តេន បុញ្ញកម្មេន តាវតិំសេសុ និព្ពត្តិត្វា តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា ទិព្ពសម្បត្តិំ អនុភវិត្វា តតោ ចុតា អបរាបរំ សុគតីសុយេវ សំសរន្តី បរិបក្កញាណា ហុត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ពារាណសិយំ សុជាតស្ស នាម ព្រាហ្មណស្ស ធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ. តស្សា រូបសម្បត្តិយា សុន្ទរីតិ នាមំ អហោសិ. វយប្បត្តកាលេ ចស្សា កនិដ្ឋភាតា កាលមកាសិ. អថស្សា បិតា បុត្តសោកេន អភិភូតោ តត្ថ តត្ថ វិចរន្តោ វាសិដ្ឋិត្ថេរិយា សមាគន្ត្វា តំ សោកវិនោទនការណំ បុច្ឆន្តោ ‘‘បេតានិ ភោតិ បុត្តានី’’តិអាទិកា ទ្វេ គាថា អភាសិ. ថេរី តំ សោកាភិភូតំ ញត្វា សោកំ វិនោទេតុកាមា ‘‘ពហូនិ បុត្តសតានី’’តិអាទិកា ទ្វេ គាថា វត្វា អត្តនោ អសោកភាវំ កថេសិ. តំ សុត្វា ព្រាហ្មណោ ‘‘កថំ ត្វំ, អយ្យេ, ឯវំ អសោកា ជាតា’’តិ អាហ. តស្ស ថេរី រតនត្តយគុណំ កថេសិ.

អថ ព្រាហ្មណោ ‘‘កុហិំ សត្ថា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥទានិ មិថិលាយំ វិហរតី’’តិ តំ សុត្វា តាវទេវ រថំ យោជេត្វា រថេន មិថិលំ គន្ត្វា សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា សម្មោទនីយំ កថំ កត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. តស្ស សត្ថា ធម្មំ ទេសេសិ. សោ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា ឃដេន្តោ វាយមន្តោ តតិយេ ទិវសេ អរហត្តំ បាបុណិ. អថ សារថិ រថំ អាទាយ ពារាណសិំ គន្ត្វា ព្រាហ្មណិយា តំ បវត្តិំ អារោចេសិ. សុន្ទរី អត្តនោ បិតុ បព្ពជិតភាវំ សុត្វា, ‘‘អម្ម, អហម្បិ បព្ពជិស្សាមី’’តិ មាតរំ អាបុច្ឆិ. មាតា ‘‘យំ ឥមស្មិំ គេហេ ភោគជាតំ, សព្ពំ តំ តុយ្ហំ សន្តកំ, ត្វំ ឥមស្ស កុលស្ស ទាយាទិកា បដិបជ្ជ, ឥមំ សព្ពភោគំ បរិភុញ្ជ, មា បព្ពជី’’តិ អាហ. សា ‘‘ន មយ្ហំ ភោគេហិ អត្ថោ, បព្ពជិស្សាមេវាហំ, អម្មា’’តិ មាតរំ អនុជានាបេត្វា មហតិំ សម្បត្តិំ ខេឡបិណ្ឌំ វិយ ឆឌ្ឌេត្វា បព្ពជិ. បព្ពជិត្វា ច សិក្ខមានាយេវ ហុត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា ឃដេន្តី វាយមន្តី ហេតុសម្បន្នតាយ ញាណស្ស បរិបាកំ គតត្តា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ –

‘‘បិណ្ឌបាតំ ចរន្តស្ស, វេស្សភុស្ស មហេសិនោ;

កដច្ឆុភិក្ខមុគ្គយ្ហ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្សទាសហំ.

‘‘បដិគ្គហេត្វា សម្ពុទ្ធោ, វេស្សភូ លោកនាយកោ;

វីថិយា សណ្ឋិតោ សត្ថា, អកា មេ អនុមោទនំ.

‘‘កដច្ឆុភិក្ខំ ទត្វាន, តាវតិំសំ គមិស្សសិ;

ឆត្តិំសទេវរាជូនំ, មហេសិត្តំ ករិស្សសិ.

‘‘បញ្ញាសំ ចក្កវត្តីនំ, មហេសិត្តំ ករិស្សសិ;

មនសា បត្ថិតំ សព្ពំ, បដិលច្ឆសិ សព្ពទា.

