២៣. សាមណេរានំ វត្ថុ

អវិរុទ្ធន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ចត្តារោ សាមណេរេ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកា កិរ ព្រាហ្មណី ចតុន្នំ ភិក្ខូនំ ឧទ្ទេសភត្តំ សជ្ជេត្វា ព្រាហ្មណំ អាហ – ‘‘វិហារំ គន្ត្វា ចត្តារោ មហល្លកព្រាហ្មណេ ឧទ្ទិសាបេត្វា អានេហី’’តិ. សោ វិហារំ គន្ត្វា ‘‘ចត្តារោ មេ ព្រាហ្មណេ ឧទ្ទិសិត្វា ទេថា’’តិ អាហ. តស្ស សំកិច្ចោ បណ្ឌិតោ សោបាកោ រេវតោតិ សត្តវស្សិកា ចត្តារោ ខីណាសវសាមណេរា បាបុណិំសុ. ព្រាហ្មណី មហារហានិ អាសនានិ បញ្ញាបេត្វា ឋិតា សាមណេរេ ទិស្វាវ កុបិតា ឧទ្ធនេ បក្ខិត្តលោណំ វិយ តដតដាយមានា ‘‘ត្វំ វិហារំ គន្ត្វា អត្តនោ នត្តុមត្តេបិ អប្បហោន្តេ ចត្តារោ កុមារកេ គហេត្វា អាគតោសី’’តិ វត្វា តេសំ តេសុ អាសនេសុ និសីទិតុំ អទត្វា នីចបីឋកានិ អត្ថរិត្វា ‘‘ឯតេសុ និសីទថា’’តិ វត្វា ‘‘គច្ឆ, ព្រាហ្មណ, មហល្លកេ ឱលោកេត្វា អានេហី’’តិ អាហ. ព្រាហ្មណោ វិហារំ គន្ត្វា សារិបុត្តត្ថេរំ ទិស្វា ‘‘ឯថ, អម្ហាកំ គេហំ គមិស្សាមា’’តិ អានេសិ. ថេរោ អាគន្ត្វា សាមណេរេ ទិស្វា ‘‘ឥមេហិ ព្រាហ្មណេហិ ភត្តំ លទ្ធ’’ន្តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ន លទ្ធ’’ន្តិ វុត្តេ ចតុន្នមេវ ភត្តស្ស បដិយត្តភាវំ ញត្វា ‘‘អាហរ មេ បត្ត’’ន្តិ បត្តំ គហេត្វា បក្កាមិ. ព្រាហ្មណីបិ ‘‘កិំ ឥមិនា វុត្ត’’ន្តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឯតេសំ និសិន្នានំ ព្រាហ្មណានំ លទ្ធុំ វដ្ដតិ, អាហរ មេ បត្ត’’ន្តិ អត្តនោ បត្តំ គហេត្វា គតោ, ន ភុញ្ជិតុកាមោ ភវិស្សតិ, សីឃំ គន្ត្វា អញ្ញំ ឱលោកេត្វា អានេហីតិ. ព្រាហ្មណោ គន្ត្វា មហាមោគ្គល្លានត្ថេរំ ទិស្វា តថេវ វត្វា អានេសិ. សោបិ សាមណេរេ ទិស្វា តថេវ វត្វា បត្តំ គហេត្វា បក្កាមិ. អថ នំ ព្រាហ្មណី អាហ – ‘‘ឯតេ ន ភុញ្ជិតុកាមា, ព្រាហ្មណវាទកំ គន្ត្វា ឯកំ មហល្លកព្រាហ្មណំ អានេហី’’តិ.

