៥. សុភាកម្មារធីតុថេរីគាថាវណ្ណនា

ទហរាហន្តិអាទិកា សុភាយ កម្មារធីតាយ ថេរិយា គាថា. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី អនុក្កមេន សម្ភាវិតកុសលមូលា ឧបចិតវិមោក្ខសម្ភារា សុគតីសុយេវ សំសរន្តី បរិបក្កញាណា ហុត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ អញ្ញតរស្ស សុវណ្ណការស្ស ធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ, រូបសម្បត្តិសោភាយ សុភាតិ តស្សា នាមំ អហោសិ. សា អនុក្កមេន វិញ្ញុតំ បត្វា, សត្ថុ រាជគហប្បវេសនេ សត្ថរិ សញ្ជាតប្បសាទា ឯកទិវសំ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. សត្ថា តស្សា ឥន្ទ្រិយបរិបាកំ ទិស្វា អជ្ឈាសយានុរូបំ ចតុសច្ចគព្ភធម្មំ ទេសេសិ. សា តាវទេវ សហស្សនយបដិមណ្ឌិតេ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋាសិ. សា អបរភាគេ ឃរាវាសេ ទោសំ ទិស្វា មហាបជាបតិយា គោតមិយា សន្តិកេ បព្ពជិត្វា ភិក្ខុនិសីលេ បតិដ្ឋិតា ឧបរិមគ្គត្ថាយ ភាវនមនុយុញ្ជិ. តំ ញាតកា កាលេន កាលំ ឧបសង្កមិត្វា កាមេហិ និមន្តេន្តា បហូតធនំ វិភវជាតញ្ច ទស្សេត្វា បលោភេន្តិ. សា ឯកទិវសំ អត្តនោ សន្តិកំ ឧបគតានំ ឃរាវាសេសុ កាមេសុ ច អាទីនវំ បកាសេន្តី ‘‘ទហរាហ’’ន្តិអាទីហិ ចតុវីសតិយា គាថាហិ ធម្មំ កថេត្វា តេ និរាសេ កត្វា វិស្សជ្ជេត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តី ឥន្ទ្រិយានិ បរិយោទបេន្តី ភាវនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា ន ចិរស្សេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. អរហត្តំ បន បត្វា –

៣៣៩. ‘‘ទហរាហំ សុទ្ធវសនា, យំ បុរេ ធម្មមស្សុណិំ;

តស្សា មេ អប្បមត្តាយ, សច្ចាភិសមយោ អហុ.

៣៤០. ‘‘តតោហំ សព្ពកាមេសុ, ភុសំ អរតិមជ្ឈគំ;

សក្កាយស្មិំ ភយំ ទិស្វា, នេក្ខម្មមេវ បីហយេ.

៣៤១. ‘‘ហិត្វានហំ ញាតិគណំ, ទាសកម្មករានិ ច;

គាមខេត្តានិ ផីតានិ, រមណីយេ បមោទិតេ.

៣៤២. ‘‘បហាយហំ បព្ពជិតា, សាបតេយ្យមនប្បកំ;

ឯវំ សទ្ធាយ និក្ខម្ម, សទ្ធម្មេ សុប្បវេទិតេ.

៣៤៣. ‘‘នេតំ អស្ស បតិរូបំ, អាកិញ្ចញ្ញញ្ហិ បត្ថយេ;

យោ ជាតរូបំ រជតំ, ឆឌ្ឌេត្វា បុនរាគមេ.

៣៤៤. ‘‘រជតំ ជាតរូបំ វា, ន ពោធាយ ន សន្តិយា;

នេតំ សមណសារុប្បំ, ន ឯតំ អរិយទ្ធនំ.

៣៤៥. ‘‘លោភនំ មទនញ្ចេតំ, មោហនំ រជវឌ្ឍនំ;

សាសង្កំ ពហុអាយាសំ, នត្ថិ ចេត្ថ ធុវំ ឋិតិ.

៣៤៦. ‘‘ឯត្ថ រត្តា បមត្តា ច, សំកិលិដ្ឋមនា នរា;

អញ្ញមញ្ញេន ព្យារុទ្ធា, បុថូ កុព្ពន្តិ មេធគំ.

៣៤៧. ‘‘វធោ ពន្ធោ បរិក្លេសោ, ជានិ សោកបរិទ្ទវោ;

កាមេសុ អធិបន្នានំ, ទិស្សតេ ព្យសនំ ពហុំ.

