១៣. វីសតិនិបាតោ
១. អម្ពបាលីថេរីគាថាវណ្ណនា
វីសតិនិបាតេ កាឡកា ភមរវណ្ណសាទិសាតិអាទិកា អម្ពបាលិយា ថេរិយា គាថា. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី សិខិស្ស ភគវតោ សាសនេ បព្ពជិត្វា ឧបសម្បន្នា ហុត្វា ភិក្ខុនិសិក្ខាបទំ សមាទាយ វិហរន្តី, ឯកទិវសំ សម្ពហុលាហិ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ ចេតិយំ វន្ទិត្វា បទក្ខិណំ ករោន្តី បុរេតរំ គច្ឆន្តិយា ខីណាសវត្ថេរិយា ខិបន្តិយា សហសា ខេឡបិណ្ឌំ ចេតិយង្គណេ បតិតំ, ខីណាសវត្ថេរិយា អបស្សិត្វា គតាយ អយំ បច្ឆតោ គច្ឆន្តី តំ ខេឡបិណ្ឌំ ទិស្វា ‘‘កា នាម គណិកា ឥមស្មិំ ឋានេ ខេឡបិណ្ឌំ បាតេសី’’តិ អក្កោសិ. សា ភិក្ខុនិកាលេ សីលំ រក្ខន្តី គព្ភវាសំ ជិគុច្ឆិត្វា ឱបបាតិកត្តភាវេ ចិត្តំ ឋបេសិ. តេន ចរិមត្តភាវេ វេសាលិយំ រាជុយ្យានេ អម្ពរុក្ខមូលេ ឱបបាតិកា ហុត្វា និព្ពត្តិ. តំ ទិស្វា ឧយ្យានបាលោ នគរំ ឧបនេសិ. អម្ពរុក្ខមូលេ និព្ពត្តតាយ សា អម្ពបាលីត្វេវ វោហរីយិត្ថ. អថ នំ អភិរូបំ ទស្សនីយំ បាសាទិកំ វិលាសកន្តតាទិគុណវិសេសសមុទិតំ ទិស្វា សម្ពហុលា រាជកុមារា អត្តនោ អត្តនោ បរិគ្គហំ កាតុកាមា អញ្ញមញ្ញំ កលហំ អកំសុ. តេសំ កលហវូបសមត្ថំ តស្សា កម្មសញ្ចោទិតា វោហារិកា ‘‘សព្ពេសំ ហោតូ’’តិ គណិកាដ្ឋានេ ឋបេសុំ. សា សត្ថរិ បដិលទ្ធសទ្ធា អត្តនោ ឧយ្យានេ វិហារំ កត្វា ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស និយ្យាទេត្វា បច្ឆា អត្តនោ បុត្តស្ស វិមលកោណ្ឌញ្ញត្ថេរស្ស សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តី អត្តនោ សរីរស្ស ជរាជិណ្ណភាវំ និស្សាយ សំវេគជាតា សង្ខារានំ អនិច្ចតំ វិភាវេន្តី –
២៥២. ‘‘កាឡកា ភមរវណ្ណសាទិសា, វេល្លិតគ្គា មម មុទ្ធជា អហុំ;
តេ ជរាយ សាណវាកសាទិសា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៣. ‘‘វាសិតោវ សុរភី ករណ្ឌកោ, បុប្ផបូរ មម ឧត្តមង្គជោ;
តំ ជរាយថ សលោមគន្ធិកំ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៤. ‘‘កាននំវ សហិតំ សុរោបិតំ, កោច្ឆសូចិវិចិតគ្គសោភិតំ;
តំ ជរាយ វិរលំ តហិំ តហិំ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៥. ‘‘កណ្ហខន្ធកសុវណ្ណមណ្ឌិតំ, សោភតេ សុវេណីហិលង្កតំ;
តំ ជរាយ ខលិតំ សិរំ កតំ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៦. ‘‘ចិត្តការសុកតាវ លេខិកា, សោភរេ សុ ភមុកា បុរេ មម;
តា ជរាយ វលិភិប្បលម្ពិតា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៧. ‘‘ភស្សរា សុរុចិរា យថា មណី, នេត្តហេសុមភិនីលមាយតា;
តេ ជរាយភិហតា ន សោភរេ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៨. ‘‘សណ្ហតុង្គសទិសី ច នាសិកា, សោភតេ សុ អភិយោព្ពនំ បតិ;
