១០. មណិការកុលូបកតិស្សត្ថេរវត្ថុ

គព្ភមេកេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ មណិការកុលូបកំ តិស្សត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ ថេរោ ឯកស្ស មណិការស្ស កុលេ ទ្វាទស វស្សានិ ភុញ្ជិ. តស្មិំ កុលេ ជយម្បតិកា មាតាបិតុដ្ឋានេ ឋត្វា ថេរំ បដិជគ្គិំសុ. អថេកទិវសំ សោ មណិការោ ថេរស្ស បុរតោ មំសំ ឆិន្ទន្តោ និសិន្នោ ហោតិ. តស្មិំ ខណេ រាជា បសេនទិ កោសលោ ឯកំ មណិរតនំ ‘‘ឥមំ ធោវិត្វា វិជ្ឈិត្វា បហិណតូ’’តិ បេសេសិ. មណិការោ សលោហិតេនេវ ហត្ថេន តំ បដិគ្គហេត្វា បេឡាយ ឧបរិ ឋបេត្វា ហត្ថធោវនត្ថំ អន្តោ បាវិសិ. តស្មិំ បន គេហេ បោសាវនិយកោញ្ចសកុណោ អត្ថិ. សោ លោហិតគន្ធេន មំសសញ្ញាយ តំ មណិំ ថេរស្ស បស្សន្តស្សេវ គិលិ. មណិការោ អាគន្ត្វា មណិំ អបស្សន្តោ ‘‘មណិ កេន គហិតោ’’តិ ភរិយញ្ច បុត្តកេ ច បដិបាដិយា បុច្ឆិត្វា តេហិ ‘‘ន គណ្ហាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘ថេរេន គហិតោ ភវិស្សតី’’តិ. ចិន្តេត្វា ភរិយាយ សទ្ធិំ មន្តេសិ – ‘‘ថេរេន មណិ គហិតោ ភវិស្សតី’’តិ. សា, សាមិ, មា ឯវំ អវច, ឯត្តកំ កាលំ មយា ថេរស្ស ន កិញ្ចិ វជ្ជំ ទិដ្ឋបុព្ពំ, ន សោ មណិំ គណ្ហាតីតិ. មណិការោ ថេរំ បុច្ឆិ – ‘‘ភន្តេ, ឥមស្មិំ ឋានេ មណិរតនំ តុម្ហេហិ គហិត’’ន្តិ. ន គណ្ហាមិ, ឧបាសកាតិ. ភន្តេ, ន ឥធ អញ្ញោ អត្ថិ, តុម្ហេហិយេវ គហិតោ ភវិស្សតិ, ទេថ មេ មណិរតនន្តិ. សោ តស្មិំ អសម្បដិច្ឆន្តេ បុន ភរិយំ អាហ – ‘‘ថេរេនេវ មណិ គហិតោ, បីឡេត្វា នំ បុច្ឆិស្សាមី’’តិ. សា, សាមិ, មា នោ នាសយិ, វរំ អម្ហេហិ ទាសព្យំ ឧបគន្តុំ, ន ច ថេរំ ឯវរូបំ វត្តុន្តិ. សោ ‘‘សព្ពេវ មយំ ទាសត្តំ ឧបគច្ឆន្តា មណិមូលំ ន អគ្ឃាមា’’តិ រជ្ជុំ គហេត្វា ថេរស្ស សីសំ វេឋេត្វា ទណ្ឌេន ឃដ្ដេសិ. ថេរស្ស សីសតោ ច កណ្ណនាសាហិ ច លោហិតំ បគ្ឃរិ, អក្ខីនិ និក្ខមនាការប្បត្តានិ អហេសុំ, សោ វេទនាបមត្តោ ភូមិយំ បតិ. កោញ្ចោ លោហិតគន្ធេនា គន្ត្វា លោហិតំ បិវិ. អថ នំ មណិការោ ថេរេ ឧប្បន្នកោធវេគេន ‘‘ត្វំ កិំ ករោសី’’តិ បាទេន បហរិត្វា ខិបិ. សោ ឯកប្បហារេនេវ មរិត្វា ឧត្តានោ អហោសិ.

