៩. កោកសុនខលុទ្ទកវត្ថុ

យោ អប្បទុដ្ឋស្សាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ កោកំ នាម សុនខលុទ្ទកំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ ឯកទិវសំ បុព្ពណ្ហសមយេ ធនុំ អាទាយ សុនខបរិវុតោ អរញ្ញំ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ ឯកំ បិណ្ឌាយ បវិសន្តំ ភិក្ខុំ ទិស្វា កុជ្ឈិត្វា ‘‘កាឡកណ្ណិ មេ ទិដ្ឋោ, អជ្ជ កិញ្ចិ ន លភិស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា បក្កាមិ. ថេរោបិ គាមេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា កតភត្តកិច្ចោ បុន វិហារំ បាយាសិ. ឥតរោបិ អរញ្ញេ វិចរិត្វា កិញ្ចិ អលភិត្វា បច្ចាគច្ឆន្តោ បុន ថេរំ ទិស្វា ‘‘អជ្ជាហំ ឥមំ កាឡកណ្ណិំ ទិស្វា អរញ្ញំ គតោ កិញ្ចិ ន លភិំ, ឥទានិ មេ បុនបិ អភិមុខោ ជាតោ, សុនខេហិ នំ ខាទាបេស្សាមី’’តិ សញ្ញំ ទត្វា សុនខេ វិស្សជ្ជេសិ. ថេរោបិ ‘‘មា ឯវំ ករិ ឧបាសកា’’តិ យាចិ. សោ ‘‘អជ្ជាហំ តវ សម្មុខីភូតត្តា កិញ្ចិ នាលត្ថំ, បុនបិ មេ សម្មុខីភាវមាគតោសិ, ខាទាបេស្សាមេវ ត’’ន្តិ វត្វា សុនខេ ឧយ្យោជេសិ. ថេរោ វេគេន ឯកំ រុក្ខំ អភិរុហិត្វា បុរិសប្បមាណេ ឋានេ និសីទិ. សុនខា រុក្ខំ បរិវារេសុំ. លុទ្ទកោ គន្ត្វា ‘‘រុក្ខំ អភិរុហតោបិ តេ មោក្ខោ នត្ថី’’តិ តំ សរតុណ្ឌេន បាទតលេ វិជ្ឈិ. ថេរោ ‘‘មា ឯវំ ករោហី’’តិ តំ យាចិយេវ. ឥតរោ តស្ស យាចនំ អនាទិយិត្វា បុនប្បុនំ វិជ្ឈិយេវ. ថេរោ ឯកស្មិំ បាទតលេ វិជ្ឈិយមានេ តំ ឧក្ខិបិត្វា ទុតិយំ បាទំ ឱលម្ពិត្វា តស្មិំ វិជ្ឈិយមានេ តម្បិ ឧក្ខិបតិ, ឯវមស្ស សោ យាចនំ អនាទិយិត្វាវ ទ្វេបិ បាទតលានិ វិជ្ឈិយេវ. ថេរស្ស សរីរំ ឧក្កាហិ អាទិត្តំ វិយ អហោសិ. សោ វេទនានុវត្តិកោ ហុត្វា សតិំ បច្ចុបដ្ឋាបេតុំ នាសក្ខិ, បារុតចីវរំ ភស្សន្តម្បិ ន សល្លក្ខេសិ. តំ បតមានំ កោកំ សីសតោ បដ្ឋាយ បរិក្ខិបន្តមេវ បតិ. សុនខា ‘‘ថេរោ បតិតោ’’តិ សញ្ញាយ ចីវរន្តរំ បវិសិត្វា អត្តនោ សាមិកំ លុញ្ជិត្វា ខាទន្តា អដ្ឋិមត្តាវសេសំ ករិំសុ. សុនខា ចីវរន្តរតោ និក្ខមិត្វា ពហិ អដ្ឋំសុ.

អថ នេសំ ថេរោ ឯកំ សុក្ខទណ្ឌកំ ភញ្ជិត្វា ខិបិ. សុនខា ថេរំ ទិស្វា ‘‘សាមិកោវ អម្ហេហិ ខាទិតោ’’តិ ញត្វា អរញ្ញំ បវិសិំសុ. ថេរោ កុក្កុច្ចំ ឧប្បាទេសិ ‘‘មម ចីវរន្តរំ បវិសិត្វា ឯស នដ្ឋោ, អរោគំ នុ ខោ មេ សីល’’ន្តិ. សោ រុក្ខា ឱតរិត្វា សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា អាទិតោ បដ្ឋាយ សព្ពំ តំ បវត្តិំ អារោចេត្វា – ‘‘ភន្តេ, មម ចីវរំ និស្សាយ សោ ឧបាសកោ នដ្ឋោ, កច្ចិ មេ អរោគំ សីលំ, អត្ថិ មេ សមណភាវោ’’តិ បុច្ឆិ. សត្ថា តស្ស វចនំ សុត្វា ‘‘ភិក្ខុ អរោគំ តេ សីលំ, អត្ថិ តេ សមណភាវោ, សោ អប្បទុដ្ឋស្ស បទុស្សិត្វា វិនាសំ បត្តោ, ន កេវលញ្ច ឥទានេវ, អតីតេបិ អប្បទុដ្ឋានំ បទុស្សិត្វា វិនាសំ បត្តោយេវា’’តិ វត្វា តមត្ថំ បកាសេន្តោ អតីតំ អាហរិ –

អតីតេ កិរេកោ វេជ្ជោ វេជ្ជកម្មត្ថាយ គាមំ វិចរិត្វា កិញ្ចិ កម្មំ អលភិត្វា ឆាតជ្ឈត្តោ និក្ខមិត្វា គាមទ្វារេ សម្ពហុលេ កុមារកេ កីឡន្តេ ទិស្វា ‘‘ឥមេ សប្បេន ឌំសាបេត្វា តិកិច្ឆិត្វា អាហារំ លភិស្សាមី’’តិ ឯកស្មិំ រុក្ខពិលេ សីសំ និហរិត្វា និបន្នំ សប្បំ ទស្សេត្វា, ‘‘អម្ភោ, កុមារកា ឯសោ សាឡិកបោតកោ, គណ្ហថ ន’’ន្តិ អាហ. អថេកោ កុមារកោ សប្បំ គីវាយំ ទឡ្ហំ គហេត្វា នីហរិត្វា តស្ស សប្បភាវំ ញត្វា វិរវន្តោ អវិទូរេ ឋិតស្ស វេជ្ជស្ស មត្ថកេ ខិបិ. សប្បោ វេជ្ជស្ស ខន្ធដ្ឋិកំ បរិក្ខិបិត្វា ទឡ្ហំ ឌំសិត្វា តត្ថេវ ជីវិតក្ខយំ បាបេសិ, ឯវមេស កោកោ សុនខលុទ្ទកោ បុព្ពេបិ អប្បទុដ្ឋស្ស បទុស្សិត្វា វិនាសំ បត្តោយេវាតិ.

សត្ថា ឥមំ អតីតំ អាហរិត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១២៥. ‘‘យោ អប្បទុដ្ឋស្ស នរស្ស ទុស្សតិ, សុទ្ធស្ស បោសស្ស អនង្គណស្ស;

តមេវ ពាលំ បច្ចេតិ បាបំ, សុខុមោ រជោ បដិវាតំវ ខិត្តោ’’តិ.

តត្ថ អប្បទុដ្ឋស្សាតិ អត្តនោ វា សព្ពសត្តានំ វា អទុដ្ឋស្ស. នរស្សាតិ សត្តស្ស. ទុស្សតីតិ អបរជ្ឈតិ. សុទ្ធស្សាតិ និរបរាធស្សេវ. បោសស្សាតិ ឥទម្បិ អបរេនាការេន សត្តាធិវចនមេវ. អនង្គណស្សាតិ និក្កិលេសស្ស. បច្ចេតីតិ បតិឯតិ. បដិវាតន្តិ យថា ឯកេន បុរិសេន បដិវាតេ ឋិតំ បហរិតុកាមតាយ ខិត្តោ សុខុមោ រជោតិ តមេវ បុរិសំ បច្ចេតិ, តស្សេវ ឧបរិ បតតិ, ឯវមេវ យោ បុគ្គលោ អបទុដ្ឋស្ស បុរិសស្ស បាណិប្បហរាទីនិ ទទន្តោ បទុស្សតិ, តមេវ ពាលំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ, សម្បរាយេ វា និរយាទីសុ វិបច្ចមានំ តំ បាបំ វិបាកទុក្ខវសេន បច្ចេតីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ សោ ភិក្ខុ អរហត្តេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តបរិសាយបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

កោកសុនខលុទ្ទកវត្ថុ នវមំ.