សា ជរាយ ឧបកូលិតា វិយ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៥៩. ‘‘កង្កណំវ សុកតំ សុនិដ្ឋិតំ, សោភរេ សុ មម កណ្ណបាឡិយោ;
តា ជរាយ វលិភិប្បលម្ពិតា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦០. ‘‘បត្តលីមកុលវណ្ណសាទិសា, សោភរេ សុ ទន្តា បុរេ មម;
តេ ជរាយ ខណ្ឌិតា ចាសិតា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦១. ‘‘កាននម្ហិ វនសណ្ឌចារិនី, កោកិលាវ មធុរំ និកូជិហំ;
តំ ជរាយ ខលិតំ តហិំ តហិំ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦២. ‘‘សណ្ហកម្ពុរិវ សុប្បមជ្ជិតា, សោភតេ សុ គីវា បុរេ មម;
សា ជរាយ ភគ្គា វិនាមិតា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៣. ‘‘វដ្ដបលិឃសទិសោបមា ឧភោ, សោភរេ សុ ពាហា បុរេ មម;
តា ជរាយ យថា បាដលិព្ពលិតា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៤. ‘‘សណ្ហមុទ្ទិកសុវណ្ណមណ្ឌិតា, សោភរេ សុ ហត្ថា បុរេ មម;
តេ ជរាយ យថា មូលមូលិកា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៥. ‘‘បីនវដ្ដសហិភុគ្គតា ឧភោ, សោភរេ សុ ថនកា បុរេ មម;
ថេវិកីវ លម្ពន្តិ នោទកា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៦. ‘‘កញ្ចនស្ស ផលកំវ សម្មដ្ឋំ, សោភតេ សុ កាយោ បុរេ មម;
សោ វលីហិ សុខុមាហិ ឱតតោ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៧. ‘‘នាគភោគសទិសោបមា ឧភោ, សោភរេ សុ ឩរូ បុរេ មម;
តេ ជរាយ យថា វេឡុនាឡិយោ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៨. ‘‘សណ្ហនូបុរសុវណ្ណមណ្ឌិតា, សោភរេ សុ ជង្ឃា បុរេ មម;
តា ជរាយ តិលទណ្ឌការិវ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៦៩. ‘‘តូលបុណ្ណសទិសោបមា ឧភោ, សោភរេ សុ បាទា បុរេ មម;
តេ ជរាយ ផុដិតា វលីមតា, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា.
២៧០. ‘‘ឯទិសោ អហុ អយំ សមុស្សយោ, ជជ្ជរោ ពហុទុខានមាលយោ;
សោបលេបបតិតោ ជរាឃរោ, សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថា’’តិ. –
ឥមា គាថាយោ អភាសិ.
តត្ថ កាឡកាតិ កាឡកវណ្ណា. ភមរវណ្ណសាទិសាតិ កាឡកា ហោន្តាបិ ភមរសទិសវណ្ណា, សិនិទ្ធនីលាតិ អត្ថោ. វេល្លិតគ្គាតិ កុញ្ចិតគ្គា, មូលតោ បដ្ឋាយ យាវ អគ្គា កុញ្ចិតា វេល្លិតាតិ អត្ថោ. មុទ្ធជាតិ កេសា. ជរាយាតិ ជរាហេតុ ជរាយ ឧបហតសោភា. សាណវាកសាទិសាតិ សាណសទិសា វាកសទិសា ច, សាណវាកសទិសា ចេវ មកចិវាកសទិសា ចាតិបិ អត្ថោ. សច្ចវាទិវចនំ អនញ្ញថាតិ សច្ចវាទិនោ អវិតថវាទិនោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ‘‘សព្ពំ រូបំ អនិច្ចំ ជរាភិភូត’’ន្តិអាទិវចនំ អនញ្ញថា យថាភូតមេវ, ន តត្ថ វិតថំ អត្ថីតិ.
