៨. និសភត្ថេរគាថាវណ្ណនា

បញ្ច កាមគុណេ ហិត្វាតិ អាយស្មតោ និសភត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថារំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ ទិស្វា បសន្នចិត្តោ កបិត្ថផលមទាសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កោលិយជនបទេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា និសភោតិ លទ្ធនាមោ វយប្បត្តោ សាកិយកោលិយានំ សង្គាមេ ពុទ្ធានុភាវំ ទិស្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា តទហេវ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥២.៧-១១) –

‘‘សុវណ្ណវណ្ណំ សម្ពុទ្ធំ, អាហុតីនំ បដិគ្គហំ;

រថិយំ បដិបជ្ជន្តំ, កបិត្ថំ អទទិំ ផលំ.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ផលំ អទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

សោ អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ សហាយភិក្ខូ បមាទវិហារេន កាលំ វីតិនាមេន្តេ ទិស្វា តេ ឱវទន្តោ –

១៩៥. ‘‘បញ្ច កាមគុណេ ហិត្វា, បិយរូបេ មនោរមេ;

សទ្ធាយ ឃរា និក្ខម្ម, ទុក្ខស្សន្តករោ ភវេ’’តិ. –

បឋមំ គាថំ អភាសិ.

តស្សត្ថោ – ពាលបុថុជ្ជនស្ស បិយាយិតព្ពសភាវតាយ បិយរូបេ មនុញ្ញសភាវតាយ មនោរមេ រូបាទិកេ បញ្ច កាមគុណេ កាមកោដ្ឋាសេ ហិត្វា បហាយ បរិច្ចជិត្វា កម្មផលសទ្ធាយ រតនត្តយសទ្ធាយ ច វសេន ឃរា ឃរពន្ធនតោ និក្ខម្ម និក្ខមិត្វា បព្ពជ្ជំ ឧបគតោ វិញ្ញុជាតិកោ បព្ពជិតកាលតោ បដ្ឋាយ ឃដេន្តោ វាយមន្តោ វដ្ដទុក្ខស្ស អន្តករោ ភវេ ភវេយ្យាតិ. ឯវំ តេ ភិក្ខូ ឱវទិត្វា ‘‘អយំ បរេ ឯវ សញ្ញាបេន្តោ វិហរតិ, ‘‘សយំ បន អការកោ’តិ មា ចិន្តយិត្ថា’’តិ តេសំ អត្តនោ បដិបន្នភាវំ បកាសេន្តោ –

១៩៦. ‘‘នាភិនន្ទាមិ មរណំ, នាភិនន្ទាមិ ជីវិតំ;

កាលញ្ច បដិកង្ខាមិ, សម្បជានោ បតិស្សតោ’’តិ. –

ទុតិយគាថាយ អញ្ញំ ព្យាកាសិ. តត្ថ នាភិនន្ទាមិ មរណន្តិ មរណំ ន អភិកង្ខាមិ. នាភិនន្ទាមិ ជីវិតន្តិ ឥទំ បន តស្ស ការណវចនំ, យស្មា នាភិនន្ទាមិ ជីវិតំ, តស្មា នាភិនន្ទាមិ មរណន្តិ. យោ ហិ អាយតិំ ជាតិជរាមរណាយ កិលេសាភិសង្ខារេ អាចិនោតិ ឧបចិនោតិ, សោ បុនព្ភវាភិនិព្ពត្តិំ អភិនន្ទន្តោ នាន្តរិយកតាយ អត្តនោ មរណម្បិ អភិនន្ទតិ នាម ការណស្ស អប្បហីនត្តា, ខីណាសវោ បន សព្ពសោ អាចយគាមិធម្មេ បហាយ អបចយគាមិធម្មេ បតិដ្ឋិតោ បរិញ្ញាតវត្ថុកោ សព្ពសោ ជីវិតំ អនភិនន្ទន្តោ មរណម្បិ អនភិនន្ទតិ នាម ការណស្ស ឯវ សុប្បហីនត្តា. តេនាហ – ‘‘នាភិនន្ទាមិ មរណំ, នាភិនន្ទាមិ ជីវិត’’ន្តិ. យទិ ឯវំ ខីណាសវស្ស បរិនិព្ពានាភិកង្ខា, យាវ បរិនិព្ពានា អវដ្ឋានញ្ច កថន្តិ អាហ ‘‘កាលញ្ច បដិកង្ខាមិ, សម្បជានោ បតិស្សតោ’’តិ, កិលេសបរិនិព្ពានេ សិទ្ធេ សតិបញ្ញាវេបុល្លប្បត្តិយា សតោ សម្បជានោ កេវលំ ខន្ធបរិនិព្ពានកាលំ បដិកង្ខាមិ, តំ ឧទិក្ខមានោ អាគមយមានោ វិហរាមិ, ន បន មេ មរណេ ជីវិតេ វា អភិនន្ទនា អត្ថិ អរហត្តមគ្គេនេវ តស្ស សមុគ្ឃាដិតត្តាតិ.

និសភត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.