២. សិវកត្ថេរគាថាវណ្ណនា

អនិច្ចានិ គហកានីតិ អាយស្មតោ សិវកត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ ភគវន្តំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ បស្សិត្វា បសន្នមានសោ បត្តំ អាទាយ កុម្មាសស្ស បូរេត្វា អទាសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិ, សិវកោតិស្ស នាមំ អហោសិ. សោ វយប្បត្តោ វិជ្ជាសិប្បេសុ និប្ផត្តិំ គតោ នេក្ខម្មជ្ឈាសយតាយ កាមេ បហាយ បរិព្ពាជកបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា វិចរន្តោ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥៦.១១៧-១២១) –

‘‘ឯសនាយ ចរន្តស្ស, វិបស្សិស្ស មហេសិនោ;

រិត្តកំ បត្តំ ទិស្វាន, កុម្មាសំ បូរយិំ អហំ.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ភិក្ខមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, កុម្មាសស្ស ឥទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –

១៨៣. ‘‘អនិច្ចានិ គហកានិ, តត្ថ តត្ថ បុនប្បុនំ;

គហការំ គវេសន្តោ, ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនំ.

១៨៤. ‘‘គហការក ទិដ្ឋោសិ, បុន គេហំ ន កាហសិ;

សព្ពា តេ ផាសុកា ភគ្គា, ថូណិកា ច វិទាលិតា;

វិមរិយាទិកតំ ចិត្តំ, ឥធេវ វិធមិស្សតី’’តិ. – គាថាទ្វយំ អភាសិ;

តត្ថ អនិច្ចានិ គហកានិ, តត្ថ តត្ថ បុនប្បុនន្តិ តស្មិំ តស្មិំ ភវេ បុនប្បុនំ និព្ពត្តមានានិ គហកានិ អត្តភាវគេហានិ ន និព្ពានិ អនវដ្ឋិតានិ ឥត្តរានិ បរិត្តកាលានិ. គហការំ គវេសន្តោតិ ឥមស្ស អត្តភាវគេហស្ស ការកំ តណ្ហាវឌ្ឍកិំ បរិយេសន្តោ ឯត្តកំ កាលំ អនុវិចរិន្តិ អធិប្បាយោ. ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនន្តិ ឥទំ គហការកគវេសនស្ស ការណវចនំ. យស្មា ជរាព្យាធិមរណមិស្សតាយ ជាតិ នាមេសា បុនប្បុនំ ឧបគន្តុំ ទុក្ខា, ន ច សា តស្មិំ អទិដ្ឋេ និវត្តតិ, តស្មា តំ គវេសន្តោ វិចរិន្តិ អត្ថោ.

គហការក ទិដ្ឋោសីតិ ឥទានិ បន យេន សោ សក្កា ទដ្ឋុំ, តេន អរិយមគ្គញាណចក្ខុនា គហការក ទិដ្ឋោ អសិ. បុន គេហន្តិ បុន ឥមស្មិំ សំសារវដ្ដេ អត្តភាវសង្ខាតំ មម គេហំ ន កាហសិ ន ករិស្សសិ. សព្ពា តេ ផាសុកា ភគ្គាតិ តវ សព្ពា អនវសេសកិលេសផាសុកា មយា ភគ្គា. ថូណិកា ច វិទាលិតាតិ ឥទានិ តយា កាតព្ពស្ស អត្តភាវគេហស្ស អវិជ្ជាសង្ខាតា កណ្ណិកា ច ភិន្នា. វិមរិយាទិកតំ ចិត្តន្តិ មម ចិត្តំ វិគតន្តំ កតំ, អាយតិំ អនុប្បត្តិធម្មតំ អាបាទិតំ. តតោ ឯវ ឥធេវ វិធមិស្សតិ ឥមស្មិំយេវ ភវេ វិទ្ធំសិស្សតិ, ចរិមកចិត្តនិរោធេន និរុជ្ឈិស្សតីតិ អត្ថោ.

សិវកត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.