វាសិតោវ សុរភី ករណ្ឌកោតិ បុប្ផគន្ធវាសចុណ្ណាទីហិ វាសិតោ វាសំ គាហាបិតោ បសាធនសមុគ្គោ វិយ សុគន្ធិ. បុប្ផបូរ មម ឧត្តមង្គជោតិ ចម្បកសុមនមល្លិកាទីហិ បុប្ផេហិ បូរិតោ បុព្ពេ មម កេសកលាបោ និម្មលោតិ អត្ថោ. តន្តិ ឧត្តមង្គជំ. អថ បច្ឆា ឯតរហិ សលោមគន្ធិកំ បាកតិកលោមគន្ធមេវ ជាតំ. អថ វា សលោមគន្ធិកន្តិ មេណ្ឌកលោមេហិ សមានគន្ធំ. ‘‘ឯឡកលោមគន្ធ’’ន្តិបិ វទន្តិ.
កាននំវ សហិតំ សុរោបិតន្តិ សុដ្ឋុ រោបិតំ សហិតំ ឃនសន្និវេសំ ឧទ្ធមេវ ឧដ្ឋិតំ ឧជុកទីឃសាខំ ឧបវនំ វិយ. កោច្ឆសូចិវិចិតគ្គសោភិតន្តិ បុព្ពេ កោច្ឆេន សុវណ្ណសូចិយា ច កេសជដាវិជដនេន វិចិតគ្គំ ហុត្វា សោភិតំ, ឃនភាវេន វា កោច្ឆសទិសំ ហុត្វា បណទន្តសូចីហិ វិចិតគ្គតាយ សោភិតំ. តន្តិ ឧត្តមង្គជំ. វិរលំ តហិំ តហិន្តិ តត្ថ តត្ថ វិរលំ វិលូនកេសំ.
កណ្ហខន្ធកសុវណ្ណមណ្ឌិតន្តិ សុវណ្ណវជិរាទីហិ វិភូសិតំ កណ្ហកេសបុញ្ជកំ. យេ បន ‘‘សណ្ហកណ្ឌកសុវណ្ណមណ្ឌិត’’ន្តិ បឋន្តិ, តេសំ សណ្ហាហិ សុវណ្ណសូចីហិ ជដាវិជដនេន មណ្ឌិតន្តិ អត្ថោ. សោភតេ សុវេណីហិលង្កតន្តិ សុន្ទរេហិ រាជរុក្ខមាលា សទិសេហិ កេសវេណីហិ អលង្កតំ ហុត្វា បុព្ពេ វិរាជតេ. តំ ជរាយ ខលិតំ សិរំ កតន្តិ តំ តថា សោភិតំ សិរំ ឥទានិ ជរាយ ខលិតំ ខណ្ឌិតាខណ្ឌិតំ វិលូនកេសំ កតំ.
ចិត្តការសុកតាវ លេខិកាតិ ចិត្តការេន សិប្បិនា នីលាយ វណ្ណធាតុយា សុដ្ឋុ កតា លេខា វិយ សោភតេ. សុ ភមុកា បុរេ មមាតិ សុន្ទរា ភមុកា បុព្ពេ មម សោភនំ គតា. វលិភិប្បលម្ពិតាតិ នលាដន្តេ ឧប្បន្នាហិ វលីហិ បលម្ពន្តា ឋិតា.
ភស្សរាតិ ភាសុរា. សុរុចិរាតិ សុដ្ឋុ រុចិរា. យថា មណីតិ មណិមុទ្ទិកា វិយ. នេត្តហេសុន្តិ សុនេត្តា អហេសុំ. អភិនីលមាយតាតិ អភិនីលា ហុត្វា អាយតា. តេតិ នេត្តា. ជរាយភិហតាតិ ជរាយ អភិហតា.
