២. សូករមុខបេតវត្ថុវណ្ណនា

កាយោ តេ សព្ពសោវណ្ណោតិ ឥទំ សត្ថរិ រាជគហំ ឧបនិស្សាយ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ វិហរន្តេ អញ្ញតរំ សូករមុខបេតំ អារព្ភ វុត្តំ. អតីតេ កិរ កស្សបស្ស ភគវតោ សាសនេ ឯកោ ភិក្ខុ កាយេន សញ្ញតោ អហោសិ, វាចាយ អសញ្ញតោ, ភិក្ខូ អក្កោសតិ បរិភាសតិ. សោ កាលំ កត្វា និរយេ និព្ពត្តោ, ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ តត្ថ បច្ចិត្វា តតោ ចវិត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហសមីបេ គិជ្ឈកូដបព្ពតបាទេ តស្សេវ កម្មស្ស វិបាកាវសេសេន ខុប្បិបាសាភិភូតោ បេតោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. តស្ស កាយោ សុវណ្ណវណ្ណោ អហោសិ, មុខំ សូករមុខសទិសំ. អថាយស្មា នារទោ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ វសន្តោ បាតោវ សរីរបដិជគ្គនំ កត្វា បត្តចីវរមាទាយ រាជគហំ បិណ្ឌាយ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ តំ បេតំ ទិស្វា តេន កតកម្មំ បុច្ឆន្តោ –

៤. ‘‘កាយោ តេ សព្ពសោវណ្ណោ, សព្ពា ឱភាសតេ ទិសា;

មុខំ តេ សូករស្សេវ, កិំ កម្មមករី បុរេ’’តិ. –

គាថមាហ. តត្ថ កាយោ តេ សព្ពសោវណ្ណោតិ តវ កាយោ ទេហោ សព្ពោ សុវណ្ណវណ្ណោ ឧត្តត្តកនកសន្និភោ. សព្ពា ឱភាសតេ ទិសាតិ តស្ស បភាយ សព្ពាបិ ទិសា សមន្តន្តោ ឱភាសតិ វិជ្ជោតតិ. ឱភាសតេតិ វា អន្តោគធហោតុអត្ថមិទំ បទន្តិ ‘‘តេ កាយោ សព្ពសោវណ្ណោ សព្ពា ទិសា ឱភាសេតិ វិជ្ជោតេតី’’តិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. មុខំ តេ សូករស្សេវាតិ មុខំ បន តេ សូករស្ស វិយ, សូករមុខសទិសំ តវ មុខន្តិ អត្ថោ. កិំ កម្មមករី បុរេតិ ‘‘ត្វំ បុព្ពេ អតីតជាតិយំ កីទិសំ កម្មំ អកាសី’’តិ បុច្ឆតិ.

ឯវំ ថេរេន សោ បេតោ កតកម្មំ បុដ្ឋោ គាថាយ វិស្សជ្ជេន្តោ –

៥. ‘‘កាយេន សញ្ញតោ អាសិំ, វាចាយាសិមសញ្ញតោ;

តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, យថា បស្សសិ នារទា’’តិ. –

អាហ. តត្ថ កាយេន សញ្ញតោ អាសិន្តិ កាយិកេន សំយមេន សំយតោ កាយទ្វារិកេន សំវរេន សំវុតោ អហោសិំ. វាចាយាសិមសញ្ញតោតិ វាចាយ អសញ្ញតោ វាចសិកេន អសំវរេន សមន្នាគតោ អហោសិំ. តេនាតិ តេន ឧភយេន សំយមេន អសំយមេន ច. មេតិ មយ្ហំ. ឯតាទិសោ វណ្ណោតិ ឯទិសោ. យថា ត្វំ, នារទ, បច្ចក្ខតោ បស្សសិ, ឯវរូបោ, កាយេន មនុស្សសណ្ឋានោ សុវណ្ណវណ្ណោ, មុខេន សូករសទិសោ អាសិន្តិ យោជនា. វណ្ណសទ្ទោ ហិ ឥធ ឆវិយំ សណ្ឋានេ ច ទដ្ឋព្ពោ.

ឯវំ បេតោ ថេរេន បុច្ឆិតោ តមត្ថំ វិស្សជ្ជេត្វា តមេវ ការណំ កត្វា ថេរស្ស ឱវាទំ ទេន្តោ –

៦. ‘‘តំ ត្យាហំ នារទ ព្រូមិ, សាមំ ទិដ្ឋមិទំ តយា;

មាកាសិ មុខសា បាបំ, មា ខោ សូករមុខោ អហូ’’តិ. –

គាថមាហ. តត្ថ តន្តិ តស្មា. ត្យាហន្តិ តេ អហំ. នារទាតិ ថេរំ អាលបតិ. ព្រូមីតិ កថេមិ. សាមន្តិ សយមេវ. ឥទន្តិ អត្តនោ សរីរំ សន្ធាយ វទតិ. អយញ្ហេត្ថ អត្ថោ – យស្មា, ភន្តេ នារទ, ឥទំ មម សរីរំ គលតោ បដ្ឋាយ ហេដ្ឋា មនុស្សសណ្ឋានំ, ឧបរិ សូករសណ្ឋានំ, តយា បច្ចក្ខតោវ ទិដ្ឋំ, តស្មា តេ អហំ ឱវាទវសេន វទាមីតិ. កិន្តិ ចេតិ អាហ ‘‘មាកាសិ មុខសា បាបំ, មា ខោ សូករមុខោ អហូ’’តិ. តត្ថ មាតិ បដិសេធេ និបាតោ. មុខសាតិ មុខេន. ខោតិ អវធារណេ, វាចាយ បាបកម្មំ មាកាសិ មា ករោហិ. មា ខោ សូករមុខោ អហូតិ អហំ វិយ សូករមុខោ មា អហោសិយេវ. សចេ បន ត្វំ មុខរោ ហុត្វា វាចាយ បាបំ ករេយ្យាសិ, ឯកំសេន សូករមុខោ ភវេយ្យាសិ, តស្មា មាកាសិ មុខសា បាបន្តិ ផលបដិសេធនមុខេនបិ ហេតុមេវ បដិសេធេតិ.

អថាយស្មា នារទោ រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ ចតុបរិសមជ្ឈេ និសិន្នស្ស សត្ថុនោ តមត្ថំ អារោចេសិ. សត្ថា, ‘‘នារទ, បុព្ពេវ មយា សោ សត្ថោ ទិដ្ឋោ’’តិ វត្វា អនេកាការវោការំ វចីទុច្ចរិតសន្និស្សិតំ អាទីនវំ, វចីសុចរិតបដិសំយុត្តញ្ច អានិសំសំ បកាសេន្តោ ធម្មំ ទេសេសិ. សា ទេសនា សម្បត្តបរិសាយ សាត្ថិកា អហោសីតិ.

សូករមុខបេតវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា.