១. អញ្ញតរាថេរីគាថាវណ្ណនា

ឥទានិ ថេរីគាថានំ អត្ថសំវណ្ណនាយ ឱកាសោ អនុប្បត្តោ. តត្ថ យស្មា ភិក្ខុនីនំ អាទិតោ យថា បព្ពជ្ជា ឧបសម្បទា ច បដិលទ្ធា, តំ បកាសេត្វា អត្ថសំវណ្ណនាយ ករីយមានាយ តត្ថ តត្ថ គាថានំ អដ្ឋុប្បត្តិំ វិភាវេតុំ សុករា ហោតិ សុបាកដា ច, តស្មា តំ បកាសេតុំ អាទិតោ បដ្ឋាយ សង្ខេបតោ អយំ អនុបុព្ពិកថា –

អយញ្ហិ លោកនាថោ ‘‘មនុស្សត្តំ លិង្គសម្បត្តី’’ត្យាទិនា វុត្តានិ អដ្ឋង្គានិ សមោធានេត្វា ទីបង្ករស្ស ភគវតោ បាទមូលេ កតមហាភិនីហារោ សមតិំសបារមិយោ បូរេន្តោ ចតុវីសតិយា ពុទ្ធានំ សន្តិកេ លទ្ធព្យាករណោ អនុក្កមេន បារមិយោ បូរេត្វា ញាតត្ថចរិយាយ លោកត្ថចរិយាយ ពុទ្ធត្ថចរិយាយ ច កោដិំ បត្វា តុសិតភវនេ និព្ពត្តិត្វា តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា ទសសហស្សចក្កវាឡទេវតាហិ ពុទ្ធភាវាយ –

‘‘កាលោ ខោ តេ មហាវីរ, ឧប្បជ្ជ មាតុកុច្ឆិយំ;

សទេវកំ តារយន្តោ, ពុជ្ឈស្សុ អមតំ បទ’’ន្តិ. (ពុ. វំ. ១.៦៧) –

អាយាចិតមនុស្សូបបត្តិកោ តាសំ ទេវតានំ បដិញ្ញំ ទត្វា, កតបញ្ចមហាវិលោកនោ សក្យរាជកុលេ សុទ្ធោទនមហារាជស្ស គេហេ សតោ សម្បជានោ មាតុកុច្ឆិំ ឱក្កន្តោ ទសមាសេ សតោ សម្បជានោ តត្ថ ឋត្វា, សតោ សម្បជានោ តតោ និក្ខន្តោ លុម្ពិនីវនេ លទ្ធាភិជាតិកោ វិវិធា ធាតិយោ អាទិំ កត្វា មហតា បរិហារេន សម្មទេវ បរិហរិយមានោ អនុក្កមេន វុឌ្ឍិប្បត្តោ តីសុ បាសាទេសុ វិវិធនាដកជនបរិវុតោ ទេវោ វិយ សម្បត្តិំ អនុភវន្តោ ជិណ្ណព្យាធិមតទស្សនេន ជាតសំវេគោ ញាណស្ស បរិបាកតំ គតត្តា, កាមេសុ អាទីនវំ នេក្ខម្មេ ច អានិសំសំ ទិស្វា, រាហុលកុមារស្ស ជាតទិវសេ ឆន្នសហាយោ កណ្ឌកំ អស្សរាជំ អារុយ្ហ, ទេវតាហិ វិវដេន ទ្វារេន អឌ្ឍរត្តិកសមយេ មហាភិនិក្ខមនំ និក្ខមិត្វា, តេនេវ រត្តាវសេសេន តីណិ រជ្ជានិ អតិក្កមិត្វា អនោមានទីតីរំ បត្វា ឃដិការមហាព្រហ្មុនា អានីតេ អរហត្តទ្ធជេ គហេត្វា បព្ពជិតោ, តាវទេវ វស្សសដ្ឋិកត្ថេរោ វិយ អាកប្បសម្បន្នោ ហុត្វា, បាសាទិកេន ឥរិយាបថេន អនុក្កមេន រាជគហំ បត្វា, តត្ថ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បណ្ឌវបព្ពតបព្ភារេ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជិត្វា, មាគធរាជេន រជ្ជេន និមន្តិយមានោ តំ បដិក្ខិបិត្វា, ភគ្គវស្សារាមំ គន្ត្វា, តស្ស សមយំ បរិគ្គណ្ហិត្វា តតោ អាឡារុទកានំ សមយំ បរិគ្គណ្ហិត្វា, តំ សព្ពំ អនលង្ករិត្វា អនុក្កមេន ឧរុវេលំ គន្ត្វា តត្ថ ឆព្ពស្សានិ ទុក្ករការិកំ កត្វា, តាយ អរិយធម្មបដិវេធស្សាភាវំ ញត្វា ‘‘នាយំ មគ្គោ ពោធាយា’’តិ ឱឡារិកំ អាហារំ អាហរន្តោ កតិបាហេន ពលំ គាហេត្វា វិសាខាបុណ្ណមទិវសេ សុជាតាយ ទិន្នំ វរភោជនំ ភុញ្ជិត្វា, សុវណ្ណបាតិំ នទិយា បដិសោតំ ខិបិត្វា, ‘‘អជ្ជ ពុទ្ធោ ភវិស្សាមី’’តិ កតសន្និដ្ឋានោ សាយន្ហសមយេ កាឡេន នាគរាជេន អភិត្ថុតិគុណោ ពោធិមណ្ឌំ អារុយ្ហ អចលដ្ឋានេ បាចីនលោកធាតុអភិមុខោ អបរាជិតបល្លង្កេ និសិន្នោ ចតុរង្គសមន្នាគតំ វីរិយំ អធិដ្ឋាយ, សូរិយេ អនត្ថង្គតេយេវ មារពលំ វិធមិត្វា, បឋមយាមេ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរិត្វា, មជ្ឈិមយាមេ ទិព្ពចក្ខុំ វិសោធេត្វា, បច្ឆិមយាមេ បដិច្ចសមុប្បាទេ ញាណំ ឱតារេត្វា, អនុលោមបដិលោមំ បច្ចយាការំ សម្មសន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា សព្ពពុទ្ធេហិ អធិគតំ អនញ្ញសាធារណំ សម្មាសម្ពោធិំ អធិគន្ត្វា, និព្ពានារម្មណាយ ផលសមាបត្តិយា តត្ថេវ សត្តាហំ វីតិនាមេត្វា, តេនេវ នយេន ឥតរសត្តាហេបិ ពោធិមណ្ឌេយេវ វីតិនាមេត្វា, រាជាយតនមូលេ មធុបិណ្ឌិកភោជនំ ភុញ្ជិត្វា, បុន អជបាលនិគ្រោធមូលេ និសិន្នោ ធម្មតាយ ធម្មគម្ភីរតំ បច្ចវេក្ខិត្វា អប្បោស្សុក្កតាយ ចិត្តេ នមន្តេ មហាព្រហ្មុនា អាយាចិតោ ពុទ្ធចក្ខុនា លោកំ វោលោកេន្តោ តិក្ខិន្ទ្រិយមុទិន្ទ្រិយាទិភេទេ សត្តេ ទិស្វា មហាព្រហ្មុនា ធម្មទេសនាយ កតបដិញ្ញោ ‘‘កស្ស នុ ខោ អហំ បឋមំ ធម្មំ ទេសេយ្យ’’ន្តិ អាវជ្ជេន្តោ អាឡារុទកានំ កាលង្កតភាវំ ញត្វា, ‘‘ពហុបការា ខោ មេ បញ្ចវគ្គិយា ភិក្ខូ, យេ មំ បធានបហិតត្តំ ឧបដ្ឋហិំសុ, យំនូនាហំ បញ្ចវគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ បឋមំ ធម្មំ ទេសេយ្យ’’ន្តិ (មហាវ. ១០) ចិន្តេត្វា, អាសាឡ្ហិបុណ្ណមាយំ មហាពោធិតោ ពារាណសិំ ឧទ្ទិស្ស អដ្ឋារសយោជនំ មគ្គំ បដិបន្នោ អន្តរាមគ្គេ ឧបកេន អាជីវកេន សទ្ធិំ មន្តេត្វា, អនុក្កមេន ឥសិបតនំ បត្វា តត្ថ បញ្ចវគ្គិយេ សញ្ញាបេត្វា ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, អន្តា បព្ពជិតេន ន សេវិតព្ពា’’តិអាទិនា (មហាវ. ១៣; សំ. និ. ៥.១០៨១; បដិ. ម. ២.៣០) ធម្មចក្កបវត្តនសុត្តន្តទេសនាយ អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញប្បមុខា អដ្ឋារសព្រហ្មកោដិយោ ធម្មាមតំ បាយេត្វា បាដិបទេ ភទ្ទិយត្ថេរំ, បក្ខស្ស ទុតិយាយំ វប្បត្ថេរំ, បក្ខស្ស តតិយាយំ មហានាមត្ថេរំ, ចតុត្ថិយំ អស្សជិត្ថេរំ, សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋាបេត្វា, បញ្ចមិយំ បន បក្ខស្ស អនត្តលក្ខណសុត្តន្តទេសនាយ (មហាវ. ២០; សំ. និ. ៣.៥៩) សព្ពេបិ អរហត្តេ បតិដ្ឋាបេត្វា តតោ បរំ យសទារកប្បមុខេ បញ្ចបណ្ណាសបុរិសេ, កប្បាសិកវនសណ្ឌេ តិំសមត្តេ ភទ្ទវគ្គិយេ, គយាសីសេ បិដ្ឋិបាសាណេ សហស្សមត្តេ បុរាណជដិលេតិ ឯវំ មហាជនំ អរិយភូមិំ ឱតារេត្វា ពិម្ពិសារប្បមុខានិ ឯកាទសនហុតានិ សោតាបត្តិផលេ នហុតំ សរណត្តយេ បតិដ្ឋាបេត្វា វេឡុវនំ បដិគ្គហេត្វា តត្ថ វិហរន្តោ អស្សជិត្ថេរស្ស វាហសា អធិគតបឋមមគ្គេ សញ្ចយំ អាបុច្ឆិត្វា, សទ្ធិំ បរិសាយ អត្តនោ សន្តិកំ ឧបគតេ សារិបុត្តមោគ្គល្លានេ អគ្គផលំ សច្ឆិកត្វា សាវកបារមិយា មត្ថកំ បត្តេ អគ្គសាវកដ្ឋានេ ឋបេត្វា កាឡុទាយិត្ថេរស្ស អភិយាចនាយ កបិលវត្ថុំ គន្ត្វា, មានត្ថទ្ធេ ញាតកេ យមកបាដិហារិយេន ទមេត្វា, បិតរំ អនាគាមិផលេ, មហាបជាបតិំ សោតាបត្តិផលេ បដិដ្ឋាបេត្វា, នន្ទកុមារំ រាហុលកុមារញ្ច បព្ពាជេត្វា, សត្ថា បុនទេវ រាជគហំ បច្ចាគច្ឆិ.