សណ្ហតុង្គសទិសី ចាតិ សណ្ហា តុង្គា សេសមុខាវយវានំ អនុរូបា ច. សោភតេតិ វដ្ដេត្វា ឋបិតហរិតាលវដ្ដិ វិយ មម នាសិកា សោភតេ. សុ អភិយោព្ពនំ បតីតិ សុន្ទរេ អភិនវយោព្ពនកាលេ សា នាសិកា ឥទានិ ជរាយ និវារិតសោភតាយ បរិសេទិតា វិយ វរត្តា វិយ ច ជាតា.
កង្កណំវ សុកតំ សុនិដ្ឋិតន្តិ សុបរិកម្មកតំ សុវណ្ណកង្កណំ វិយ វដ្ដុលភាវំ សន្ធាយ វទតិ. សោភរេតិ សោភន្តេ. ‘‘សោភន្តេ’’តិ វា បាឋោ. សុឥតិ និបាតមត្តំ. កណ្ណបាឡិយោតិ កណ្ណគន្ធា. វលិភិប្បលម្ពិតាតិ តហិំ តហិំ ឧប្បន្នវលីហិ វលិតា ហុត្វា វដ្ដនិយា បណាមិតវត្ថខន្ធា វិយ ភស្សន្តា ឱលម្ពន្តិ.
បត្តលីមកុលវណ្ណសាទិសាតិ កទលិមកុលសទិសវណ្ណសណ្ឋានា. ខណ្ឌិតាតិ ភេទនបតនេហិ ខណ្ឌិតា ខណ្ឌភាវំ គតា. អសិតាតិ វណ្ណភេទេន អសិតភាវំ គតា.
កាននម្ហិ វនសណ្ឌចារិនី, កោកិលាវ មធុរំ និកូជិហន្តិ វនសណ្ឌេ គោចរចរណេន វនសណ្ឌចារិនី កាននេ អនុសំគីតនិវាសិនី កោកិលា វិយ មធុរាលាបំ និកូជិហំ. តន្តិ និកូជិតំ អាលាបំ. ខលិតំ តហិំ តហិន្តិ ខណ្ឌទន្តាទិភាវេន តត្ថ តត្ថ បក្ខលិតំ ជាតំ.
សណ្ហកម្ពុរិវ សុប្បមជ្ជិតាតិ សុដ្ឋុ បមជ្ជិតា សណ្ហា សុវណ្ណសង្ខា វិយ. ភគ្គា វិនាមិតាតិ មំសបរិក្ខយេន វិភូតសិរាជាលតាយ ភគ្គា ហុត្វា វិនតា.
វដ្ដបលិឃសទិសោបមាតិ វដ្ដេន បលិឃទណ្ឌេន សមសមា. តាតិ តា ឧភោបិ ពាហាយោ. យថា បាដលិព្ពលិតាតិ ជជ្ជរភាវេន បលិតបាដលិសាខាសទិសា.
សណ្ហមុទ្ទិកសុវណ្ណមណ្ឌិតាតិ សុវណ្ណមយាហិ មដ្ឋភាសុរាហិ មុទ្ទិកាហិ វិភូសិតា. យថា មូលមូលិកាតិ មូលកកណ្ឌសទិសា.
បីនវដ្ដសហិតុគ្គតាតិ បីនា វដ្ដា អញ្ញមញ្ញំ សហិតាវ ហុត្វា ឧគ្គតា ឧទ្ធមុខា. សោភតេ សុ ថនកា បុរេ មមាតិ មម ឧភោបិ ថនា យថាវុត្តរូបា ហុត្វា សុវណ្ណកលសិយោ វិយ សោភិំសុ. បុថុត្តេ ហិ ឥទំ ឯកវចនំ, អតីតត្ថេ ច វត្តមានវចនំ. ថេវិកីវ លម្ពន្តិ នោទកាតិ តេ ឧភោបិ មេ ថនា នោទកា គលិតជលា វេណុទណ្ឌកេ ឋបិតឧទកភស្មា វិយ លម្ពន្តិ.
កញ្ចនផលកំវ សម្មដ្ឋន្តិ ជាតិហិង្គុលកេន មក្ខិត្វា ចិរបរិមជ្ជិតសោវណ្ណផលកំ វិយ សោភតេ. សោ វលីហិ សុខុមាហិ ឱតតោតិ សោ មម កាយោ ឥទានិ សុខុមាហិ វលីហិ តហិំ តហិំ វិតតោ វលិត្តចតំ អាបន្នោ.