‘‘សម្បត្តិំ អនុភោត្វាន, បព្ពជិស្សសិ កិញ្ចនា;

សព្ពាសវេ បរិញ្ញាយ, និព្ពាយិស្សសិនាសវា.

‘‘ឥទំ វត្វាន សម្ពុទ្ធោ, វេស្សភូ លោកនាយកោ;

នភំ អព្ភុគ្គមី វីរោ, ហំសរាជាវ អម្ពរេ.

‘‘សុទិន្នំ មេ ទានវរំ, សុយិដ្ឋា យាគសម្បទា;

កដច្ឆុភិក្ខំ ទត្វាន, បត្តាហំ អចលំ បទំ.

‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ ទានមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ភិក្ខាទានស្សិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា ផលសុខេន និព្ពានសុខេន ច វិហរន្តី អបរភាគេ ‘‘សត្ថុ បុរតោ សីហនាទំ នទិស្សាមី’’តិ ឧបជ្ឈាយំ អាបុច្ឆិត្វា ពារាណសិតោ និក្ខមិត្វា សម្ពហុលាហិ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ អនុក្កមេន សាវត្ថិំ គន្ត្វា សត្ថុ សន្តិកំ ឧបសង្កមិត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ ឋិតា សត្ថារា កតបដិសន្ថារា សត្ថុ ឱរសធីតុភាវាទិវិភាវនេន អញ្ញំ ព្យាកាសិ. អថស្សា មាតរំ អាទិំ កត្វា សព្ពោ ញាតិគណោ បរិជនោ ច បព្ពជិ. សា អបរភាគេ អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា បិតរា វុត្តគាថំ អាទិំ កត្វា ឧទានវសេន –

៣១៣. ‘‘បេតានិ ភោតិ បុត្តានិ, ខាទមានា តុវំ បុរេ;

តុវំ ទិវា ច រត្តោ ច, អតីវ បរិតប្បសិ.

៣១៤. ‘‘សាជ្ជ សព្ពានិ ខាទិត្វា, សតបុត្តានិ ព្រាហ្មណី;

វាសេដ្ឋិ កេន វណ្ណេន, ន ពាឡ្ហំ បរិតប្បសិ.

៣១៥. ‘‘ពហូនិ បុត្តសតានិ, ញាតិសង្ឃសតានិ ច;

ខាទិតានិ អតីតំសេ, មម តុញ្ហញ្ច ព្រាហ្មណ.

៣១៦. ‘‘សាហំ និស្សរណំ ញត្វា, ជាតិយា មរណស្ស ច;

ន សោចាមិ ន រោទាមិ, ន ចាបិ បរិតប្បយិំ.

៣១៧. ‘‘អព្ភុតំ វត វាសេដ្ឋិ, វាចំ ភាសសិ ឯទិសិំ;

កស្ស ត្វំ ធម្មមញ្ញាយ, គិរំ ភាសសិ ឯទិសិំ.

៣១៨. ‘‘ឯស ព្រាហ្មណ សម្ពុទ្ធោ, នគរំ មិថិលំ បតិ;

សព្ពទុក្ខប្បហានាយ, ធម្មំ ទេសេសិ បាណិនំ.

៣១៩. ‘‘តស្ស ព្រហ្មេ អរហតោ, ធម្មំ សុត្វា និរូបធិំ;

តត្ថ វិញ្ញាតសទ្ធម្មា, បុត្តសោកំ ព្យបានុទិំ.

៣២០. ‘‘សោ អហម្បិ គមិស្សាមិ, នគរំ មិថិលំ បតិ;

អប្បេវ មំ សោ ភគវា, សព្ពទុក្ខា បមោចយេ.

៣២១. ‘‘អទ្ទស ព្រាហ្មណោ ពុទ្ធំ, វិប្បមុត្តំ និរូបធិំ;

ស្វស្ស ធម្មមទេសេសិ, មុនិ ទុក្ខស្ស បារគូ.

៣២២. ‘‘ទុក្ខំ ទុក្ខសមុប្បាទំ, ទុក្ខស្ស ច អតិក្កមំ;

អរិយំ ចដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ, ទុក្ខូបសមគាមិនំ.

៣២៣. ‘‘តត្ថ វិញ្ញាតសទ្ធម្មោ, បព្ពជ្ជំ សមរោចយិ;

សុជាតោ តីហិ រត្តីហិ, តិស្សោ វិជ្ជា អផស្សយិ.

