៤០. ទេវហិតព្រាហ្មណវត្ថុ

បុព្ពេនិវាសន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ទេវហិតព្រាហ្មណស្ស បញ្ហំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ ភគវា វាតរោគេន អាពាធិកោ ហុត្វា ឧបវាណត្ថេរំ ឧណ្ហោទកត្ថាយ ទេវហិតព្រាហ្មណស្ស សន្តិកំ បហិណិ. សោ គន្ត្វា សត្ថុ អាពាធិកភាវំ អាចិក្ខិត្វា ឧណ្ហោទកំ យាចិ, តំ សុត្វា ព្រាហ្មណោ តុដ្ឋមានសោ ហុត្វា ‘‘លាភា វត មេ, យំ មម សន្តិកំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឧណ្ហោទកស្សត្ថាយ សាវកំ បហិណី’’តិ ឧណ្ហោទកស្ស កាជំ បុរិសេន គាហាបេត្វា ផាណិតស្ស ច បុដំ ឧបវាណត្ថេរស្ស បាទាសិ. ថេរោ តំ គាហាបេត្វា វិហារំ គន្ត្វា សត្ថារំ ឧណ្ហោទកេន ន្ហាបេត្វា ឧណ្ហោទកេន ផាណិតំ អាលោឡេត្វា ភគវតោ បាទាសិ, តស្ស តង្ខណេយេវ សោ អាពាធោ បដិបស្សម្ភិ. ព្រាហ្មណោ ចិន្តេសិ – ‘‘កស្ស នុ ខោ ទេយ្យធម្មោ ទិន្នោ មហប្ផលោ ហោតិ, សត្ថារំ បុច្ឆិស្សាមី’’តិ សោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា តមត្ថំ បុច្ឆន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

‘‘កត្ថ ទជ្ជា ទេយ្យធម្មំ, កត្ថ ទិន្នំ មហប្ផលំ;

កថញ្ហិ យជមានស្ស, កថំ ឥជ្ឈតិ ទក្ខិណា’’តិ. (សំ. និ. ១.១៩៩);

អថស្ស សត្ថា ‘‘ឯវរូបស្ស ព្រាហ្មណស្ស ទិន្នំ មហប្ផលំ ហោតី’’តិ វត្វា ព្រាហ្មណំ បកាសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៤២៣. ‘‘បុព្ពេនិវាសំ យោ វេទិ, សគ្គាបាយញ្ច បស្សតិ;

អថោ ជាតិក្ខយំ បត្តោ, អភិញ្ញាវោសិតោ មុនិ; (សំ. និ. ១.១៩៩);

សព្ពវោសិតវោសានំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណ’’ន្តិ.

តស្សត្ថោ – យោ បុព្ពេនិវាសំ បាកដំ កត្វា ជានាតិ, ឆព្ពីសតិទេវលោកភេទំ សគ្គញ្ច ចតុព្ពិធំ អបាយញ្ច ទិព្ពចក្ខុនា បស្សតិ, អថោ ជាតិក្ខយសង្ខាតំ អរហត្តំ បត្តោ, អភិញ្ញេយ្យំ ធម្មំ អភិជានិត្វា បរិញ្ញេយ្យំ បរិជានិត្វា បហាតព្ពំ បហាយ សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកត្វា វោសិកោ និដ្ឋានំ បត្តោ, វុសិតវោសានំ វា បត្តោ, អាសវក្ខយបញ្ញាយ មោនភាវំ បត្តត្តា មុនិ, តមហំ សព្ពេសំ កិលេសានំ វោសានំ អរហត្តមគ្គញាណំ ព្រហ្មចរិយវាសំ វុត្ថភាវេន សព្ពវោសិតវោសានំ ព្រាហ្មណំ វទាមីតិ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសុ. ព្រាហ្មណោបិ បសន្នមានសោ សរណេសុ បតិដ្ឋាយ ឧបាសកត្តំ បវេទេសីតិ.

ទេវហិតព្រាហ្មណវត្ថុ ចត្តាលីសំ.

ព្រាហ្មណវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឆព្ពីសតិមោ វគ្គោ.