៣៤៨. ‘‘តំ មំ ញាតី អមិត្តាវ, កិំ វោ កាមេសុ យុញ្ជថ;

ជានាថ មំ បព្ពជិតំ, កាមេសុ ភយទស្សិនិំ.

៣៤៩. ‘‘ន ហិរញ្ញសុវណ្ណេន, បរិក្ខីយន្តិ អាសវា;

អមិត្តា វធកា កាមា, សបត្តា សល្លពន្ធនា.

៣៥០. ‘‘តំ មំ ញាតី អមិត្តាវ, កិំ វោ កាមេសុ យុញ្ជថ;

ជានាថ មំ បព្ពជិតំ, មុណ្ឌំ សង្ឃាដិបារុតំ.

៣៥១. ‘‘ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌោ ឧញ្ឆោ ច, បំសុកូលញ្ច ចីវរំ;

ឯតំ ខោ មម សារុប្បំ, អនគារូបនិស្សយោ.

៣៥២. ‘‘វន្តា មហេសីហិ កាមា, យេ ទិព្ពា យេ ច មានុសា;

ខេមដ្ឋានេ វិមុត្តា តេ, បត្តា តេ អចលំ សុខំ.

៣៥៣. ‘‘មាហំ កាមេហិ សំគច្ឆិំ, យេសុ តាណំ ន វិជ្ជតិ;

អមិត្តា វធកា កាមា, អគ្គិក្ខន្ធូបមា ទុខា.

៣៥៤. ‘‘បរិបន្ថោ ឯស ភយោ, សវិឃាតោ សកណ្ដកោ;

គេធោ សុវិសមោ ចេសោ, មហន្តោ មោហនាមុខោ.

៣៥៥. ‘‘ឧបសគ្គោ ភីមរូបោ, កាមា សប្បសិរូបមា;

យេ ពាលា អភិនន្ទន្តិ, អន្ធភូតា បុថុជ្ជនា.

៣៥៦. ‘‘កាមបង្កេន សត្តា ហិ, ពហូ លោកេ អវិទ្ទសូ;

បរិយន្តំ ន ជានន្តិ, ជាតិយា មរណស្ស ច.

៣៥៧. ‘‘ទុគ្គតិគមនំ មគ្គំ, មនុស្សា កាមហេតុកំ;

ពហុំ វេ បដិបជ្ជន្តិ, អត្តនោ រោគមាវហំ.

៣៥៨. ‘‘ឯវំ អមិត្តជននា, តាបនា សំកិលេសិកា;

លោកាមិសា ពន្ធនីយា, កាមា មរណពន្ធនា.

៣៥៩. ‘‘ឧម្មាទនា ឧល្លបនា, កាមា ចិត្តប្បមាថិនោ;

សត្តានំ សំកិលេសាយ, ខិប្បំ មារេន ឱឌ្ឌិតំ.

៣៦០. ‘‘អនន្តាទីនវា កាមា, ពហុទុក្ខា មហាវិសា;

អប្បស្សាទា រណករា, សុក្កបក្ខវិសោសនា.

៣៦១. ‘‘សាហំ ឯតាទិសំ កត្វា, ព្យសនំ កាមហេតុកំ;

ន តំ បច្ចាគមិស្សាមិ, និព្ពានាភិរតា សទា.

៣៦២. ‘‘រណំ តរិត្វា កាមានំ, សីតិភាវាភិកង្ខិនី;

អប្បមត្តា វិហស្សាមិ, សព្ពសំយោជនក្ខយេ.

៣៦៣. ‘‘អសោកំ វិរជំ ខេមំ, អរិយដ្ឋង្គិកំ ឧជុំ;

តំ មគ្គំ អនុគច្ឆាមិ, យេន តិណ្ណា មហេសិនោ.

៣៦៤. ‘‘ឥមំ បស្សថ ធម្មដ្ឋំ, សុភំ កម្មារធីតរំ;

អនេជំ ឧបសម្បជ្ជ, រុក្ខមូលម្ហិ ឈាយតិ.

៣៦៥. ‘‘អជ្ជដ្ឋមី បព្ពជិតា, សទ្ធា សទ្ធម្មសោភនា;

វិនីតុប្បលវណ្ណាយ, តេវិជ្ជា មច្ចុហាយិនី.