អថាបរេន សមយេន សត្ថរិ វេសាលិំ ឧបនិស្សាយ កូដាគារសាលាយំ វិហរន្តេ សុទ្ធោទនមហារាជា សេតច្ឆត្តស្ស ហេដ្ឋាវ អរហត្តំ សច្ឆិកត្វា បរិនិព្ពាយិ. អថ មហាបជាបតិយា គោតមិយា បព្ពជ្ជាយ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិ, តតោ រោហិនីនទីតីរេ កលហវិវាទសុត្តន្តទេសនាយ (សុ. និ. ៨៦៨ អាទយោ) បរិយោសានេ និក្ខមិត្វា, បព្ពជិតានំ បញ្ចន្នំ កុមារសតានំ បាទបរិចារិកា ឯកជ្ឈាសយាវ ហុត្វា មហាបជាបតិយា សន្តិកំ គន្ត្វា, សព្ពាវ ‘‘សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិស្សាមា’’តិ មហាបជាបតិំ ជេដ្ឋិកំ កត្វា សត្ថុ សន្តិកំ គន្តុកាមា អហេសុំ. អយញ្ច មហាបជាបតិ បុព្ពេបិ ឯកវារំ សត្ថារំ បព្ពជ្ជំ យាចិត្វា នាលត្ថ, តស្មា កប្បកំ បក្កោសាបេត្វា កេសេ ឆិន្ទាបេត្វា កាសាយានិ អច្ឆាទេត្វា សព្ពា តា សាកិយានិយោ អាទាយ វេសាលិំ គន្ត្វា អានន្ទត្ថេរេន ទសពលំ យាចាបេត្វា, អដ្ឋគរុធម្មបដិគ្គហណេន បព្ពជ្ជំ ឧបសម្បទញ្ច អលត្ថ. ឥតរា បន សព្ពាបិ ឯកតោ ឧបសម្បន្នា អហេសុំ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ. វិត្ថារតោ បនេតំ វត្ថុ តត្ថ តត្ថ បាឡិយំ (ចូឡវ. ៤០២) អាគតមេវ.

