១០. បុរាភេទសុត្តវណ្ណនា

៨៥៥. កថំទស្សីតិ បុរាភេទសុត្តំ. កា ឧប្បត្តិ? ឥមស្ស សុត្តស្ស ឥតោ បរេសញ្ច បញ្ចន្នំ កលហវិវាទចូឡព្យូហមហាព្យូហតុវដកអត្តទណ្ឌសុត្តានំ សម្មាបរិព្ពាជនីយស្ស ឧប្បត្តិយំ វុត្តនយេនេវ សាមញ្ញតោ ឧប្បត្តិ វុត្តា. វិសេសតោ បន យថេវ តស្មិំ មហាសមយេ រាគចរិតទេវតានំ សប្បាយវសេន ធម្មំ ទេសេតុំ និម្មិតពុទ្ធេន អត្តានំ បុច្ឆាបេត្វា សម្មាបរិព្ពាជនីយសុត្តមភាសិ, ឯវំ តស្មិំយេវ មហាសមយេ ‘‘កិំ នុ ខោ បុរា សរីរភេទា កត្តព្ព’’ន្តិ ឧប្បន្នចិត្តានំ ទេវតានំ ចិត្តំ ញត្វា តាសំ អនុគ្គហត្ថំ អឌ្ឍតេឡសភិក្ខុសតបរិវារំ និម្មិតពុទ្ធំ អាកាសេន អានេត្វា តេន អត្តានំ បុច្ឆាបេត្វា ឥមំ សុត្តមភាសិ.

តត្ថ បុច្ឆាយ តាវ សោ និម្មិតោ កថំទស្សីតិ អធិបញ្ញំ កថំសីលោតិ អធិសីលំ, ឧបសន្តោតិ អធិចិត្តំ បុច្ឆតិ. សេសំ បាកដមេវ.

៨៥៦. វិស្សជ្ជនេ បន ភគវា សរូបេន អធិបញ្ញាទីនិ អវិស្សជ្ជេត្វាវ អធិបញ្ញាទិប្បភាវេន យេសំ កិលេសានំ ឧបសមា ‘‘ឧបសន្តោ’’តិ វុច្ចតិ, នានាទេវតានំ អាសយានុលោមេន តេសំ ឧបសមមេវ ទីបេន្តោ ‘‘វីតតណ្ហោ’’តិអាទិកា គាថាយោ អភាសិ. តត្ថ អាទិតោ អដ្ឋន្នំ គាថានំ ‘‘តំ ព្រូមិ ឧបសន្តោ’’តិ ឥមាយ គាថាយ សម្ពន្ធោ វេទិតព្ពោ. តតោ បរាសំ ‘‘ស វេ សន្តោតិ វុច្ចតី’’តិ ឥមិនា សព្ពបច្ឆិមេន បទេន.

អនុបទវណ្ណនានយេន ច – វីតតណ្ហោ បុរា ភេទាតិ យោ សរីរភេទា បុព្ពមេវ បហីនតណ្ហោ. បុព្ពមន្តមនិស្សិតោតិ អតីតទ្ធាទិភេទំ បុព្ពន្តមនិស្សិតោ. វេមជ្ឈេនុបសង្ខេយ្យោតិ បច្ចុប្បន្នេបិ អទ្ធនិ ‘‘រត្តោ’’តិអាទិនា នយេន ន ឧបសង្ខាតព្ពោ. តស្ស នត្ថិ បុរក្ខតន្តិ តស្ស អរហតោ ទ្វិន្នំ បុរេក្ខារានំ អភាវា អនាគតេ អទ្ធនិ បុរក្ខតម្បិ នត្ថិ, តំ ព្រូមិ ឧបសន្តោតិ ឯវមេត្ថ យោជនា វេទិតព្ពា. ឯស នយោ សព្ពត្ថ. ឥតោ បរំ បន យោជនំ អទស្សេត្វា អនុត្តានបទវណ្ណនំយេវ ករិស្សាម.

៨៥៧. អសន្តាសីតិ តេន តេន អលាភកេន អសន្តសន្តោ. អវិកត្ថីតិ សីលាទីហិ អវិកត្ថនសីលោ. អកុក្កុចោតិ ហត្ថកុក្កុចាទិវិរហិតោ. មន្តភាណីតិ មន្តាយ បរិគ្គហេត្វា វាចំ ភាសិតា. អនុទ្ធតោតិ ឧទ្ធច្ចវិរហិតោ. ស វេ វាចាយតោតិ សោ វាចាយ យតោ សំយតោ ចតុទោសវិរហិតំ វាចំ ភាសិតា ហោតិ.

៨៥៨. និរាសត្តីតិ និត្តណ្ហោ. វិវេកទស្សី ផស្សេសូតិ បច្ចុប្បន្នេសុ ចក្ខុសម្ផស្សាទីសុ អត្តាទិភាវវិវេកំ បស្សតិ. ទិដ្ឋីសុ ច ន នីយតីតិ ទ្វាសដ្ឋិទិដ្ឋីសុ កាយចិ ទិដ្ឋិយា ន នីយតិ.

៨៥៩. បតិលីនោតិ រាគាទីនំ បហីនត្តា តតោ អបគតោ. អកុហកោតិ អវិម្ហាបកោ តីហិ កុហនវត្ថូហិ. អបិហាលូតិ អបិហនសីលោ, បត្ថនាតណ្ហាយ រហិតោតិ វុត្តំ ហោតិ. អមច្ឆរីតិ បញ្ចមច្ឆេរវិរហិតោ. អប្បគព្ភោតិ កាយបាគព្ភិយាទិវិរហិតោ. អជេគុច្ឆោតិ សម្បន្នសីលាទិតាយ អជេគុច្ឆនីយោ អសេចនកោ មនាបោ. បេសុណេយ្យេ ច នោ យុតោតិ ទ្វីហិ អាការេហិ ឧបសំហរិតព្ពេ បិសុណកម្មេ អយុត្តោ.