៣៦៦. ‘‘សាយំ ភុជិស្សា អណណា, ភិក្ខុនី ភាវិតិន្ទ្រិយា;

សព្ពយោគវិសំយុត្តា, កតកិច្ចា អនាសវា.

៣៦៧. ‘‘តំ សក្កោ ទេវសង្ឃេន, ឧបសង្កម្ម ឥទ្ធិយា;

នមស្សតិ ភូតបតិ, សុភំ កម្មារធីតរ’’ន្តិ. – ឥមា គាថា អភាសិ;

តត្ថ ទហរាហំ សុទ្ធវសនា, យំ បុរេ ធម្មមស្សុណិន្តិ យស្មា អហំ បុព្ពេ ទហរា តរុណី ឯវ សុទ្ធវសនា សុទ្ធវត្ថនិវត្ថា អលង្កតប្បដិយត្តា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ អស្សោសិំ. តស្សា មេ អប្បមត្តាយ, សច្ចាភិសមយោ អហូតិ យស្មា ច តស្សា មេ មយ្ហំ យថាសុតំ ធម្មំ បច្ចវេក្ខិត្វា អប្បមត្តាយ ឧបដ្ឋិតស្សតិយា សីលំ អធិដ្ឋហិត្វា ភាវនំ អនុយុញ្ជន្តិយាវ ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ អភិសមយោ ‘‘ឥទំ ទុក្ខ’’ន្តិអាទិនា (បដិ. ម. ១.៣២) បដិវេធោ អហោសិ.

តតោហំ សព្ពកាមេសុ, ភុសំ អរតិមជ្ឈគន្តិ តតោ តេន ការណេន សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មស្ស សុតត្តា សច្ចានញ្ច អភិសមិតត្តា មនុស្សេសុ ទិព្ពេសុ ចាតិ សព្ពេសុបិ កាមេសុ ភុសំ អតិវិយ អរតិំ ឧក្កណ្ឋិំ អធិគច្ឆិំ. សក្កាយស្មិំ ឧបាទានក្ខន្ធបញ្ចកេ, ភយំ សប្បដិភយភាវំ ញាណចក្ខុនា ទិស្វា, នេក្ខម្មមេវ បព្ពជ្ជំ និព្ពានមេវ, បីហយេ បិហយាមិ បត្ថយាមិ.

ទាសកម្មករានិ ចាតិ ទាសេ ច កម្មការេ ច, លិង្គវិបល្លាសេន ហេតំ វុត្តំ. គាមខេត្តានីតិ គាមេ ច បុព្ពណ្ណាបរណ្ណវិរុហនក្ខេត្តានិ ច, គាមបរិយាបន្នានិ វា ខេត្តានិ. ផីតានីតិ សមិទ្ធានិ. រមណីយេតិ មនុញ្ញេ. បមោទិតេតិ បមុទិតេ, ភោគក្ខន្ធេ ហិត្វាតិ សម្ពន្ធោ. សាបតេយ្យន្តិ សន្តកំ ធនំ, មណិកនករជតាទិបរិគ្គហវត្ថុំ. អនប្បកន្តិ មហន្តំ, បហាយាតិ យោជនា. ឯវំ សទ្ធាយ និក្ខម្មាតិ ‘‘ហិត្វានហំ ញាតិគណ’’ន្តិអាទិនា វុត្តប្បការេន មហន្តំ ញាតិបរិវដ្ដំ មហន្តញ្ច ភោគក្ខន្ធំ បហាយ កម្មកម្មផលានិ រតនត្តយញ្ចាតិ សទ្ធេយ្យវត្ថុំ សទ្ធាយ សទ្ទហិត្វា ឃរតោ និក្ខម្ម, សទ្ធម្មេ សុប្បវេទិតេ សម្មាសម្ពុទ្ធេន សុដ្ឋុ បវេទិតេ អរិយវិនយេ អហំ បព្ពជិតា.

ឯវំ បព្ពជិតាយ បន នេតំ អស្ស បតិរូបំ, យទិទំ ឆឌ្ឌិតានំ កាមានំ បច្ចាគមនំ. អាកិញ្ចញ្ញញ្ហិ បត្ថយេតិ អហំ អកិញ្ចនភាវំ អបរិគ្គហភាវមេវ បត្ថយាមិ. យោ ជាតរូបរជតំ, ឆឌ្ឌេត្វា បុនរាគមេតិ យោ បុគ្គលោ សុវណ្ណំ រជតំ អញ្ញម្បិ វា កិញ្ចិ ធនជាតំ ឆឌ្ឌេត្វា បុន តំ គណ្ហេយ្យ, សោ បណ្ឌិតានំ អន្តរេ កថំ សីសំ ឧក្ខិបេយ្យ?

