៦. ពិឡាលបាទកសេដ្ឋិវត្ថុ

មាវមញ្ញេថ បុញ្ញស្សាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ពិឡាលបាទកសេដ្ឋិំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ សាវត្ថិវាសិនោ វគ្គពន្ធនេន ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ ទេន្តិ. អថេកទិវសំ សត្ថា អនុមោទនំ ករោន្តោ ឯវមាហ –

‘‘ឧបាសកា ឥធេកច្ចោ អត្តនាវ ទានំ ទេតិ, បរំ ន សមាទបេតិ. សោ និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ ភោគសម្បទំ លភតិ, នោ បរិវារសម្បទំ. ឯកច្ចោ អត្តនា ទានំ ន ទេតិ, បរំ សមាទបេតិ. សោ និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ បរិវារសម្បទំ លភតិ, នោ ភោគសម្បទំ. ឯកច្ចោ អត្តនា ច ន ទេតិ, បរញ្ច ន សមាទបេតិ. សោ និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ នេវ ភោគសម្បទំ លភតិ, ន បរិវារសម្បទំ, វិឃាសាទោ ហុត្វា វិចរតិ. ឯកច្ចោ អត្តនា ច ទេតិ, បរញ្ច សមាទបេតិ. សោ និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ ភោគសម្បទញ្ចេវ លភតិ, បរិវារសម្បទញ្ចា’’តិ.

អថេកោ បណ្ឌិតបុរិសោ តំ ធម្មទេសនំ សុត្វា ‘‘អហោ អច្ឆរិយមិទំ ការណំ, អហំ ទានិ ឧភយសម្បត្តិសំវត្តនិកំ កម្មំ ករិស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា សត្ថារំ ឧដ្ឋាយ គមនកាលេ អាហ – ‘‘ភន្តេ, ស្វេ អម្ហាកំ ភិក្ខំ គណ្ហថា’’តិ. កិត្តកេហិ បន តេ ភិក្ខូហិ អត្ថោតិ? សព្ពភិក្ខូហិ, ភន្តេតិ. សត្ថា អធិវាសេសិ. សោបិ គាមំ បវិសិត្វា, ‘‘អម្មតាតា, មយា ស្វាតនាយ ពុទ្ធប្បមុខោ ភិក្ខុសង្ឃោ និមន្តិតោ, យោ យត្តកានំ ភិក្ខូនំ សក្កោតិ, សោ តត្តកានំ យាគុអាទីនំ អត្ថាយ តណ្ឌុលាទីនិ ទេតុ, ឯកស្មិំ ឋានេ បចាបេត្វា ទានំ ទស្សាមា’’តិ ឧគ្ឃោសេន្តោ វិចរិ.