ថេរោ តំ ទិស្វា, ឧបាសក, សីសេ វេឋនំ តាវ មេ សិថិលំ កត្វា ឥមំ កោញ្ចំ ឱលោកេហិ ‘‘មតោ វា, នោ វា’’តិ. អថ នំ សោ អាហ – ‘‘ឯសោ វិយ ត្វម្បិ មរិស្សសី’’តិ. ឧបាសក, ឥមិនា សោ មណិ គិលិតោ, សចេ អយំ ន អមរិស្សា, ន តេ អហំ មរន្តោបិ មណិំ អាចិក្ខិស្សន្តិ. សោ តស្ស ឧទរំ ផាលេត្វា មណិំ ទិស្វា បវេធេន្តោ សំវិគ្គមានសោ ថេរស្ស បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា ‘‘ខមថ, មេ, ភន្តេ, អជានន្តេន មយា កត’’ន្តិ អាហ. ឧបាសក, នេវ តុយ្ហំ ទោសោ អត្ថិ, ន មយ្ហំ, វដ្ដស្សេវេស ទោសោ, ខមាមិ តេតិ. ភន្តេ, សចេ មេ ខមថ, បកតិនិយាមេនេវ មេ គេហេ និសីទិត្វា ភិក្ខំ គណ្ហថាតិ. ‘‘ឧបាសក, ន ទានាហំ ឥតោ បដ្ឋាយ បរេសំ គេហស្ស អន្តោឆទនំ បវិសិស្សាមិ, អន្តោគេហបវេសនស្សេវ ហិ អយំ ទោសោ, ឥតោ បដ្ឋាយ បាទេសុ អាវហន្តេសុ គេហទ្វារេ ឋិតោវ ភិក្ខំ គណ្ហិស្សាមី’’តិ វត្វា ធុតង្គំ សមាទាយ ឥមំ គាថមាហ –

‘‘បច្ចតិ មុនិនោ ភត្តំ, ថោកំ ថោកំ កុលេ កុលេ;

បិណ្ឌិកាយ ចរិស្សាមិ, អត្ថិ ជង្ឃពលំ មមា’’តិ. (ថេរគា. ២៤៨) –

ឥទញ្ច បន វត្វា ថេរោ តេនេវ ព្យាធិនា ន ចិរស្សេវ បរិនិព្ពាយិ. កោញ្ចោ មណិការស្ស ភរិយាយ កុច្ឆិស្មិំ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ. មណិការោ កាលំ កត្វា និរយេ និព្ពត្តិ. មណិការស្ស ភរិយា ថេរេ មុទុចិត្តតាយ កាលំ កត្វា ទេវលោកេ និព្ពត្តិ. ភិក្ខូ សត្ថារំ តេសំ អភិសម្បរាយំ បុច្ឆិំសុ. សត្ថា, ‘‘ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចេ គព្ភេ និព្ពត្តន្តិ, ឯកច្ចេ បាបការិនោ និរយេ និព្ពត្តន្តិ, ឯកច្ចេ កតកល្យាណា ទេវលោកេ និព្ពត្តន្តិ, អនាសវា បន បរិនិព្ពាយន្តី’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១២៦. ‘‘គព្ភមេកេ ឧប្បជ្ជន្តិ, និរយំ បាបកម្មិនោ;

សគ្គំ សុគតិនោ យន្តិ, បរិនិព្ពន្តិ អនាសវា’’តិ.

តត្ថ គព្ភន្តិ ឥធ មនុស្សគព្ភោវ អធិប្បេតោ. សេសមេត្ថ ឧត្តានត្ថមេវ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

មណិការកុលូបកតិស្សត្ថេរវត្ថុ ទសមំ.