៨៦០. សាតិយេសុ អនស្សាវីតិ សាតវត្ថូសុ កាមគុណេសុ តណ្ហាសន្ថវវិរហិតោ. សណ្ហោតិ សណ្ហេហិ កាយកម្មាទីហិ សមន្នាគតោ. បដិភានវាតិ បរិយត្តិបរិបុច្ឆាធិគមបដិភានេហិ សមន្នាគតោ. ន សទ្ធោតិ សាមំ អធិគតធម្មំ ន កស្សចិ សទ្ទហតិ. ន វិរជ្ជតីតិ ខយា រាគស្ស វិរត្តត្តា ឥទានិ ន វិរជ្ជតិ.

៨៦១. លាភកម្យា ន សិក្ខតីតិ ន លាភបត្ថនាយ សុត្តន្តាទីនិ សិក្ខតិ. អវិរុទ្ធោ ច តណ្ហាយ, រសេសុ នានុគិជ្ឈតីតិ វិរោធាភាវេន ច អវិរុទ្ធោ ហុត្វា តណ្ហាយ មូលរសាទីសុ គេធំ នាបជ្ជតិ.

៨៦២. ឧបេក្ខកោតិ ឆឡង្គុបេក្ខាយ សមន្នាគតោ. សតោតិ កាយានុបស្សនាទិសតិយុត្តោ.

៨៦៣. និស្សយនាតិ តណ្ហាទិដ្ឋិនិស្សយា. ញត្វា ធម្មន្តិ អនិច្ចាទីហិ អាការេហិ ធម្មំ ជានិត្វា. អនិស្សិតោតិ ឯវំ តេហិ និស្សយេហិ អនិស្សិតោ. តេន អញ្ញត្រ ធម្មញាណា នត្ថិ និស្សយានំ អភាវោតិ ទីបេតិ ភវាយ វិភវាយ វាតិ សស្សតាយ ឧច្ឆេទាយ វា.

៨៦៤. តំ ព្រូមិ ឧបសន្តោតិ តំ ឯវរូបំ ឯកេកគាថាយ វុត្តំ ឧបសន្តោតិ កថេមិ. អតរី សោ វិសត្តិកន្តិ សោ ឥមំ វិសតាទិភាវេន វិសត្តិកាសង្ខាតំ មហាតណ្ហំ អតរិ.

៨៦៥. ឥទានិ តមេវ ឧបសន្តំ បសំសន្តោ អាហ ‘‘ន តស្ស បុត្តា’’តិ ឯវមាទិ. តត្ថ បុត្តា អត្រជាទយោ ចត្តារោ. ឯត្ថ ច បុត្តបរិគ្គហាទយោ បុត្តាទិនាមេន វុត្តាតិ វេទិតព្ពា. តេ ហិស្ស ន វិជ្ជន្តិ, តេសំ វា អភាវេន បុត្តាទយោ ន វិជ្ជន្តីតិ.

៨៦៦. យេន នំ វជ្ជុំ បុថុជ្ជនា, អថោ សមណព្រាហ្មណាតិ យេន តំ រាគាទិនា វជ្ជេន បុថុជ្ជនា សព្ពេបិ ទេវមនុស្សា ឥតោ ពហិទ្ធា សមណព្រាហ្មណា ច រត្តោ វា ទុដ្ឋោ វាតិ, វទេយ្យុំ. តំ តស្ស អបុរក្ខតន្តិ តំ រាគាទិវជ្ជំ តស្ស អរហតោ អបុរក្ខតំ តស្មា វាទេសុ នេជតីតិ តំ ការណា និន្ទាវចនេសុ ន កម្បតិ.

៨៦៧. ន ឧស្សេសុ វទតេតិ វិសិដ្ឋេសុ អត្តានំ អន្តោកត្វា ‘‘អហំ វិសិដ្ឋោ’’តិ អតិមានវសេន ន វទតិ. ឯស នយោ ឥតរេសុ ទ្វីសុ. កប្បំ នេតិ អកប្បិយោតិ សោ ឯវរូបោ ទុវិធម្បិ កប្បំ ន ឯតិ. កស្មា? យស្មា អកប្បិយោ, បហីនកប្បោតិ វុត្តំ ហោតិ.

៨៦៨. សកន្តិ មយ្ហន្តិ បរិគ្គហិតំ. អសតា ច ន សោចតីតិ អវិជ្ជមានាទិនា អសតា ច ន សោចតិ. ធម្មេសុ ច ន គច្ឆតីតិ សព្ពេសុ ធម្មេសុ ឆន្ទាទិវសេន ន គច្ឆតិ. ស វេ សន្តោតិ វុច្ចតីតិ សោ ឯវរូបោ នរុត្តមោ ‘‘សន្តោ’’តិ វុច្ចតីតិ អរហត្តនិកូដេន ទេសនំ និដ្ឋាបេសិ. ទេសនាបរិយោសានេ កោដិសតសហស្សទេវតានំ អរហត្តប្បត្តិ អហោសិ, សោតាបន្នាទីនំ គណនា នត្ថីតិ.

បរមត្ថជោតិកាយ ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ

សុត្តនិបាត-អដ្ឋកថាយ បុរាភេទសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.