យស្មា រជតំ ជាតរូបំ វា, ន ពោធាយ ន សន្តិយា ន មគ្គញាណាយ ន និព្ពានាយ ហោតីតិ អត្ថោ. នេតំ សមណសារុប្បន្តិ ឯតំ ជាតរូបរជតាទិបរិគ្គហវត្ថុ, តស្ស វា បរិគ្គណ្ហនំ សមណានំ សារុប្បំ ន ហោតិ. តថា ហិ វុត្តំ ‘‘ន កប្បតិ សមណានំ សក្យបុត្តិយានំ ជាតរូបរជត’’ន្តិអាទិ (ចូឡវ. ៤៤៦). ន ឯតំ អរិយទ្ធនន្តិ ឯតំ យថាវុត្តបរិគ្គហវត្ថុ សទ្ធាទិធនំ វិយ អរិយធម្មមយម្បិ ធនំ ន ហោតិ, ន អរិយភាវាវហតោ. តេនាហ ‘‘លោភន’’ន្តិអាទិ.

តត្ថ លោភនន្តិ លោភុប្បាទនំ. មទនន្តិ មទាវហំ. មោហនន្តិ សម្មោហជននំ. រជវឌ្ឍនន្តិ រាគរជាទិសំវឌ្ឍនំ. យេន បរិគ្គហិតំ, តស្ស អាសង្កាវហត្តា សហ អាសង្កាយ វត្តតីតិ សាសង្កំ, យេន បរិគ្គហិតំ, តស្ស យតោ កុតោ អាសង្កាវហន្តិ អត្ថោ. ពហុអាយាសន្តិ សជ្ជនរក្ខណាទិវសេន ពហុបរិស្សមំ. នត្ថិ ចេត្ថ ធុវំ ឋិតីតិ ឯតស្មិំ ធនេ ធុវភាវោ ច ឋិតិភាវោ ច នត្ថិ, ចញ្ចលមនវដ្ឋិតមេវាតិ អត្ថោ.

ឯត្ថ រត្តា បមត្តា ចាតិ ឯតស្មិំ ធនេ រត្តា សញ្ជាតរាគា ទសកុសលធម្មេសុ សតិយា វិប្បវាសេន បមត្តា. សំកិលិដ្ឋមនា លោភាទិសំកិលេសេន សំកិលិដ្ឋចិត្តាវ នាម ហោន្តិ. តតោ ច អញ្ញមញ្ញម្ហិ ព្យារុទ្ធា, បុថូ កុព្ពន្តិ មេធគំ អន្តមសោ មាតាបិ បុត្តេន, បុត្តោបិ មាតរាតិ ឯវំ អញ្ញមញ្ញំ បដិរុទ្ធា ហុត្វា បុថូ សត្តា មេធគំ កលហំ ករោន្តិ. តេនាហ ភគវា – ‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, កាមហេតុ កាមនិទានំ កាមាធិករណំ…បេ… មាតាបិ បុត្តេន វិវទតិ បុត្តោបិ មាតរា វិវទតី’’តិអាទិ (ម. និ. ១.១៦៨, ១៧៨).

វធោតិ មរណំ. ពន្ធោតិ អទ្ទុពន្ធនាទិពន្ធនំ. បរិក្លេសោតិ ហត្ថច្ឆេទាទិបរិកិលេសាបត្តិ. ជានីតិ ធនជានិ ចេវ បរិវារជានិ ច. សោកបរិទ្ទវោតិ សោកោ ច បរិទេវោ ច. អធិបន្នានន្តិ អជ្ឈោសិតានំ. ទិស្សតេ ព្យសនំ ពហុន្តិ យថាវុត្តវធពន្ធនាទិភេទំ អវុត្តញ្ច ទោមនស្សុបាយាសាទិំ ទិដ្ឋធម្មិកំ សម្បរាយិកញ្ច ពហុំ ពហុវិធំ ព្យសនំ អនត្ថោ កាមេសុ ទិស្សតេវ.

