៩. កូដវិនិច្ឆយិកបេតវត្ថុវណ្ណនា

មាលី កិរិដី កាយូរីតិ ឥទំ សត្ថរិ វេឡុវនេ វិហរន្តេ កូដវិនិច្ឆយិកបេតំ អារព្ភ វុត្តំ. តទា ពិម្ពិសារោ រាជា មាសស្ស ឆសុ ទិវសេសុ ឧបោសថំ ឧបវសតិ, តំ អនុវត្តន្តា ពហូ មនុស្សា ឧបោសថំ ឧបវសន្តិ. រាជា អត្តនោ សន្តិកំ អាគតាគតេ មនុស្សេ បុច្ឆតិ – ‘‘កិំ តុម្ហេហិ ឧបោសថោ ឧបវុត្ថោ, ឧទាហុ ន ឧបវុត្ថោ’’តិ? តត្រេកោ អធិករណេ និយុត្តកបុរិសោ បិសុណវាចោ នេកតិកោ លញ្ជគាហកោ ‘‘ន ឧបវុត្ថោម្ហី’’តិ វត្តុំ អសហន្តោ ‘‘ឧបវុត្ថោម្ហិ, ទេវា’’តិ អាហ. អថ នំ រាជសមីបតោ និក្ខន្តំ សហាយោ អាហ – ‘‘កិំ, សម្ម, អជ្ជ តយា ឧបវុត្ថោ’’តិ? ‘‘ភយេនាហំ, សម្ម, រញ្ញោ សម្មុខា ឯវំ អវោចំ, នាហំ ឧបោសថិកោ’’តិ.

អថ នំ សហាយោ អាហ – ‘‘យទិ ឯវំ ឧបឌ្ឍុបោសថោបិ តាវ តេ អជ្ជ ហោតុ, ឧបោសថង្គានិ សមាទិយាហី’’តិ. សោ តស្ស វចនំ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា គេហំ គន្ត្វា អភុត្វាវ មុខំ វិក្ខាលេត្វា ឧបោសថំ អធិដ្ឋាយ រត្តិយំ វាសូបគតោ រិត្តាសយសម្ភូតេន ពលវវាតហេតុកេន សូលេន ឧបច្ឆិន្នាយុសង្ខារោ ចុតិអនន្តរំ បព្ពតកុច្ឆិយំ វេមានិកបេតោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. សោ ហិ ឯករត្តិំ ឧបោសថរក្ខណមត្តេន វិមានំ បដិលភិ ទសកញ្ញាសហស្សបរិវារំ មហតិញ្ច ទិព្ពសម្បត្តិំ. កូដវិនិច្ឆយិកតាយ បន បេសុណិកតាយ ច អត្តនោ បិដ្ឋិមំសានិ សយមេវ ឱក្កន្តិត្វា ខាទតិ. តំ អាយស្មា នារទោ គិជ្ជកូដតោ ឱតរន្តោ ទិស្វា –

៤៩៩. ‘‘មាលី កិរិដី កាយូរី, គត្តា តេ ចន្ទនុស្សទា;

បសន្នមុខវណ្ណោសិ, សូរិយវណ្ណោវ សោភសិ.

៥០០. ‘‘អមានុសា បារិសជ្ជា, យេ តេមេ បរិចារកា;

ទស កញ្ញាសហស្សានិ, យា តេមា បរិចារិកា;

តា កម្ពុកាយូរធរា, កញ្ចនាវេឡភូសិតា.

៥០១. ‘‘មហានុភាវោសិ តុវំ, លោមហំសនរូបវា;

បិដ្ឋិមំសានិ អត្តនោ, សាមំ ឧក្កច្ច ខាទសិ.

៥០២. ‘‘កិំ នុ កាយេន វាចាយ, មនសា ទុក្កដំ កតំ;

កិស្សកម្មវិបាកេន, បិដ្ឋិមំសានិ អត្តនោ;

សាមំ ឧក្កច្ច ខាទសីតិ.

៥០៣. ‘‘អត្តនោហំ អនត្ថាយ, ជីវលោកេ អចារិសំ;

បេសុញ្ញមុសាវាទេន, និកតិវញ្ចនាយ ច.

៥០៤. ‘‘តត្ថាហំ បរិសំ គន្ត្វា, សច្ចកាលេ ឧបដ្ឋិតេ;

អត្ថំ ធម្មំ និរាកត្វា, អធម្មមនុវត្តិសំ.

៥០៥. ‘‘ឯវំ សោ ខាទតត្តានំ, យោ ហោតិ បិដ្ឋិមំសិកោ;

យថាហំ អជ្ជ ខាទាមិ, បិដ្ឋិមំសានិ អត្តនោ.

៥០៦. ‘‘តយិទំ តយា នារទ សាមំ ទិដ្ឋំ, អនុកម្បកា យេ កុសលា វទេយ្យុំ;

មា បេសុណំ មា ច មុសា អភាណិ, មា ខោសិ បិដ្ឋិមំសិកោ តុវ’’ន្តិ. –

ថេរោ ចតូហិ គាថាហិ បុច្ឆិ, សោបិ តស្ស ចតូហិ គាថាហិ ឯតមត្ថំ វិស្សជ្ជេសិ.

៤៩៩. តត្ថ មាលីតិ មាលធារី, ទិព្ពបុប្ផេហិ បដិមណ្ឌិតោតិ អធិប្បាយោ. កិរិដីតិ វេឋិតសីសោ. កាយូរីតិ កេយូរវា, ពាហាលង្ការបដិមណ្ឌិតោតិ អត្ថោ. គត្តាតិ សរីរាវយវា. ចន្ទនុស្សទាតិ ចន្ទនសារានុលិត្តា. សូរិយវណ្ណោវ សោភសីតិ ពាលសូរិយសទិសវណ្ណោ ឯវ ហុត្វា វិរោចសិ. ‘‘អរណវណ្ណី បភាសសី’’តិបិ បាឡិ, អរណន្តិ អរណិយេហិ ទេវេហិ សទិសវណ្ណោ អរិយាវកាសោតិ អត្ថោ.

៥០០. បារិសជ្ជាតិ បរិសបរិយាបន្នា, ឧបដ្ឋាកាតិ អត្ថោ. តុវន្តិ ត្វំ. លោមហំសនរូបវាតិ បស្សន្តានំ លោមហំសជននរូបយុត្តោ. មហានុភាវតាសមង្គិតាយ ហេតំ វុត្តំ. ឧក្កច្ចាតិ ឧក្កន្តិត្វា, ឆិន្ទិត្វាតិ អត្ថោ.

៥០៣. អចារិសន្តិ អចរិំ បដិបជ្ជិំ. បេសុញ្ញមុសាវាទេនាតិ បេសុញ្ញេន ចេវ មុសាវាទេន ច. និកតិវញ្ចនាយ ចាតិ និកតិយា វញ្ចនាយ ច បតិរូបទស្សនេន បរេសំ វិការេន វញ្ចនាយ ច.

៥០៤. សច្ចកាលេតិ សច្ចំ វត្តុំ យុត្តកាលេ. អត្ថន្តិ ទិដ្ឋធម្មិកាទិភេទំ ហិតំ. ធម្មន្តិ ការណំ ញាយំ. និរាកត្វាតិ ឆឌ្ឌេត្វា បហាយ. សោតិ យោ បេសុញ្ញាទិំ អាចរតិ, សោ សត្តោ. សេសំ សព្ពំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ.

កូដវិនិច្ឆយិកបេតវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា.