៧. មហាធនវាណិជវត្ថុ

វាណិជោវាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ មហាធនវាណិជំ អារព្ភ កថេសិ.

តស្ស កិរ វាណិជស្ស គេហេ បញ្ចសតា ចោរា ឱតារំ គវេសមានា ឱតារំ ន លភិំសុ. អបរេន សមយេន វាណិជោ បញ្ច សកដសតានិ ភណ្ឌស្ស បូរេត្វា ភិក្ខូនំ អារោចាបេសិ – ‘‘អហំ អសុកដ្ឋានំ នាម វាណិជ្ជត្ថាយ គច្ឆាមិ, យេ, អយ្យា, តំ ឋានំ គន្តុកាមា, តេ និក្ខមន្តុ, មគ្គេ ភិក្ខាយ ន កិលមិស្សន្តី’’តិ. តំ សុត្វា បញ្ចសតា ភិក្ខូ តេន សទ្ធិំ មគ្គំ បដិបជ្ជិំសុ. តេបិ ចោរា ‘‘សោ កិរ វាណិជោ និក្ខន្តោ’’តិ គន្ត្វា អដវិយំ អដ្ឋំសុ. វាណិជោបិ គន្ត្វា អដវិមុខេ ឯកស្មិំ គាមេ វាសំ កត្វា ទ្វេ តយោបិ ទិវសេ គោណសកដាទីនិ សំវិទហិ, តេសំ បន ភិក្ខូនំ និពទ្ធំ ភិក្ខំ ទេតិយេវ. ចោរា តស្មិំ អតិចិរាយន្តេ ‘‘គច្ឆ, តស្ស និក្ខមនទិវសំ ញត្វា ឯហី’’តិ ឯកំ បុរិសំ បហិណិំសុ. សោ តំ គាមំ គន្ត្វា ឯកំ សហាយកំ បុច្ឆិ – ‘‘កទា វាណិជោ និក្ខមិស្សតី’’តិ. សោ ‘‘ទ្វីហតីហច្ចយេនា’’តិ វត្វា ‘‘កិមត្ថំ បន បុច្ឆសី’’តិ អាហ. អថស្ស សោ ‘‘មយំ បញ្ចសតា ចោរា ឯតស្សត្ថាយ អដវិយំ ឋិតា’’តិ អាចិក្ខិ. ឥតរោ ‘‘តេន ហិ គច្ឆ, សីឃំ និក្ខមិស្សតី’’តិ តំ ឧយ្យោជេត្វា, ‘‘កិំ នុ ខោ ចោរេ វារេមិ, ឧទាហុ វាណិជ’’ន្តិ ចិន្តេត្វា, ‘‘កិំ មេ ចោរេហិ, វាណិជំ និស្សាយ បញ្ចសតា ភិក្ខូ ជីវន្តិ, វាណិជស្ស សញ្ញំ ទស្សាមី’’តិ សោ តស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា ‘‘កទា គមិស្សថា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘តតិយទិវសេ’’តិ វុត្តេ មយ្ហំ វចនំ ករោថ, អដវិយំ កិរ តុម្ហាកំ អត្ថាយ បញ្ចសតា ចោរា ឋិតា, មា តាវ គមិត្ថាតិ. ត្វំ កថំ ជានាសីតិ? តេសំ អន្តរេ មម សហាយោ អត្ថិ, តស្ស មេ កថាយ ញាតន្តិ. ‘‘តេន ហិ ‘កិំ មេ ឯត្តោ គតេនា’តិ និវត្តិត្វា គេហមេវ គមិស្សាមី’’តិ អាហ. តស្មិំ ចិរាយន្តេ បុន តេហិ ចោរេហិ បេសិតោ បុរិសោ អាគន្ត្វា តំ សហាយកំ បុច្ឆិត្វា តំ បវត្តិំ សុត្វា ‘‘និវត្តិត្វា គេហមេវ កិរ គមិស្សតី’’តិ គន្ត្វា ចោរានំ អារោចេសិ. តំ សុត្វា ចោរា តតោ និក្ខមិត្វា ឥតរស្មិំ មគ្គេ អដ្ឋំសុ, តស្មិំ ចិរយន្តេ បុនបិ តេ ចោរា តស្ស សន្តិកំ បុរិសំ បេសេសុំ. សោ តេសំ តត្ថ ឋិតភាវំ ញត្វា បុន វាណិជស្ស អារោចេសិ. វាណិជោ ‘‘ឥធាបិ មេ វេកល្លំ នត្ថិ, ឯវំ សន្តេ នេវ ឯត្តោ គមិស្សាមិ, ន ឥតោ, ឥធេវ ភវិស្សាមី’’តិ ភិក្ខូនំ សន្តិកំ គន្ត្វា អាហ – ‘‘ភន្តេ, ចោរា កិរ មំ វិលុម្បិតុកាមា មគ្គេ ឋិតា, ‘បុន និវត្តិស្សតី’តិ សុត្វា ឥតរស្មិំ មគ្គេ ឋិតា, អហំ ឯត្តោ វា ឥតោ វា អគន្ត្វា ថោកំ ឥធេវ ភវិស្សាមិ, ភទន្តា ឥធេវ វសិតុកាមា វសន្តុ, គន្តុកាមា អត្តនោ រុចិំ ករោន្តូ’’តិ. ភិក្ខូ ‘‘ឯវំ សន្តេ មយំ និវត្តិស្សាមា’’តិ វាណិជំ អាបុច្ឆិត្វា បុនទេវ សាវត្ថិំ គន្ត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា និសីទិំសុ. សត្ថា ‘‘កិំ, ភិក្ខវេ, មហាធនវាណិជេន សទ្ធិំ ន គមិត្ថា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘អាម, ភន្តេ, មហាធនវាណិជស្ស វិលុម្បនត្ថាយ ទ្វីសុបិ មគ្គេសុ ចោរា បរិយុដ្ឋិំសុ, តេន សោ តត្ថេវ ឋិតោ, មយំ បន តំ អាបុច្ឆិត្វា អាគតា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ភិក្ខវេ, មហាធនវាណិជោ ចោរានំ អត្ថិតាយ មគ្គំ បរិវជ្ជតិ, ជីវិតុកាមោ វិយ បុរិសោ ហលាហលំ វិសំ បរិវជ្ជេតិ, ភិក្ខុនាបិ ‘តយោ ភវា ចោរេហិ បរិយុដ្ឋិតមគ្គសទិសា’តិ ញត្វា បាបំ បរិវជ្ជេតុំ វដ្ដតី’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១២៣. ‘‘វាណិជោវ ភយំ មគ្គំ, អប្បសត្ថោ មហទ្ធនោ;

វិសំ ជីវិតុកាមោវ, បាបានិ បរិវជ្ជយេ’’តិ.

តត្ថ ភយន្តិ ភាយិតព្ពំ, ចោរេហិ បរិយុដ្ឋិតត្តា សប្បដិភយន្តិ អត្ថោ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យថា មហាធនវាណិជោ អប្បសត្ថោ សប្បដិភយំ មគ្គំ, យថា ច ជីវិតុកាមោ ហលាហលំ វិសំ បរិវជ្ជេតិ, ឯវំ បណ្ឌិតោ ភិក្ខុ អប្បមត្តកានិបិ បាបានិ បរិវជ្ជេយ្យាតិ.

ទេសនាវសានេ តេ ភិក្ខូ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិំសុ, សម្បត្តមហាជនស្សាបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

មហាធនវាណិជវត្ថុ សត្តមំ.