តំ មំ ញាតី អមិត្តាវ, កិំ វោ កាមេសុ យុញ្ជថាតិ តាទិសំ មំ យថា កាមេសុ វិរត្តំ តុម្ហេ ញាតី ញាតកា សមានា អនត្ថកាមា អមិត្តា វិយ កិំ កេន ការណេន កាមេសុ យុញ្ជថ និយោជេថ. ជានាថ មំ បព្ពជិតំ, កាមេសុ ភយទស្សិនិន្តិ កាមេ ភយតោ បស្សន្តិំ បព្ពជិតំ មំ អាជានាថ, កិំ ឯត្តកំ តុម្ហេហិ អនញ្ញាតន្តិ អធិប្បាយោ.

ន ហិរញ្ញសុវណ្ណេន, បរិក្ខីយន្តិ អាសវាតិ កាមាសវាទយោ ហិរញ្ញសុវណ្ណេន ន កទាចិ បរិក្ខយំ គច្ឆន្តិ, អថ ខោ តេហិ ឯវ បរិវឌ្ឍន្តេវ. តេនាហ – ‘‘អមិត្តា វធកា កាមា, សបត្តា សល្លពន្ធនា’’តិ. កាមា ហិ អហិតាវហត្តា មេត្តិយា អភាវេន អមិត្តា, មរណហេតុតាយ ឧក្ខិត្តាសិកវធកសទិសត្តា វធកា, អនុពន្ធិត្វាបិ អនត្ថាវហនតាយ វេរានុពន្ធសបត្តសទិសត្តា សបត្តា, រាគាទីនំ សល្លានំ ពន្ធនតោ សល្លពន្ធនា.

មុណ្ឌន្តិ មុណ្ឌិតកេសំ. តត្ថ តត្ថ នន្តកានិ គហេត្វា សង្ឃាដិចីវរបារុបនេន សង្ឃាដិបារុតំ.

ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌោតិ វិវដទ្វារេ ឃរេ ឃរេ បតិដ្ឋិត្វា លភនកបិណ្ឌោ. ឧញ្ឆោតិ តទត្ថំ ឧញ្ឆាចរិយា. អនគារូបនិស្សយោតិ អនគារានំ បព្ពជិតានំ ឧបគន្ត្វា និស្សិតព្ពតោ ឧបនិស្សយភូតោ ជីវិតបរិក្ខារោ. តញ្ហិ និស្សាយ បព្ពជិតា ជីវន្តិ.

វន្តាតិ ឆឌ្ឌិតា. មហេសីហីតិ ពុទ្ធាទីហិ មហេសីហិ. ខេមដ្ឋានេតិ កាមយោគាទីហិ អនុបទ្ទវដ្ឋានភូតេ និព្ពានេ. តេតិ មហេសយោ. អចលំ សុខន្តិ និព្ពានសុខំ បត្តា. តស្មា តំ បត្ថេន្តេន កាមា បរិច្ចជិតព្ពាតិ អធិប្បាយោ.

មាហំ កាមេហិ សំគច្ឆិន្តិ អហំ កទាចិបិ កាមេហិ ន សមាគច្ឆេយ្យំ. កស្មាតិ ចេ អាហ – ‘‘យេសុ តាណំ ន វិជ្ជតី’’តិអាទិ, យេសុ កាមេសុ ឧបបរិក្ខិយមានេសុ ឯកស្មិម្បិ អនត្ថបរិត្តាណំ នាម នត្ថិ. អគ្គិក្ខន្ធូបមា មហាភិតាបដ្ឋេន. ទុខា ទុក្ខមដ្ឋេន.

បរិបន្ថោ ឯស ភយោ យទិទំ កាមា នាម អវិទិតវិបុលានត្ថាវហត្តា. សវិឃាតោ ចិត្តវិឃាតករត្តា. សកណ្ដកោ វិនិវិជ្ឈនត្តា. គេធោ សុវិសមោ ចេសោតិ គិទ្ធិហេតុតាយ គេធោ. សុដ្ឋុ វិសមោ មហាបលិពោធោ សោ. ទុរតិក្កមនដ្ឋេន មហន្តោ. មោហនាមុខោ មុច្ឆាបត្តិហេតុតោ.

ឧបសគ្គោ ភីមរូបោតិ អតិភិំសនកសភាវោ, មហន្តោ ទេវតូបសគ្គោ វិយ អនត្ថកាទិទុក្ខាវហនតោ. សប្បសិរូបមា កាមា សប្បដិភយដ្ឋេន.