សាមណេរាបិ បាតោវ បដ្ឋាយ កិញ្ចិ អលភមានា ជិឃច្ឆាយ បីឡិតា និសីទិំសុ. អថ នេសំ គុណតេជេន សក្កស្ស អាសនំ ឧណ្ហាការំ ទស្សេសិ. សោ អាវជ្ជេន្តោ តេសំ បាតោវ បដ្ឋាយ និសិន្នានំ កិលន្តភាវំ ញត្វា ‘‘មយា តត្ថ គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ ជរាជិណ្ណោ មហល្លកព្រាហ្មណោ ហុត្វា តស្មិំ ព្រាហ្មណវាទកេ ព្រាហ្មណានំ អគ្គាសនេ និសីទិ. ព្រាហ្មណោ តំ ទិស្វា ‘‘ឥទានិ មេ ព្រាហ្មណី អត្តមនា ភវិស្សតី’’តិ ឯហិ គេហំ គមិស្សាមា’’តិ តំ អាទាយ គេហំ អគមាសិ. ព្រាហ្មណី តំ ទិស្វាវ តុដ្ឋចិត្តា ទ្វីសុ អាសនេសុ អត្ថរណំ ឯកស្មិំយេវ អត្ថរិត្វា, ‘‘អយ្យ, ឥធ និសីទាហី’’តិ អាហ. សក្កោ គេហំ បវិសិត្វា ចត្តារោ សាមណេរេ បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា តេសំ អាសនបរិយន្តេ ភូមិយំ បល្លង្កេន និសីទិ. អថ នំ ទិស្វា ព្រាហ្មណី ព្រាហ្មណំ អាហ – ‘‘អហោ តេ អានីតោ ព្រាហ្មណោ, ឯតម្បិ ឧម្មត្តកំ គហេត្វា អាគតោសិ, អត្តនោ នត្តុមត្តេ វន្ទន្តោ វិចរតិ, កិំ ឥមិនា, នីហរាហិ ន’’ន្តិ. សោ ខន្ធេបិ ហត្ថេបិ កច្ឆាយបិ គហេត្វា និក្កឌ្ឍិយមានោ ឧដ្ឋាតុម្បិ ន ឥច្ឆតិ. អថ នំ ព្រាហ្មណី ‘‘ឯហិ, ព្រាហ្មណ, ត្វំ ឯកស្មិំ ហត្ថេ គណ្ហ, អហំ ឯកស្មិំ ហត្ថេ គណ្ហិស្សាមី’’តិ ឧភោបិ ទ្វីសុ ហត្ថេសុ គហេត្វា បិដ្ឋិយំ បោថេន្តា គេហទ្វារតោ ពហិ អកំសុ. សក្កោបិ និសិន្នដ្ឋានេយេវ និសិន្នោ ហត្ថំ បរិវត្តេសិ. តេ និវត្តិត្វា តំ និសិន្នមេវ ទិស្វា ភីតរវំ រវន្តា វិស្សជ្ជេសុំ. តស្មិំ ខណេ សក្កោ អត្តនោ សក្កភាវំ ជានាបេសិ. អថ នេសំ អាហារំ អទំសុ. បញ្ចបិ ជនា អាហារំ គហេត្វា ឯកោ កណ្ណិកាមណ្ឌលំ វិនិវិជ្ឈិត្វា, ឯកោ ឆទនស្ស បុរិមភាគំ, ឯកោ បច្ឆិមភាគំ, ឯកោ បថវិយំ និមុជ្ជិត្វា, សក្កោបិ ឯកេន ឋានេន និក្ខមីតិ ឯវំ បញ្ចធា អគមំសុ. តតោ បដ្ឋាយ ច បន តំ គេហំ បញ្ចឆិទ្ទគេហំ កិរ នាម ជាតំ.

សាមណេរេបិ វិហារំ គតកាលេ ភិក្ខូ, ‘‘អាវុសោ, កីទិស’’ន្តិ បុច្ឆិំសុ. មា នោ បុច្ឆិត្ថ, អម្ហាកំ ទិដ្ឋកាលតោ បដ្ឋាយ ព្រាហ្មណី កោធាភិភូតា បញ្ញត្តាសនេសុ នោ និសីទិតុម្បិ អទត្វា ‘‘សីឃំ សីឃំ មហល្លកព្រាហ្មណំ អានេហី’’តិ អាហ. អម្ហាកំ ឧបជ្ឈាយោ អាគន្ត្វា អម្ហេ ទិស្វា ‘‘ឥមេសំ និសិន្នព្រាហ្មណានំ លទ្ធុំ វដ្ដតី’’តិ បត្តំ អាហរាបេត្វា និក្ខមិ. ‘‘អញ្ញំ មហល្លកំ ព្រាហ្មណំ អានេសី’’តិ វុត្តេ ព្រាហ្មណោ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរំ អានេសិ, សោបិ អម្ហេ ទិស្វា តថេវ វត្វា បក្កាមិ. អថ ព្រាហ្មណី ‘‘ន ឯតេ ភុញ្ជិតុកាមា, គច្ឆ ព្រាហ្មណវាទកតោ ឯកំ មហល្លកព្រាហ្មណំ អានេហី’’តិ ព្រាហ្មណំ បហិណិ. សោ តត្ថ គន្ត្វា ព្រាហ្មណវេសេន អាគតំ សក្កំ អានេសិ, តស្ស អាគតកាលេ អម្ហាកំ អាហារំ អទំសូតិ. ឯវំ ករោន្តានំ បន តេសំ តុម្ហេ ន កុជ្ឈិត្ថាតិ? ន កុជ្ឈិម្ហាតិ. ភិក្ខូ តំ សុត្វា សត្ថុ អារោចេសុំ – ‘‘ភន្តេ, ឥមេ ‘ន កុជ្ឈិម្ហា’តិ អភូតំ វត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តី’’តិ. សត្ថា, ‘‘ភិក្ខវេ, ខីណាសវា នាម វិរុទ្ធេសុបិ ន វិរុជ្ឈន្តិយេវា’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

៤០៦. ‘‘អវិរុទ្ធំ វិរុទ្ធេសុ, អត្តទណ្ឌេសុ និព្ពុតំ;

សាទានេសុ អនាទានំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណ’’ន្តិ.

តត្ថ អវិរុទ្ធន្តិ អាឃាតវសេន វិរុទ្ធេសុបិ លោកិយមហាជនេសុ អាឃាតាភាវេន អវិរុទ្ធំ. ហត្ថគតេ ទណ្ឌេ វា សត្ថេ វា អវិជ្ជមានេបិ បរេសំ បហារទានតោ អវិរតត្តា អត្តទណ្ឌេសុ ជនេសុ និព្ពុតំ និក្ខិត្តទណ្ឌំ, បញ្ចន្នំ ខន្ធានំ អហំ មមន្តិ គហិតត្តា សាទានេសុ តស្ស គហណស្ស អភាវេន អនាទានំ តំ ឯវរូបំ អហំ ព្រាហ្មណំ វទាមីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

សាមណេរានំ វត្ថុ តេវីសតិមំ.