នាគភោគសទិសោបមាតិ ហត្ថិនាគស្ស ហត្ថេន សមសមា. ហត្ថោ ហិ ឥធ ភុញ្ជតិ ឯតេនាតិ ភោគោតិ វុត្តោ. តេតិ ឩរុយោ. យថា វេឡុនាឡិយោតិ ឥទានិ វេឡុបព្ពសទិសា អហេសុំ.
សណ្ហនូបុរសុវណ្ណមណ្ឌិតាតិ សិនិទ្ធមដ្ឋេហិ សុវណ្ណនូបុរេហិ វិភូសិតា. ជង្ឃាតិ អដ្ឋិជង្ឃាយោ. តាតិ តា ជង្ឃាយោ. តិលទណ្ឌការិវាតិ អប្បមំសលោហិតត្តា កិសភាវេន លូនាវសិដ្ឋវិសុក្ខតិលទណ្ឌកា វិយ អហេសុំ. រ-ការោ បទសន្ធិករោ.
តូលបុណ្ណសទិសោបមាតិ មុទុសិនិទ្ធភាវេន សិម្ពលិតូលបុណ្ណបលិគុណ្ឋិតឧបាហនសទិសា. តេ មម បាទា ឥទានិ ផុដិតា ផលិតា, វលីមតា វលិមន្តោ ជាតា.
ឯទិសោតិ ឯវរូបោ. អហុ អហោសិ យថាវុត្តប្បការោ. អយំ សមុស្សយោតិ អយំ មម កាយោ. ជជ្ជរោតិ សិថិលាពន្ធោ. ពហុទុខានមាលយោតិ ជរាទិហេតុកានំ ពហូនំ ទុក្ខានំ អាលយភូតោ. សោបលេបបតិតោតិ សោ អយំ សមុស្សយោ អបលេបបតិតោ អភិសង្ខារាលេបបរិក្ខយេន បតិតោ បាតាភិមុខោតិ អត្ថោ. សោបិ អលេបបតិតោតិ វា បទវិភាគោ, សោ ឯវត្ថោ. ជរាឃរោតិ ជិណ្ណឃរសទិសោ. ជរាយ វា ឃរភូតោ អហោសិ. តស្មា សច្ចវាទិនោ ធម្មានំ យថាភូតំ សភាវំ សម្មទេវ ញត្វា កថនតោ អវិតថវាទិនោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស មម សត្ថុវចនំ អនញ្ញថា.
ឯវំ អយំ ថេរី អត្តនោ អត្តភាវេ អនិច្ចតាយ សល្លក្ខណមុខេន សព្ពេសុបិ តេភូមកធម្មេសុ អនិច្ចតំ ឧបធារេត្វា តទនុសារេន តត្ថ ទុក្ខលក្ខណំ អនត្តលក្ខណញ្ច អារោបេត្វា វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេន្តី មគ្គបដិបាដិយា អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.៤.២០៤-២១៩) –
‘‘យោ រំសិផុសិតាវេឡោ, ផុស្សោ នាម មហាមុនិ;
តស្សាហំ ភគិនី អាសិំ, អជាយិំ ខត្តិយេ កុលេ.
‘‘តស្ស ធម្មំ សុណិត្វាហំ, វិប្បសន្នេន ចេតសា;
មហាទានំ ទទិត្វាន, បត្ថយិំ រូបសម្បទំ.
‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, សិខី លោកគ្គនាយកោ;
ឧប្បន្នោ លោកបជ្ជោតោ, តិលោកសរណោ ជិនោ.
‘‘តទារុណបុរេ រម្មេ, ព្រហ្មញ្ញកុលសម្ភវា;
វិមុត្តចិត្តំ កុបិតា, ភិក្ខុនិំ អភិសាបយិំ.
‘‘វេសិកាវ អនាចារា, ជិនសាសនទូសិកា;
ឯវំ អក្កោសយិត្វាន, តេន បាបេន កម្មុនា.