ឯវំ ឧបសម្បន្នា បន មហាបជាបតិ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. អថស្សា សត្ថា ធម្មំ ទេសេសិ. សា សត្ថុ សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ. សេសា ច បញ្ចសតភិក្ខុនិយោ នន្ទកោវាទបរិយោសានេ (ម. និ. ៣.៣៩៨) អរហត្តំ បាបុណិំសុ. ឯវំ ភិក្ខុនិសង្ឃេ សុប្បតិដ្ឋិតេ បុថុភូតេ តត្ថ តត្ថ គាមនិគមជនបទរាជធានីសុ កុលិត្ថិយោ កុលសុណ្ហាយោ កុលកុមារិកាយោ ពុទ្ធសុពុទ្ធតំ ធម្មសុធម្មតំ សង្ឃសុប្បដិបត្តិតញ្ច សុត្វា, សាសនេ អភិប្បសន្នា សំសារេ ច ជាតសំវេគា អត្តនោ សាមិកេ មាតាបិតរោ ញាតកេ ច អនុជានាបេត្វា, សាសនេ ឧរំ ទត្វា បព្ពជិំសុ. បព្ពជិត្វា ច សីលាចារសម្បន្នា សត្ថុនោ ច តេសំ ថេរានញ្ច សន្តិកេ ឱវាទំ លភិត្វា ឃដេន្តិយោ វាយមន្តិយោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ សច្ឆាកំសុ. តាហិ ឧទានាទិវសេន តត្ថ តត្ថ ភាសិតា គាថា បច្ឆា សង្គីតិការកេហិ ឯកជ្ឈំ កត្វា ឯកកនិបាតាទិវសេន សង្គីតិំ អារោបយិំសុ ‘‘ឥមា ថេរីគាថា នាមា’’តិ. តាសំ និបាតាទិវិភាគោ ហេដ្ឋា វុត្តោយេវ. តត្ថ និបាតេសុ ឯកកនិបាតោ អាទិ. តត្ថបិ –

១. ‘‘សុខំ សុបាហិ ថេរិកេ, កត្វា ចោឡេន បារុតា;

ឧបសន្តោ ហិ តេ រាគោ, សុក្ខឌាកំវ កុម្ភិយ’’ន្តិ. –

អយំ គាថា អាទិ. តស្សា កា ឧប្បត្តិ? អតីតេ កិរ អញ្ញតរា កុលធីតា កោណាគមនស្ស ភគវតោ កាលេ សាសនេ អភិប្បសន្នា ហុត្វា សត្ថារំ និមន្តេត្វា ទុតិយទិវសេ សាខាមណ្ឌបំ ការេត្វា វាលិកំ អត្ថរិត្វា ឧបរិ វិតានំ ពន្ធិត្វា គន្ធបុប្ផាទីហិ បូជំ កត្វា សត្ថុ កាលំ អារោចាបេសិ. សត្ថា តត្ថ គន្ត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. សា ភគវន្តំ វន្ទិត្វា បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន បរិវិសិត្វា, ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ តិចីវរេន អច្ឆាទេសិ. តស្សា ភគវា អនុមោទនំ កត្វា បក្កាមិ. សា យាវតាយុកំ បុញ្ញានិ កត្វា អាយុបរិយោសានេ ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ សុគតីសុ ឯវ សំសរន្តី កស្សបស្ស ភគវតោ កាលេ គហបតិកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្វា, សំសារេ ជាតសំវេគា សាសនេ បព្ពជិត្វា ឧបសម្បជ្ជិត្វា វីសតិវស្សហស្សានិ ភិក្ខុនិសីលំ បូរេត្វា, បុថុជ្ជនកាលកិរិយំ កត្វា, សគ្គេ និព្ពត្តា ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ សគ្គសម្បត្តិំ អនុភវិត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ វេសាលិយំ ខត្តិយមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិ. តំ ថិរសន្តសរីរតាយ ថេរិកាតិ វោហរិំសុ. សា វយប្បត្តា កុលប្បទេសាទិនា សមានជាតិកស្ស ខត្តិយកុមារស្ស មាតាបិតូហិ ទិន្នា បតិទេវតា ហុត្វា វសន្តី សត្ថុ វេសាលិគមនេ សាសនេ បដិលទ្ធសទ្ធា ឧបាសិកា ហុត្វា, អបរភាគេ មហាបជាបតិគោតមីថេរិយា សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បព្ពជ្ជាយ រុចិំ ឧប្បាទេត្វា ‘‘អហំ បព្ពជិស្សាមី’’តិ សាមិកស្សារោចេសិ. សាមិកោ នានុជានាតិ. សា បន កតាធិការតាយ យថាសុតំ ធម្មំ បច្ចវេក្ខិត្វា រូបារូបធម្មេ បរិគ្គហេត្វា វិបស្សនំ អនុយុត្តា វិហរតិ.