និគមនកថា

ឯត្តាវតា សព្ពបឋមេ យមកវគ្គេ ចុទ្ទស វត្ថូនិ, អប្បមាទវគ្គេ នវ, ចិត្តវគ្គេ នវ, បុប្ផវគ្គេ ទ្វាទស, ពាលវគ្គេ បន្នរស, បណ្ឌិតវគ្គេ ឯកាទស, អរហន្តវគ្គេ ទស, សហស្សវគ្គេ ចុទ្ទស, បាបវគ្គេ ទ្វាទស, ទណ្ឌវគ្គេ ឯកាទស, ជរាវគ្គេ នវ, អត្តវគ្គេ ទស, លោកវគ្គេ ឯកាទស, ពុទ្ធវគ្គេ នវ, សុខវគ្គេ អដ្ឋ, បិយវគ្គេ នវ, កោធវគ្គេ អដ្ឋ, មលវគ្គេ ទ្វាទស, ធម្មដ្ឋវគ្គេ ទស, មគ្គវគ្គេ ទ្វាទស, បកិណ្ណកវគ្គេ នវ, និរយវគ្គេ នវ, នាគវគ្គេ អដ្ឋ, តណ្ហាវគ្គេ ទ្វាទស, ភិក្ខុវគ្គេ ទ្វាទស, ព្រាហ្មណវគ្គេ ចត្តាលីសាតិ បញ្ចាធិកានិ តីណិ វត្ថុសតានិ បកាសេត្វា នាតិសង្ខេបនាតិវិត្ថារវសេន ឧបរចិតា ទ្វាសត្តតិភាណវារបមាណា ធម្មបទស្ស អត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតាតិ.

បត្តំ ធម្មបទំ យេន, ធម្មរាជេននុត្តរំ;

គាថា ធម្មបទេ តេន, ភាសិតា យា មហេសិនា.

សតេវីសា ចតុស្សតា, ចតុសច្ចវិភាវិនា;

សតត្តយញ្ហិ វត្ថូនំ, បញ្ចាធិកា សមុដ្ឋិតា.

វិហារេ អធិរាជេន, ការិតម្ហិ កតញ្ញុនា;

បាសាទេ សិរិកូដស្ស, រញ្ញោ វិហរតា មយា.

អត្ថព្យញ្ជនសម្បន្នំ, អត្ថាយ ច ហិតាយ ច;

លោកស្ស លោកនាថស្ស, សទ្ធម្មដ្ឋិតិកម្យតា.

តាសំ អដ្ឋកថំ ឯតំ, ករោន្តេន សុនិម្មលំ;

ទ្វាសត្តតិបមាណាយ, ភាណវារេហិ បាឡិយា.

យំ បត្តំ កុសលំ តេន, កុសលា សព្ពបាណិនំ;

សព្ពេ ឥជ្ឈន្តុ សង្កប្បា, លភន្តុ មធុរំ ផលន្តិ.

បរមវិសុទ្ធសទ្ធាពុទ្ធិវីរិយបដិមណ្ឌិតេន សីលាចារជ្ជវមទ្ទវាទិគុណសមុទយសមុទិតេន សកសមយសមយន្តរគហនជ្ឈោគាហណសមត្ថេន បញ្ញាវេយ្យត្តិយសមន្នាគតេន តិបិដកបរិយត្តិប្បភេទេ សាដ្ឋកថេ សត្ថុសាសនេ អប្បដិហតញាណប្បភាវេន មហាវេយ្យាករណេន ករណសម្បត្តិជនិតសុខវិនិគ្គតមធុរោទារវចនលាវណ្ណយុត្តេន យុត្តមុត្តវាទិនា វាទីវរេន មហាកវិនា បភិន្នបដិសម្ភិទាបរិវារេ ឆឡភិញ្ញាបដិសម្ភិទាទិប្បភេទគុណបដិមណ្ឌិតេ ឧត្តរិមនុស្សធម្មេ សុប្បតិដ្ឋិតពុទ្ធីនំ ថេរវំសប្បទីបានំ ថេរានំ មហាវិហារវាសីនំ វំសាលង្ការភូតេន វិបុលវិសុទ្ធពុទ្ធិនា ពុទ្ធឃោសោតិ គរូហិ គហិតនាមធេយ្យេន ថេរេន កតាយំ ធម្មបទដ្ឋកថា –

តាវ តិដ្ឋតុ លោកស្មិំ, លោកនិត្ថរណេសិនំ;

ទស្សេន្តី កុលបុត្តានំ, នយំ សទ្ធាទិពុទ្ធិយា.

យាវ ពុទ្ធោតិ នាមម្បិ, សុទ្ធចិត្តស្ស តាទិនោ;

លោកម្ហិ លោកជេដ្ឋស្ស, បវត្តតិ មហេសិនោតិ.

ឥតិ តេវីសាធិកចតុសតគាថាបញ្ចាធិកតិសតវត្ថុបដិមណ្ឌិតា

ឆព្ពីសតិវគ្គសមន្នាគតា ធម្មបទវណ្ណនា សមត្តា.

ធម្មបទ-អដ្ឋកថា សព្ពាការេន និដ្ឋិតា.