៣២៤. ‘‘ឯហិ សារថិ គច្ឆាហិ, រថំ និយ្យាទយាហិមំ;

អារោគ្យំ ព្រាហ្មណិំ វជ្ជ, បព្ពជិ ទានិ ព្រាហ្មណោ;

សុជាតោ តីហិ រត្តីហិ, តិស្សោ វិជ្ជា អផស្សយិ.

៣២៥. ‘‘តតោ ច រថមាទាយ, សហស្សញ្ចាបិ សារថិ;

អារោគ្យំ ព្រាហ្មណិំវោច, ‘បព្ពជិ ទានិ ព្រាហ្មណោ;

សុជាតោ តីហិ រត្តីហិ, តិស្សោ វិជ្ជា អផស្សយិ.

៣២៦. ‘‘ឯតញ្ចាហំ អស្សរថំ, សហស្សញ្ចាបិ សារថិ;

តេវិជ្ជំ ព្រាហ្មណំ សុត្វា, បុណ្ណបត្តំ ទទាមិ តេ.

៣២៧. ‘‘តុយ្ហេវ ហោត្វស្សរថោ, សហស្សញ្ចាបិ ព្រាហ្មណិ;

អហម្បិ បព្ពជិស្សាមិ, វរបញ្ញស្ស សន្តិកេ.

៣២៨. ‘‘ហត្ថី គវស្សំ មណិកុណ្ឌលញ្ច, ផីតញ្ចិមំ គហវិភវំ បហាយ;

បិតា បព្ពជិតោ តុយ្ហំ, ភុញ្ជ ភោគានិ សុន្ទរី;

តុវំ ទាយាទិកា កុលេ.

៣២៩. ‘‘ហត្ថី គវស្សំ មណិកុណ្ឌលញ្ច, រម្មំ ចិមំ គហវិភវំ បហាយ;

បិតា បព្ពជិតោ មយ្ហំ, បុត្តសោកេន អដ្ដិតោ;

អហម្បិ បព្ពជិស្សាមិ, ភាតុសោកេន អដ្ដិតា.

៣៣០. ‘‘សោ តេ ឥជ្ឈតុ សង្កប្បោ, យំ ត្វំ បត្ថេសិ សុន្ទរី;

ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌោ ឧញ្ឆោ ច, បំសុកូលញ្ច ចីវរំ;

ឯតានិ អភិសម្ភោន្តី, បរលោកេ អនាសវា.

៣៣១. ‘‘សិក្ខមានាយ មេ អយ្យេ, ទិព្ពចក្ខុ វិសោធិតំ;

បុព្ពេនិវាសំ ជានាមិ, យត្ថ មេ វុសិតំ បុរេ.

៣៣២. ‘‘តុវំ និស្សាយ កល្យាណិ, ថេរិ សង្ឃស្ស សោភនេ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៣៣៣. ‘‘អនុជានាហិ មេ អយ្យេ, ឥច្ឆេ សាវត្ថិ គន្តវេ;

សីហនាទំ នទិស្សាមិ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សន្តិកេ.

៣៣៤. ‘‘បស្ស សុន្ទរិ សត្ថារំ, ហេមវណ្ណំ ហរិត្តចំ;

អទន្តានំ ទមេតារំ, សម្ពុទ្ធមកុតោភយំ.

៣៣៥. ‘‘បស្ស សុន្ទរិមាយន្តិំ, វិប្បមុត្តំ និរូបធិំ;

វីតរាគំ វិសំយុត្តំ, កតកិច្ចមនាសវំ.

៣៣៦. ‘‘ពារាណសិតោ និក្ខម្ម, តវ សន្តិកមាគតា;

សាវិកា តេ មហាវីរ, បាទេ វន្ទតិ សុន្ទរី.

៣៣៧. ‘‘តុវំ ពុទ្ធោ តុវំ សត្ថា, តុយ្ហំ ធីតាម្ហិ ព្រាហ្មណ;

ឱរសា មុខតោ ជាតា, កតកិច្ចា អនាសវា.

៣៣៨. ‘‘តស្សា តេ ស្វាគតំ ភទ្ទេ, តតោ តេ អទុរាគតំ;

ឯវញ្ហិ ទន្តា អាយន្តិ, សត្ថុ បាទានិ វន្ទិកា;

វីតរាគា វិសំយុត្តា, កតកិច្ចា អនាសវា’’តិ. –

ឥមា គាថា បច្ចុទាហាសិ.