អថេកទិវសំ មហានសេ ព្យញ្ជនេ បច្ចមានេ មហតី អគ្គិជាលា ឧដ្ឋហិ. សា អគ្គិជាលា សកលភាជនំ តដតដាយន្តំ ឈាយតិ. សា តំ ទិស្វា តទេវារម្មណំ កត្វា សុដ្ឋុតរំ អនិច្ចតំ ឧបដ្ឋហន្តំ ឧបធារេត្វា តតោ តត្ថ ទុក្ខានិច្ចានត្តតញ្ច អារោបេត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អនុក្កមេន ឧស្សុក្កាបេត្វា មគ្គបដិបាដិយា អនាគាមិផលេ បតិដ្ឋហិ. សា តតោ បដ្ឋាយ អាភរណំ វា អលង្ការំ វា ន ធារេតិ. សា សាមិកេន ‘‘កស្មា ត្វំ, ភទ្ទេ, ឥទានិ បុព្ពេ វិយ អាភរណំ វា អលង្ការំ វា ន ធារេសី’’តិ វុត្តា អត្តនោ គិហិភាវេ អភព្ពភាវំ អារោចេត្វា បព្ពជ្ជំ អនុជានាបេសិ. សោ វិសាខោ ឧបាសកោ វិយ ធម្មទិន្នំ មហតា បរិហារេន មហាបជាបតិគោតមិយា សន្តិកំ នេត្វា ‘‘ឥមំ, អយ្យេ, បព្ពាជេថា’’តិ អាហ. អថ មហាបជាបតិគោតមី តំ បព្ពាជេត្វា ឧបសម្បាទេត្វា វិហារំ នេត្វា សត្ថារំ ទស្សេសិ. សត្ថាបិស្សា បកតិយា ទិដ្ឋារម្មណមេវ វិភាវេន្តោ ‘‘សុខំ សុបាហី’’តិ គាថមាហ.

តត្ថ សុខន្តិ ភាវនបុំសកនិទ្ទេសោ. សុបាហីតិ អាណត្តិវចនំ. ថេរិកេតិ អាមន្តនវចនំ. កត្វា ចោឡេន បារុតាតិ អប្បិច្ឆតាយ និយោជនំ. ឧបសន្តោ ហិ តេ រាគោតិ បដិបត្តិកិត្តនំ. សុក្ខឌាកំវាតិ ឧបសមេតព្ពស្ស កិលេសស្ស អសារភាវនិទស្សនំ. កុម្ភិយន្តិ តទាធារស្ស អនិច្ចតុច្ឆាទិភាវនិទស្សនំ.

សុខន្តិ ចេតំ ឥដ្ឋាធិវចនំ. សុខេន និទុក្ខា ហុត្វាតិ អត្ថោ. សុបាហីតិ និបជ្ជនិទស្សនញ្ចេតំ ចតុន្នំ ឥរិយាបថានំ, តស្មា ចត្តារោបិ ឥរិយាបថេ សុខេនេវ កប្បេហិ សុខំ វិហរាតិ អត្ថោ. ថេរិកេតិ ឥទំ យទិបិ តស្សា នាមកិត្តនំ, បចុរេន អន្វត្ថសញ្ញាភាវតោ បន ថិរេ សាសនេ ថិរភាវប្បត្តេ, ថិរេហិ សីលាទិធម្មេហិ សមន្នាគតេតិ អត្ថោ. កត្វា ចោឡេន បារុតាតិ បំសុកូលចោឡេហិ ចីវរំ កត្វា អច្ឆាទិតសរីរា តំ និវត្ថា ចេវ បារុតា ច. ឧបសន្តោ ហិ តេ រាគោតិ ហិ-សទ្ទោ ហេត្វត្ថោ. យស្មា តវ សន្តានេ ឧប្បជ្ជនកកាមរាគោ ឧបសន្តោ អនាគាមិមគ្គញាណគ្គិនា ទឌ្ឍោ, ឥទានិ តទវសេសំ រាគំ អគ្គមគ្គញាណគ្គិនា ទហេត្វា សុខំ សុបាហីតិ អធិប្បាយោ. សុក្ខឌាកំវ កុម្ភិយន្តិ យថា តំ បក្កេ ភាជនេ អប្បកំ ឌាកព្យញ្ជនំ មហតិយា អគ្គិជាលាយ បច្ចមានំ ឈាយិត្វា សុស្សន្តំ វូបសម្មតិ, យថា វា ឧទកមិស្សេ ឌាកព្យញ្ជនេ ឧទ្ធនំ អារោបេត្វា បច្ចមានេ ឧទកេ វិជ្ជមានេ តំ ចិច្ចិដាយតិ ចិដិចិដាយតិ, ឧទកេ បន ឆិន្នេ ឧបសន្តមេវ ហោតិ, ឯវំ តវ សន្តានេ កាមរាគោ ឧបសន្តោ, ឥតរម្បិ វូបសមេត្វា សុខំ សុបាហីតិ.

