៧. សុខបត្ថនាសុត្តវណ្ណនា

៧៦. សត្តមេ សុខានីតិ សុខនិមិត្តានិ. បត្ថយមានោតិ ឥច្ឆមានោ អាកង្ខមានោ. សីលន្តិ គហដ្ឋសីលំ បព្ពជិតសីលញ្ច. គហដ្ឋោ ចេ គហដ្ឋសីលំ, បព្ពជិតោ ចេ ចតុបារិសុទ្ធិសីលន្តិ អធិប្បាយោ. រក្ខេយ្យាតិ សមាទិយិត្វា អវីតិក្កមន្តោ សម្មទេវ គោបេយ្យ. បសំសា មេ អាគច្ឆតូតិ ‘‘មម កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អាគច្ឆតូ’’តិ ឥច្ឆន្តោ បណ្ឌិតោ សប្បញ្ញោ សីលំ រក្ខេយ្យ. សីលវតោ ហិ គហដ្ឋស្ស តាវ ‘‘អសុកោ អសុកកុលស្ស បុត្តោ សីលវា កល្យាណធម្មោ សទ្ធោ បសន្នោ ទាយកោ ការកោ’’តិអាទិនា បរិសមជ្ឈេ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ, បព្ពជិតស្ស ‘‘អសុកោ នាម ភិក្ខុ សីលវា វត្តសម្បន្នោ សោរតោ សុខសំវាសោ សគារវោ សប្បតិស្សោ’’តិអាទិនា…បេ… អព្ភុគ្គច្ឆតីតិ. វុត្តញ្ហេតំ –

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, សីលវតោ សីលសម្បន្នស្ស កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតី’’តិ (អ. និ. ៥.២១៣; ឧទា. ៧៦; មហាវ. ២៨៥).

តថា –

‘‘អាកង្ខេយ្យ ចេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ – ‘សព្រហ្មចារីនំ បិយោ ចស្សំ មនាបោ, គរុ ច ភាវនីយោ ចា’តិ, សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការី’’តិអាទិ (ម. និ. ១.៦៥).

ភោគា មេ ឧប្បជ្ជន្តូតិ ឯត្ថ គហដ្ឋស្ស តាវ សីលវតោ កល្យាណធម្មស្ស យេន យេន សិប្បដ្ឋានេន ជីវិកំ កប្បេតិ – យទិ កសិយា, យទិ វណិជ្ជាយ, យទិ រាជបោរិសេន, តំ តំ យថាកាលំ យថាវិធិញ្ច អតិវិយ អប្បមត្តភាវតោ អថស្ស អនុប្បន្នា ចេវ ភោគា ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នា ច ភោគា ផាតិំ គមិស្សន្តិ. បព្ពជិតស្ស បន សីលាចារសម្បន្នស្ស អប្បមាទវិហារិស្ស សតោ សីលសម្បន្នស្ស សីលសម្បទាយ អប្បិច្ឆតាទិគុណេសុ ច បសន្នា មនុស្សា ឧឡារុឡារេ បច្ចយេ អភិហរន្តិ, ឯវមស្ស អនុប្បន្នា ចេវ ភោគា ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នា ច ថិរា ហោន្តិ. តថា ហិ វុត្តំ –

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, សីលវា សីលសម្បន្នោ អប្បមាទាធិករណំ មហន្តំ ភោគក្ខន្ធំ អធិគច្ឆតី’’តិ (អ. និ. ៥.២១៣; ឧទា. ៧៦; មហាវ. ២៨៥).

តថា –

‘‘អាកង្ខេយ្យ ចេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ – ‘លាភី អស្ស ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារាន’ន្តិ, សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការី’’តិ (ម. និ. ១.៦៥) ច –

សេសំ វុត្តនយមេវ.

គាថាសុ បត្ថយានោតិ បត្ថយន្តោ. តយោ សុខេតិ តីណិ សុខានិ. វិត្តលាភន្តិ ធនលាភំ, ភោគុប្បត្តិន្តិ អត្ថោ. វិសេសតោ ចេត្ថ បសំសាយ ចេតសិកសុខំ, ភោគេហិ កាយិកសុខំ, ឥតរេន ឧបបត្តិសុខំ; តថា បឋមេន ទិដ្ឋធម្មសុខំ, តតិយេន សម្បរាយសុខំ, ទុតិយេន ឧភយសុខំ គហិតន្តិ វេទិតព្ពំ.