តត្ថ បេតានីតិ មតានិ. ភោតីតិ តំ អាលបតិ. បុត្តានីតិ លិង្គវិបល្លាសេន វុត្តំ, បេតេ បុត្តេតិ អត្ថោ. ឯកោ ឯវ ច តស្សា បុត្តោ មតោ, ព្រាហ្មណោ បន ‘‘ចិរកាលំ អយំ សោកេន អដ្ដា ហុត្វា វិចរិ, ពហូ មញ្ញេ ឥមិស្សា បុត្តា មតា’’តិ ឯវំសញ្ញី ហុត្វា ពហុវចនេនាហ. តថា ច ‘‘សាជ្ជ សព្ពានិ ខាទិត្វា សតបុត្តានី’’តិ. ខាទមានាតិ លោកវោហារវសេន ខុំសនវចនមេតំ. លោកេ ហិ យស្សា ឥត្ថិយា ជាតជាតា បុត្តា មរន្តិ, តំ គរហន្តា ‘‘បុត្តខាទិនី’’តិអាទិំ វទន្តិ. អតីវាតិ អតិវិយ ភុសំ. បរិតប្បសីតិ សន្តប្បសិ, បុរេតិ យោជនា. អយញ្ហេត្ថ សង្ខេបត្ថោ – ភោតិ វាសេដ្ឋិ, បុព្ពេ ត្វំ មតបុត្តា ហុត្វា សោចន្តី បរិទេវន្តី អតិវិយ សោកាយ សមប្បិតា គាមនិគមរាជធានិយោ អាហិណ្ឌសិ.

សាជ្ជាតិ សា អជ្ជ, សា ត្វំ ឯតរហីតិ អត្ថោ. ‘‘សជ្ជា’’តិ វា បាឋោ. កេន វណ្ណេនាតិ កេន ការណេន.

ខាទិតានីតិ ថេរីបិ ព្រាហ្មណេន វុត្តបរិយាយេនេវ វទតិ. ខាទិតានិ វា ព្យគ្ឃទីបិពិឡារាទិជាតិយោ សន្ធាយេវមាហ. អតីតំសេតិ អតីតកោដ្ឋាសេ, អតិក្កន្តភវេសូតិ អត្ថោ. មម តុយ្ហញ្ចាតិ មយា ច តយា ច.

និស្សរណំ ញត្វា ជាតិយា មរណស្ស ចាតិ ជាតិជរាមរណានំ និស្សរណភូតំ និព្ពានំ មគ្គញាណេន បដិវិជ្ឈិត្វា. ន ចាបិ បរិតប្បយិន្តិ ន ចាបិ ឧបាយាសាសិំ, អហំ ឧបាយាសំ ន អាបជ្ជិន្តិ អត្ថោ.

អព្ភុតំ វតាតិ អច្ឆរិយំ វត. តញ្ហិ អព្ភុតំ បុព្ពេ អភូតំ អព្ភុតន្តិ វុច្ចតិ. ឯទិសិន្តិ ឯវរូបិំ, ‘‘ន សោចាមិ ន រោទាមិ, ន ចាបិ បរិតប្បយិ’’ន្តិ ឯវំ សោចនាទីនំ អភាវទីបនិំ វាចំ. កស្ស ត្វំ ធម្មមញ្ញាយាតិ កេវលំ យថា ឯទិសោ ធម្មោ លទ្ធុំ ន សក្កា, តស្មា កស្ស នាម សត្ថុនោ ធម្មមញ្ញាយ គិរំ ភាសសិ ឯទិសន្តិ សត្ថារំ សាសនញ្ច បុច្ឆតិ.

និរូបធិន្តិ និទ្ទុក្ខំ. វិញ្ញាតសទ្ធម្មាតិ បដិវិទ្ធអរិយសច្ចធម្មា. ព្យបានុទិន្តិ នីហរិំ បជហិំ.

វិប្បមុត្តន្តិ សព្ពសោ វិមុត្តំ, សព្ពកិលេសេហិ សព្ពភវេហិ ច វិសំយុត្តំ. ស្វស្សាតិ សោ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អស្ស ព្រាហ្មណស្ស.

តត្ថាតិ តស្សំ ចតុសច្ចធម្មទេសនាយំ.

រថំ និយ្យាទយាហិមន្តិ ឥមំ រថំ ព្រាហ្មណិយា និយ្យាទេហិ.

សហស្សញ្ចាបីតិ មគ្គបរិព្ពយត្ថំ នីតំ កហាបណសហស្សញ្ចាបិ អាទាយ និយ្យាទេហីតិ យោជនា.