ថេរី ឥន្ទ្រិយានំ បរិបាកំ គតត្តា សត្ថុ ទេសនាវិលាសេន ច គាថាបរិយោសានេ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.១.២៦-៣០).

‘‘កោណាគមនពុទ្ធស្ស, មណ្ឌបោ ការិតោ មយា;

ធុវំ តិចីវរំទាសិំ, ពុទ្ធស្ស លោកពន្ធុនោ.

‘‘យំ យំ ជនបទំ យាមិ, និគមេ រាជធានិយោ;

សព្ពត្ថ បូជិតោ ហោមិ, បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

នាគីវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវា.

‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សន្តិកេ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា ថេរី ឧទានេន្តី តមេវ គាថំ អភាសិ, តេនាយំ គាថា តស្សា ថេរិយា គាថា អហោសិ. តត្ថ ថេរិយា វុត្តគាថាយ អនវសេសោ រាគោ បរិគ្គហិតោ អគ្គមគ្គេន តស្ស វូបសមស្ស អធិប្បេតត្តា. រាគវូបសមេនេវ ចេត្ថ សព្ពេសម្បិ កិលេសានំ វូបសមោ វុត្តោតិ ទដ្ឋព្ពំ តទេកដ្ឋតាយ សព្ពេសំ កិលេសធម្មានំ វូបសមសិទ្ធិតោ. តថា ហិ វុច្ចតិ –

‘‘ឧទ្ធច្ចវិចិកិច្ឆាហិ, យោ មោហោ សហជោ មតោ;

បហានេកដ្ឋភាវេន, រាគេន សរណោ ហិ សោ’’តិ.

យថា ចេត្ថ សព្ពេសំ សំកិលេសានំ វូបសមោ វុត្តោ, ឯវំ សព្ពត្ថាបិ តេសំ វូបសមោ វុត្តោតិ វេទិតព្ពំ. បុព្ពភាគេ តទង្គវសេន, សមថវិបស្សនាក្ខណេ វិក្ខម្ភនវសេន, មគ្គក្ខណេ សមុច្ឆេទវសេន, ផលក្ខណេ បដិប្បស្សទ្ធិវសេន វូបសមសិទ្ធិតោ. តេន ចតុព្ពិធស្សាបិ បហានស្ស សិទ្ធិ វេទិតព្ពា. តត្ថ តទង្គប្បហានេន សីលសម្បទាសិទ្ធិ, វិក្ខម្ភនបហានេន សមាធិសម្បទាសិទ្ធិ, ឥតរេហិ បញ្ញាសម្បទាសិទ្ធិ ទស្សិតា ហោតិ បហានាភិសមយោបសិជ្ឈនតោ. យថា ភាវនាភិសមយំ សាធេតិ តស្មិំ អសតិ តទភាវតោ, តថា សច្ឆិកិរិយាភិសមយំ បរិញ្ញាភិសមយញ្ច សាធេតិ ឯវាតិ. ចតុរាភិសមយសិទ្ធិយា តិស្សោ សិក្ខា, បដិបត្តិយា តិវិធកល្យាណតា, សត្តវិសុទ្ធិយោ ច បរិបុណ្ណា ឥមាយ គាថាយ បកាសិតា ហោន្តីតិ វេទិតព្ពំ. អញ្ញតរាថេរី អបញ្ញាតា នាមគោត្តាទិវសេន អបាកដា, ឯកា ថេរី លក្ខណសម្បន្នា ភិក្ខុនី ឥមំ គាថំ អភាសីតិ អធិប្បាយោ.

អញ្ញតរាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.