ឥទានិ បសំសាទិការណស្ស សីលស្ស វិយ បសំសាទីនម្បិ វិសេសការណំ បាបមិត្តបរិវជ្ជនំ កល្យាណមិត្តសេវនញ្ច អាទីនវានិសំសេហិ សទ្ធិំ ទស្សេន្តោ ‘‘អករោន្តោ’’តិអាទិមាហ. តត្ថ សង្កិយោតិ បាបស្មិំ បរិសង្កិតព្ពោ ‘‘អទ្ធា ឥមិនា បាបំ កតំ វា ករិស្សតិ វា, តថា ហេស បាបបុរិសេហិ សទ្ធិំ សញ្ចរតី’’តិ. អស្សាតិ ឥមស្ស បាបជនសេវិនោ បុគ្គលស្ស ឧបរិ, អស្ស វា បុគ្គលស្ស អវណ្ណោ អភូតោបិ បាបជនសេវិតាយ រុហតិ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជតិ បត្ថរតិ. អស្សាតិ វា ភុម្មត្ថេ សាមិវចនំ, តស្មិំ បុគ្គលេតិ អត្ថោ. ស វេ តាទិសកោ ហោតីតិ យោ យាទិសំ បាបមិត្តំ វា កល្យាណមិត្តំ វា ភជតិ ឧបសេវតិ ច, សោ បុគ្គលោ ភូមិភាគវសេន ឧទកំ វិយ តាទិសោវ ហោតិ, បាបធម្មោ កល្យាណធម្មោ វា ហោតិ. កស្មា? សហវាសោ ហិ តាទិសោ; យស្មា សហវាសោ សំសគ្គោ ឧបរាគោ វិយ ផលិកមណីសុ បុរិសឧបនិស្សយភូតំ បុគ្គលាការំ គាហាបេតិ, តស្មា បាបបុគ្គលេន សហ វាសោ ន កាតព្ពោតិ អធិប្បាយោ.

សេវមានោ សេវមានន្តិ បរំ បកតិសុទ្ធំ បុគ្គលំ កាលេន កាលំ អត្តានំ សេវមានំ សេវមានោ ភជមានោ បាបបុគ្គលោ, តេន វា សេវិយមានោ. សម្ផុដ្ឋោ សម្ផុសន្តិ តេន បកតិសុទ្ធេន បុគ្គលេន សហវាសេន សំសគ្គេន សម្ផុដ្ឋោ បាបបុគ្គលោ សយម្បិ, តថា តំ ផុសន្តោ. សរោ ទិទ្ធោ កលាបំ វាតិ យថា នាម សរោ វិសេន ទិទ្ធោ លិត្តោ សរកលាបគតោ សរសមូហសង្ខាតំ សរកលាបំ អត្តនា ផុដ្ឋំ អលិត្តម្បិ ឧបលិម្បតិ, ឯវំ បាបេន ឧបលេបភយា ធីរោតិ ធិតិសម្បន្នត្តា ធីរោ បណ្ឌិតបុរិសោ បាបសហាយោ ន ភវេយ្យ.

បូតិមច្ឆំ កុសគ្គេនាតិ យថា កុច្ឆិតភាវេន បូតិភូតំ មច្ឆំ កុសតិណគ្គេន យោ បុរិសោ ឧបនយ្ហតិ បុដពន្ធវសេន ពន្ធតិ, តស្ស តេ កុសា អបូតិកាបិ បូតិមច្ឆសម្ពន្ធេន បូតិ ទុគ្គន្ធមេវ វាយន្តិ. ឯវំ ពាលូបសេវនាតិ ឯវំសម្បទា ពាលជនូបសេវនា ទដ្ឋព្ពា. ឯវំ ធីរូបសេវនាតិ យថា អសុរភិនោបិ បត្តា តគរសម្ពន្ធេន សុរភិំ វាយន្តិ, ឯវំ បណ្ឌិតូបសេវនា បកតិយា អសីលវតោ សីលសមាទានាទិវសេន សីលគន្ធវាយនស្ស ការណំ ហោតិ.

តស្មាតិ យស្មា អកល្យាណមិត្តសេវនាយ កល្យាណមិត្តសេវនាយ ច អយំ ឯទិសោ អាទីនវោ អានិសំសោ ច, តស្មា បត្តបុដស្សេវ បលាសបុដស្ស វិយ ទុគ្គន្ធសុគន្ធវត្ថុសំសគ្គេន អសាធុសាធុជនសន្និស្សយេន ច. ញត្វា សម្បាកមត្តនោតិ អត្តនោ ទុក្ខុទ្រយំ សុខុទ្រយញ្ច ផលនិប្ផត្តិំ ញត្វា ជានិត្វា អសន្តេ បាបមិត្តេ ន ឧបសេវេយ្យ, សន្តេ ឧបសន្តេ វន្តទោសេ បសត្ថេ វា បណ្ឌិតេ សេវេយ្យ. តថា ហិ អសន្តោ និរយំ នេន្តិ, សន្តោ បាបេន្តិ សុគ្គតិន្តិ. ឥតិ ភគវា បឋមគាថាយ យថាវុត្តានិ តីណិ សុខនិមិត្តានិ ទស្សេត្វា តតោ បរាហិ បញ្ចហិ គាថាហិ បដិបក្ខបរិវជ្ជនេន សទ្ធិំ បសំសាសុខស្ស អាគមនំ ទស្សេត្វា ឱសានគាថាយ តិណ្ណម្បិ សុខានំ អាគមនការណេន សទ្ធិំ ឱសានសុខំ ទស្សេតិ.

សត្តមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.