កាមបង្កេន សត្តាតិ កាមសង្ខាតេន បង្កេន សត្តា លគ្គា.

ទុគ្គតិគមនំ មគ្គន្តិ និរយាទិអបាយគាមិនំ មគ្គំ. កាមហេតុកន្តិ កាមោបភោគហេតុកំ. ពហុន្តិ បាណាតិបាតាទិភេទេន ពហុវិធំ. រោគមាវហន្តិ រុជ្ជនដ្ឋេន រោគសង្ខាតស្ស ទិដ្ឋធម្មិកាទិភេទស្ស ទុក្ខស្ស អាវហនកំ.

ឯវន្តិ ‘‘អមិត្តា វធកា’’តិអាទិនា វុត្តប្បការេន. អមិត្តជននាតិ អមិត្តភាវស្ស និព្ពត្តនកា. តាបនាតិ សន្តាបនកា, តបនីយាតិ អត្ថោ. សំកិលេសិកាតិ សំកិលេសាវហា. លោកាមិសាតិ លោកេ អាមិសភូតា. ពន្ធនិយាតិ ពន្ធភូតេហិ សំយោជនេហិ វឌ្ឍិតព្ពា, សំយោជនិយាតិ អត្ថោ. មរណពន្ធនាតិ ភវាទីសុ និព្ពត្តិនិមិត្តតាយ បវត្តការណតោ ច មរណវិពន្ធនា.

ឧម្មាទនាតិ វិបរិណាមធម្មានំ វិយោគវសេន សោកុម្មាទករា, វឌ្ឍិយា វា ឧបរូបរិមទាវហា. ឧល្លបនាតិ ‘‘អហោ សុខំ អហោ សុខ’’ន្តិ ឧទ្ធំ ឧទ្ធំ លបាបនកា. ‘‘ឧល្លោលនា’’តិបិ បាឋោ, ភត្តបិណ្ឌនិមិត្តំ នង្គុដ្ឋំ ឧល្លោលេន្តោ សុនខោ វិយ អាមិសហេតុ សត្តេ ឧបរូបរិលាលនា, បរាភវាវញ្ញាតបាបនកាតិ អត្ថោ. ចិត្តប្បមាថិនោតិ បរិឡាហុប្បាទនាទិនា សម្បតិ អាយតិញ្ច ចិត្តស្ស បមថនសីលា. ‘‘ចិត្តប្បមទ្ទិនោ’’តិ វា បាឋោ, សោ ឯវត្ថោ. យេ បន ‘‘ចិត្តប្បមាទិនោ’’តិ វទន្តិ, តេសំ ចិត្តស្ស បមាទាវហាតិ អត្ថោ. សំកិលេសាយាតិ វិពាធនាយ ឧបតាបនាយ វា. ខិប្បំ មារេន ឱឌ្ឌិតន្តិ កាមា នាមេតេ មារេន ឱឌ្ឌិតំ កុមិនន្តិ ទដ្ឋព្ពា សត្តានំ អនត្ថាវហនតោ.

អនន្តាទីនវាតិ ‘‘លោភនំ មទនញ្ចេត’’ន្តិអាទិនា, ‘‘ឥធ សីតស្ស បុរក្ខតោ ឧណ្ហស្ស បុរក្ខតោ’’តិអាទិនា (ម. និ. ១.១៦៧) ច ទុក្ខក្ខន្ធសុត្តាទីសុ វុត្តនយេន អបរិយន្តាទីនវា ពហុទោសា. ពហុទុក្ខាតិ អាបាយិកាទិពហុវិធទុក្ខានុពន្ធា. មហាវិសាតិ កដុកាសយ្ហផលតាយ ហលាហលាទិមហាវិសសទិសា. អប្បស្សាទាតិ សត្ថធារាគតមធុពិន្ទុ វិយ បរិត្តស្សាទា. រណករាតិ សារាគាទិសំវឌ្ឍកា. សុក្កបក្ខវិសោសនាតិ សត្តានំ អនវជ្ជកោដ្ឋាសស្ស វិនាសកា.