អស្សរថន្តិ អស្សយុត្តរថំ. បុណ្ណបត្តន្តិ តុដ្ឋិទានំ.

ឯវំ ព្រាហ្មណិយា តុដ្ឋិទានេ ទិយ្យមានេ តំ អសម្បដិច្ឆន្តោ សារថិ ‘‘តុយ្ហេវ ហោតូ’’តិ គាថំ វត្វា សត្ថុ សន្តិកមេវ គន្ត្វា បព្ពជិ. បព្ពជិតេ បន សារថិម្ហិ ព្រាហ្មណី អត្តនោ ធីតរំ សុន្ទរិំ អាមន្តេត្វា ឃរាវាសេ និយោជេន្តី ‘‘ហត្ថី គវស្ស’’ន្តិ គាថមាហ. តត្ថ ហត្ថីតិ ហត្ថិនោ. គវស្សន្តិ គាវោ ច អស្សា ច. មណិកុណ្ឌលញ្ចាតិ មណិ ច កុណ្ឌលានិ ច. ផីតញ្ចិមំ គហវិភវំ បហាយាតិ ឥមំ ហត្ថិអាទិប្បភេទំ យថាវុត្តំ អវុត្តញ្ច ខេត្តវត្ថុហិរញ្ញសុវណ្ណាទិភេទំ ផីតំ បហូតញ្ច គហវិភវំ គេហូបករណំ អញ្ញញ្ច ទាសិទាសាទិកំ សព្ពំ បហាយ តវ បិតា បព្ពជិតោ. ភុញ្ជ ភោគានិ សុន្ទរីតិ សុន្ទរិ, ត្វំ ឥមេ ភោគេ ភុញ្ជស្សុ. តុវំ ទាយាទិកា កុលេតិ តុវញ្ហិ ឥមស្មិំ កុលេ ទាយជ្ជារហាតិ.

តំ សុត្វា សុន្ទរី អត្តនោ នេក្ខម្មជ្ឈាសយំ បកាសេន្តី ‘‘ហត្ថីគវស្ស’’ន្តិអាទិមាហ.

អថ នំ មាតា នេក្ខម្មេយេវ និយោជេន្តី ‘‘សោ តេ ឥជ្ឈតូ’’តិអាទិនា ទិយឌ្ឍគាថមាហ. តត្ថ យំ ត្វំ បត្ថេសិ សុន្ទរីតិ សុន្ទរិ ត្វំ ឥទានិ យំ បត្ថេសិ អាកង្ខសិ. សោ តវ បព្ពជ្ជាយ សង្កប្បោ បព្ពជ្ជាយ ឆន្ទោ ឥជ្ឈតុ អនន្តរាយេន សិជ្ឈតុ. ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌោតិ ឃរេ ឃរេ បតិដ្ឋិត្វា លទ្ធព្ពភិក្ខាបិណ្ឌោ. ឧញ្ឆោតិ តទត្ថំ ឃរបដិបាដិយា អាហិណ្ឌនំ ឧទ្ទិស្ស ឋានញ្ច. ឯតានីតិ ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌាទីនិ. អភិសម្ភោន្តីតិ អនិព្ពិន្នរូបា ជង្ឃពលំ និស្សាយ អភិសម្ភវន្តី, សាធេន្តីតិ អត្ថោ.

អថ សុន្ទរី ‘‘សាធុ, អម្មា’’តិ មាតុយា បដិស្សុណិត្វា និក្ខមិត្វា ភិក្ខុនុបស្សយំ គន្ត្វា សិក្ខមានាយេវ សមានា តិស្សោ វិជ្ជា សច្ឆិកត្វា ‘‘សត្ថុ សន្តិកំ គមិស្សាមី’’តិ ឧបជ្ឈាយំ អារោចេត្វា ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សាវត្ថិំ អគមាសិ. តេន វុត្តំ ‘‘សិក្ខមានាយ មេ, អយ្យេ’’តិអាទិ. តត្ថ សិក្ខមានាយ មេតិ សិក្ខមានាយ សមានាយ មយា. អយ្យេតិ អត្តនោ ឧបជ្ឈាយំ អាលបតិ.

តុវំ និស្សាយ កល្យាណិ, ថេរិ សង្ឃស្ស សោភនេតិ ភិក្ខុនិសង្ឃេ វុទ្ធតរភាវេន ថិរគុណយោគេន ច សង្ឃត្ថេរិ សោភនេហិ សីលាទីហិ សមន្នាគតត្តា សោភនេ កល្យាណិ កល្យាណមិត្តេ, អយ្យេ, តំ និស្សាយ មយា តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនន្តិ យោជនា.