‘‘ទារុណំ និរយំ គន្ត្វា, មហាទុក្ខសមប្បិតា;
តតោ ចុតា មនុស្សេសុ, ឧបបន្នា តបស្សិនី.
‘‘ទសជាតិសហស្សានិ, គណិកត្តមការយិំ;
តម្ហា បាបា ន មុច្ចិស្សំ, ភុត្វា ទុដ្ឋវិសំ យថា.
‘‘ព្រហ្មចរិយមសេវិស្សំ, កស្សបេ ជិនសាសនេ;
តេន កម្មវិបាកេន, អជាយិំ តិទសេ បុរេ.
‘‘បច្ឆិមេ ភវេ សម្បត្តេ, អហោសិំ ឱបបាតិកា;
អម្ពសាខន្តរេ ជាតា, អម្ពបាលីតិ តេនហំ.
‘‘បរិវុតា បាណកោដីហិ, បព្ពជិំ ជិនសាសនេ;
បត្តាហំ អចលំ ឋានំ, ធីតា ពុទ្ធស្ស ឱរសា.
‘‘ឥទ្ធីសុ ច វសី ហោមិ, សោតធាតុវិសុទ្ធិយា;
ចេតោបរិយញាណស្ស, វសី ហោមិ មហាមុនិ.
‘‘បុព្ពេនិវាសំ ជានាមិ, ទិព្ពចក្ខុ វិសោធិតំ;
សព្ពាសវបរិក្ខីណា, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.
‘‘អត្ថធម្មនិរុត្តីសុ, បដិភានេ តថេវ ច;
ញាណំ មេ វិមលំ សុទ្ធំ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស វាហសា.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;
នាគីវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវា.
‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សន្តិកេ;
តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.
‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;
ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន តា ឯវ គាថា បច្ចុទាហាសីតិ.
អម្ពបាលីថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
២. រោហិនីថេរីគាថាវណ្ណនា
សមណាតិ ភោតិ សុបីតិអាទិកា រោហិនិយា ថេរិយា គាថា. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តី ឥតោ ឯកនវុតិកប្បេ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្វា, ឯកទិវសំ ពន្ធុមតីនគរេ ភគវន្តំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ ទិស្វា បត្តំ គហេត្វា បូវស្ស បូរេត្វា ភគវតោ ទត្វា បីតិសោមនស្សជាតា បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិ. សា តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី អនុក្កមេន ឧបចិតវិមោក្ខសម្ភារា ហុត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ វេសាលិយំ មហាវិភវស្ស ព្រាហ្មណស្ស គេហេ និព្ពត្តិត្វា រោហិនីតិ លទ្ធនាមា វិញ្ញុតំ បត្វា, សត្ថរិ វេសាលិយំ វិហរន្តេ វិហារំ គន្តវា ធម្មំ សុត្វា សោតាបន្នា ហុត្វា មាតាបិតូនំ ធម្មំ ទេសេត្វា សាសនេ បសាទំ ឧប្បាទេត្វា តេ អនុជានាបេត្វា សយំ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តី ន ចិរស្សេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ –
‘‘នគរេ ពន្ធុមតិយា, វិបស្សិស្ស មហេសិនោ;
បិណ្ឌាយ វិចរន្តស្ស, បូវេទាសិមហំ តទា.
‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;
តត្ថ ចិត្តំ បសាទេត្វា, តាវតិំសមគច្ឆហំ.
‘‘ឆត្តិំសទេវរាជូនំ, មហេសិត្តមការយិំ;
បញ្ញាសចក្កវត្តីនំ, មហេសិត្តមការយិំ.
‘‘មនសា បត្ថិតា នាម, សព្ពា មយ្ហំ សមិជ្ឈថ;
សម្បត្តិំ អនុភោត្វាន, ទេវេសុ មនុជេសុ ច.
‘‘បច្ឆិមេ ភវសម្បត្តេ, ជាតោ វិប្បកុលេ អហំ;
រោហិនី នាម នាមេន, ញាតកេហិ បិយាយិតា.
‘‘ភិក្ខូនំ សន្តិកំ គន្ត្វា, ធម្មំ សុត្វា យថាតថំ;
សំវិគ្គមានសា ហុត្វា, បព្ពជិំ អនគារិយំ.