សាហន្តិ សា អហំ, ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធា កាមេ បហាយ បព្ពជិត្វា ឋិតាតិ អត្ថោ. ឯតាទិសន្តិ ឯវរូបំ វុត្តប្បការំ. កត្វាតិ ឥតិ កត្វា, យថាវុត្តការណេនាតិ អត្ថោ. ន តំ បច្ចាគមិស្សាមីតិ តំ មយា បុព្ពេ វន្តកាមេ បុន ន បរិភុញ្ជិស្សាមិ. និព្ពានាភិរតា សទាតិ យស្មា បព្ពជិតកាលតោ បដ្ឋាយ សព្ពកាលំ និព្ពានាភិរតា, តស្មា ន តំ បច្ចាគមិស្សាមីតិ យោជនា.

រណំ តរិត្វា កាមានន្តិ កាមានំ រណំ តរិត្វា, តញ្ច មយា កាតព្ពំ អរិយមគ្គសំបហារំ កត្វា. សីតិភាវាភិកង្ខិនីតិ សព្ពកិលេសទរថបរិឡាហវូបសមេន សីតិភាវសង្ខាតំ អរហត្តំ អភិកង្ខន្តី. សព្ពសំយោជនក្ខយេតិ សព្ពេសំ សំយោជនានំ ខយភូតេ និព្ពានេ អភិរតា.

យេន តិណ្ណា មហេសិនោតិ យេន អរិយមគ្គេន ពុទ្ធាទយោ មហេសិនោ សំសារមហោឃំ តិណ្ណា, អហម្បិ តេហិ គតមគ្គំ អនុគច្ឆាមិ, សីលាទិបដិបត្តិយា អនុបាបុណាមីតិ អត្ថោ.

ធម្មដ្ឋន្តិ អរិយផលធម្មេ ឋិតំ. អនេជន្តិ បដិប្បស្សទ្ធ ឯជតាយ អនេជន្តិ លទ្ធនាមំ អគ្គផលំ. ឧបសម្បជ្ជាតិ សម្បាទេត្វា អគ្គមគ្គាធិគមេន អធិគន្ត្វា. ឈាយតីតិ តមេវ ផលជ្ឈានំ ឧបនិជ្ឈាយតិ.

អជ្ជដ្ឋមី បព្ពជិតាតិ បព្ពជិតា ហុត្វា បព្ពជិតតោ បដ្ឋាយ អជ្ជ អដ្ឋមទិវសោ, ឥតោ អតីតេ អដ្ឋមិយំ បព្ពជិតាតិ អត្ថោ. សទ្ធាតិ សទ្ធាសម្បន្នា. សទ្ធម្មសោភនាតិ សទ្ធម្មាធិគមេន សោភនា.

ភុជិស្សាតិ ទាសភាវសទិសានំ កិលេសានំ បហានេន ភុជិស្សា. កាមច្ឆន្ទាទិឥណាបគមេន អណណា.

ឥមា កិរ តិស្សោ គាថា បព្ពជិត្វា អដ្ឋមេ ទិវសេ អរហត្តំ បត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ផលសមាបត្តិំ សមាបជ្ជិត្វា និសិន្នំ ថេរិំ ភិក្ខូនំ ទស្សេត្វា បសំសន្តេន ភគវតា វុត្តា.

អថ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ តំ បវត្តិំ ទិព្ពេន ចក្ខុនា ទិស្វា ‘‘ឯវំ សត្ថារា បសំសីយមានា អយំ ថេរី យស្មា ទេវេហិ ច បយិរុបាសិតព្ពា’’តិ តាវទេវ តាវតិំសេហិ ទេវេហិ សទ្ធិំ ឧបសង្កមិត្វា អភិវាទេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ អដ្ឋាសិ. តំ សន្ធាយ សង្គីតិការេហិ វុត្តំ –

‘‘តំ សក្កោ ទេវសង្ឃេន, ឧបសង្កម្ម ឥទ្ធិយា;

នមស្សតិ ភូតបតិ, សុភំ កម្មារធីតរ’’ន្តិ.

តត្ថ តីសុ កាមភវេសុ ភូតានំ សត្តានំ បតិ ឥស្សរោតិ កត្វា ភូតបតីតិ លទ្ធនាមោ សក្កោ ទេវរាជា ទេវសង្ឃេន សទ្ធិំ តំ សុភំ កម្មារធីតរំ អត្តនោ ទេវិទ្ធិយា ឧបសង្កម្ម នមស្សតិ, បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទតីតិ អត្ថោ.

សុភាកម្មារធីតុថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

វីសតិនិបាតវណ្ណនា និដ្ឋិតា.