ឥច្ឆេតិ ឥច្ឆាមិ. សាវត្ថិ គន្តវេតិ សាវត្ថិំ គន្តុំ. សីហនាទំ នទិស្សាមីតិ អញ្ញាព្យាករណមេវ សន្ធាយាហ.

អថ សុន្ទរី អនុក្កមេន សាវត្ថិំ គន្ត្វា វិហារំ បវិសិត្វា សត្ថារំ ធម្មាសនេ និសិន្នំ ទិស្វា ឧឡារំ បីតិសោមនស្សំ បដិសំវេទយមានា អត្តានមេវ អាលបន្តី អាហ ‘‘បស្ស សុន្ទរី’’តិ. ហេមវណ្ណន្តិ សុវណ្ណវណ្ណំ. ហរិត្តចន្តិ កញ្ចនសន្និភត្តចំ. ឯត្ថ ច ភគវា បីតវណ្ណេន ‘‘សុវណ្ណវណ្ណោ’’តិ វុច្ចតិ. អថ ខោ សម្មទេវ ឃំសិត្វា ជាតិហិង្គុលកេន អនុលិម្បិត្វា សុបរិមជ្ជិតកញ្ចនាទាសសន្និភោតិ ទស្សេតុំ ‘‘ហេមវណ្ណ’’ន្តិ វត្វា ‘‘ហរិត្តច’’ន្តិ វុត្តំ.

បស្ស សុន្ទរិមាយន្តិន្តិ តំ សុន្ទរិនាមិកំ មំ ភគវា អាគច្ឆន្តិ បស្ស. ‘‘វិប្បមុត្ត’’ន្តិអាទិនា អញ្ញំ ព្យាករោន្តី បីតិវិប្ផារវសេន វទតិ.

កុតោ បន អាគតា, កត្ថ ច អាគតា, កីទិសា ចាយំ សុន្ទរីតិ អាសង្កន្តានំ អាសង្កំ និវត្តេតុំ ‘‘ពារាណសិតោ’’តិ គាថំ វត្វា តត្ថ ‘‘សាវិកា ចា’’តិ វុត្តមត្ថំ បាកដតរំ កាតុំ ‘‘តុវំ ពុទ្ធោ’’តិ គាថមាហ. តស្សត្ថោ – ឥមស្មិំ សទេវកេ លោកេ តុវមេវេកោ សព្ពញ្ញុពុទ្ធោ, ទិដ្ឋធម្មិកសម្បរាយិកបរមត្ថេហិ យថារហំ អនុសាសនតោ តុវំ មេ សត្ថា, អហញ្ច ខីណាសវព្រាហ្មណី ភគវា តុយ្ហំ ឧរេ វាយាម ជនិតាភិជាតិតាយ ឱរសា, មុខតោ បវត្តធម្មឃោសេន សាសនស្ស ច មុខភូតេន អរិយមគ្គេន ជាតត្តា មុខតោ ជាតា, និដ្ឋិតបរិញ្ញាតាទិករណីយតាយ កតកិច្ចា, សព្ពសោ អាសវានំ ខេបិតត្តា អនាសវាតិ.

អថស្សា សត្ថា អាគមនំ អភិនន្ទន្តោ ‘‘តស្សា តេ ស្វាគត’’ន្តិ គាថមាហ. តស្សត្ថោ – យា ត្វំ មយា អធិគតំ ធម្មំ យាថាវតោ អធិគច្ឆិ. តស្សា តេ, ភទ្ទេ សុន្ទរិ, ឥធ មម សន្តិកេ អាគតំ អាគមនំ សុអាគតំ. តតោ ឯវ តំ អទុរាគតំ ន ទុរាគតំ ហោតិ. កស្មា? យស្មា ឯវញ្ហិ ទន្តា អាយន្តីតិ, យថា ត្វំ សុន្ទរិ, ឯវញ្ហិ ឧត្តមេន អរិយមគ្គទមថេន ទន្តា តតោ ឯវ សព្ពធិ វីតរាគា, សព្ពេសំ សំយោជនានំ សមុច្ឆិន្នត្តា វិសំយុត្តា កតកិច្ចា អនាសវា សត្ថុ បាទានំ វន្ទិកា អាគច្ឆន្តិ, តស្មា តស្សា តេ ស្វាគតំ អទុរាគតន្តិ យោជនា.

សុន្ទរីថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.