អថ នំ ឯកោ សេដ្ឋិ អត្តនោ អាបណទ្វារំ សម្បត្តំ ទិស្វា ‘‘អយំ អត្តនោ បហោនកេ ភិក្ខូ អនិមន្តេត្វា បន សកលគាមំ សមាទបេន្តោ វិចរតី’’តិ កុជ្ឈិត្វា ‘‘តយា គហិតភាជនំ អាហរា’’តិ តីហិ អង្គុលីហិ គហេត្វា ថោកេ តណ្ឌុលេ អទាសិ, តថា មុគ្គេ, តថា មាសេតិ. សោ តតោ បដ្ឋាយ ពិឡាលបាទកសេដ្ឋិ នាម ជាតោ, សប្បិផាណិតាទីនិ ទេន្តោបិ ករណ្ឌំ កុដេ បក្ខិបិត្វា ឯកតោ កោណំ កត្វា ពិន្ទុំ ពិន្ទុំ បគ្ឃរាយន្តោ ថោកថោកមេវ អទាសិ. ឧបាសកោ អវសេសេហិ ទិន្នំ ឯកតោ កត្វា ឥមិនា ទិន្នំ វិសុំយេវ អគ្គហេសិ. សោ សេដ្ឋិ តស្ស កិរិយំ ទិស្វា ‘‘កិំ នុ ខោ ឯស មយា ទិន្នំ វិសុំ គណ្ហាតី’’តិ ចិន្តេត្វា តស្ស បច្ឆតោ បច្ឆតោ ឯកំ ចូឡុបដ្ឋាកំ បហិណិ ‘‘គច្ឆ, យំ ឯស ករោតិ, តំ ជានាហី’’តិ. សោ គន្ត្វា ‘‘សេដ្ឋិស្ស មហប្ផលំ ហោតូ’’តិ យាគុភត្តបូវានំ អត្ថាយ ឯកំ ទ្វេ តណ្ឌុលេ បក្ខិបិត្វា មុគ្គមាសេបិ តេលផាណិតាទិពិន្ទូនិបិ សព្ពភាជនេសុ បក្ខិបិ. ចូឡុបដ្ឋាកោ គន្ត្វា សេដ្ឋិស្ស អារោចេសិ. តំ សុត្វា សេដ្ឋិ ចិន្តេសិ – ‘‘សចេ មេ សោ បរិសមជ្ឈេ អវណ្ណំ ភាសិស្សតិ, មម នាមេ គហិតមត្តេយេវ នំ បហរិត្វា មារេស្សាមី’’តិ និវាសនន្តរេ ឆុរិកំ ពន្ធិត្វា បុនទិវសេ គន្ត្វា ភត្តគ្គេ អដ្ឋាសិ. សោ បុរិសោ ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បរិវិសិត្វា ភគវន្តំ អាហ – ‘‘ភន្តេ, មយា មហាជនំ សមាទបេត្វា ឥមំ ទានំ ទិន្នំ, តត្ថ សមាទបិតមនុស្សា អត្តនោ អត្តនោ ពលេន ពហូនិបិ ថោកានិបិ តណ្ឌុលាទីនិ អទំសុ, តេសំ សព្ពេសំ មហប្ផលំ ហោតូ’’តិ. តំ សុត្វា សោ សេដ្ឋិ ចិន្តេសិ – ‘‘អហំ ‘អសុកេន នាម អច្ឆរាយ គណ្ហិត្វា តណ្ឌុលាទីនិ ទិន្នានីតិ មម នាមេ គហិតមត្តេ ឥមំ មារេស្សាមី’តិ អាគតោ, អយំ បន សព្ពសង្គាហិកំ កត្វា ‘យេហិបិ នាឡិអាទីហិ មិនិត្វា ទិន្នំ, យេហិបិ អច្ឆរាយ គហេត្វា ទិន្នំ, សព្ពេសំ មហប្ផលំ ហោតូ’តិ វទតិ. សចាហំ ឯវរូបំ ន ខមាបេស្សាមិ, ទេវទណ្ឌោ មម មត្ថកេ បតិស្សតី’’តិ. សោ តស្ស បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា ‘‘ខមាហិ មេ, សាមី’’តិ អាហ. ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ ច តេន វុត្តេ សព្ពំ តំ បវត្តិំ អារោចេសិ. តំ កិរិយំ ទិស្វា សត្ថា ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ ទានវេយ្យាវដិកំ បុច្ឆិ. សោ អតីតទិវសតោ បដ្ឋាយ សព្ពំ តំ បវត្តិំ អារោចេសិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘ឯវំ កិរ សេដ្ឋី’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘អាម, ភន្តេ’’តិ វុត្តេ, ‘‘ឧបាសក, បុញ្ញំ នាម ‘អប្បក’ន្តិ ន អវមញ្ញិតព្ពំ, មាទិសស្ស ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា ‘អប្បក’ន្តិ ន អវមញ្ញិតព្ពំ. បណ្ឌិតមនុស្សា ហិ បុញ្ញំ ករោន្តា វិវដភាជនំ វិយ ឧទកេន អនុក្កមេន បុញ្ញេន បូរន្តិយេវា’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១២២. ‘‘មាវមញ្ញេថ បុញ្ញស្ស, ន មន្ទំ អាគមិស្សតិ;

ឧទពិន្ទុនិបាតេន, ឧទកុម្ភោបិ បូរតិ;

ធីរោ បូរតិ បុញ្ញស្ស, ថោកំ ថោកម្បិ អាចិន’’ន្តិ.

តស្សត្ថោ – បណ្ឌិតមនុស្សោ បុញ្ញំ កត្វា ‘‘អប្បកមត្តំ មយា កតំ, ន មន្ទំ វិបាកវសេន អាគមិស្សតិ, ឯវំ បរិត្តកំ កម្មំ កហំ មំ ទក្ខិស្សតិ, អហំ វា តំ កហំ ទក្ខិស្សាមិ, កទា ឯតំ វិបច្ចិស្សតី’’តិ ឯវំ បុញ្ញំ មាវមញ្ញេថ ន អវជានេយ្យ. យថា ហិ និរន្តរំ ឧទពិន្ទុនិបាតេន វិវរិត្វា ឋបិតំ កុលាលភាជនំ បូរតិ, ឯវំ ធីរោ បណ្ឌិតបុរិសោ ថោកំ ថោកម្បិ បុញ្ញំ អាចិនន្តោ បុញ្ញស្ស បូរតីតិ.

ទេសនាវសានេ សោ សេដ្ឋិ សោតាបត្តិផលំ បាបុណិ, សម្បត្តបរិសាយបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

ពិឡាលបាទកសេដ្ឋិវត្ថុ ឆដ្ឋំ.