‘‘យោនិសោ បទហន្តីនំ, អរហត្តមបាបុណិំ;
ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ទានមទទិំ តទា;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បូវទានស្សិទំ ផលំ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា បុព្ពេ សោតាបន្នកាលេ បិតរា អត្តនា ច វចនបដិវចនវសេន វុត្តគាថា ឧទានវសេន ភាសន្តី –
២៧១. ‘‘សមណាតិ ភោតិ សុបិ, សមណាតិ បពុជ្ឈសិ;
សមណានេវ កិត្តេសិ, សមណី នូន ភវិស្សសិ.
២៧២. ‘‘វិបុលំ អន្នញ្ច បានញ្ច, សមណានំ បវេច្ឆសិ;
រោហិនី ទានិ បុច្ឆាមិ, កេន តេ សមណា បិយា.
២៧៣. ‘‘អកម្មកាមា អលសា, បរទត្តូបជីវិនោ;
អាសំសុកា សាទុកាមា, កេន តេ សមណា បិយា.
២៧៤. ‘‘ចិរស្សំ វត មំ តាត, សមណានំ បរិបុច្ឆសិ;
តេសំ តេ កិត្តយិស្សាមិ, បញ្ញាសីលបរក្កមំ.
២៧៥. ‘‘កម្មកាមា អនលសា, កម្មសេដ្ឋស្ស ការកា;
រាគំ ទោសំ បជហន្តិ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៧៦. ‘‘តីណិ បាបស្ស មូលានិ, ធុនន្តិ សុចិការិនោ;
សព្ពំ បាបំ បហីនេសំ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៧៧. ‘‘កាយកម្មំ សុចិ នេសំ, វចីកម្មញ្ច តាទិសំ;
មនោកម្មំ សុចិ នេសំ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៧៨. ‘‘វិមលា សង្ខមុត្តាវ, សុទ្ធា សន្តរពាហិរា;
បុណ្ណា សុក្កាន ធម្មានំ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៧៩. ‘‘ពហុស្សុតា ធម្មធរា, អរិយា ធម្មជីវិនោ;
អត្ថំ ធម្មញ្ច ទេសេន្តិ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨០. ‘‘ពហុស្សុតា ធម្មធរា, អរិយា ធម្មជីវិនោ;
ឯកគ្គចិត្តា សតិមន្តោ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨១. ‘‘ទូរង្គមា សតិមន្តោ, មន្តភាណី អនុទ្ធតា;
ទុក្ខស្សន្តំ បជានន្តិ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨២. ‘‘យស្មា គាមា បក្កមន្តិ, ន វិលោកេន្តិ កិញ្ចនំ;
អនបេក្ខាវ គច្ឆន្តិ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨៣. ‘‘ន តេ សំ កោដ្ឋេ ឱបេន្តិ, ន កុម្ភិំ ន ខឡោបិយំ;
បរិនិដ្ឋិតមេសានា, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨៤. ‘‘ន តេ ហិរញ្ញំ គណ្ហន្តិ, ន សុវណ្ណំ ន រូបិយំ;
បច្ចុប្បន្នេន យាបេន្តិ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨៥. ‘‘នានាកុលា បព្ពជិតា, នានាជនបទេហិ ច;
អញ្ញមញ្ញំ បិហយន្តិ, តេន មេ សមណា បិយា.
២៨៦. ‘‘អត្ថាយ វត នោ ភោតិ, កុលេ ជាតាសិ រោហិនី;
សទ្ធា ពុទ្ធេ ច ធម្មេ ច, សង្ឃេ ច តិព្ពគារវា.
២៨៧. ‘‘តុវញ្ហេតំ បជានាសិ, បុញ្ញក្ខេត្តំ អនុត្តរំ;
អម្ហម្បិ ឯតេ សមណា, បដិគ្គណ្ហន្តិ ទក្ខិណំ.
២៨៨. ‘‘បតិដ្ឋិតោ ហេត្ថ យញ្ញោ, វិបុលោ នោ ភវិស្សតិ;