១៦. អក្កោសកភារទ្វាជវត្ថុ

អក្កោសន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ អក្កោសកភារទ្វាជំ អារព្ភ កថេសិ.

តស្ស ហិ ភាតុ ភារទ្វាជស្ស ធនញ្ជានី នាម ព្រាហ្មណី សោតាបន្នា អហោសិ. សា ខីបិត្វាបិ កាសិត្វាបិ បក្ខលិត្វាបិ ‘‘នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សា’’តិ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ. សា ឯកទិវសំ ព្រាហ្មណបរិវេសនាយ បវត្តមានាយ បក្ខលិត្វា តថេវ មហាសទ្ទេន ឧទានំ ឧទានេសិ. ព្រាហ្មណោ កុជ្ឈិត្វា ‘‘ឯវមេវាយំ វសលី យត្ថ វា តត្ថ វា បក្ខលិត្វា តស្ស មុណ្ឌកស្ស សមណកស្ស វណ្ណំ ភាសតី’’តិ វត្វា ‘‘ឥទានិ តេ, វសលិ, គន្ត្វា តស្ស សត្ថុនោ វាទំ អារោបេស្សាមី’’តិ អាហ. អថ នំ សា ‘‘គច្ឆ, ព្រាហ្មណ, នាហំ តំ បស្សាមិ, យោ តស្ស ភគវតោ វាទំ អារោបេយ្យ, អបិ ច គន្ត្វា តំ ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆស្សូ’’តិ អាហ. សោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា អវន្ទិត្វាវ ឯកមន្តំ ឋិតោ បញ្ហំ បុច្ឆន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

‘‘កិំសុ ឆេត្វា សុខំ សេតិ, កិំសុ ឆេត្វា ន សោចតិ;

កិស្សស្សុ ឯកធម្មស្ស, វធំ រោចេសិ គោតមា’’តិ. (សំ. និ. ១.១៨៧);

អថស្ស បញ្ហំ ព្យាករោន្តោ សត្ថា ឥមំ គាថមាហ –

‘‘កោធំ ឆេត្វា សុខំ សេតិ, កោធំ ឆេត្វា ន សោចតិ;

កោធស្ស វិសមូលស្ស, មធុរគ្គស្ស ព្រាហ្មណ;

វធំ អរិយា បសំសន្តិ, តញ្ហិ ឆេត្វា ន សោចតី’’តិ. (សំ. និ. ១.១៨៧);

សោ សត្ថរិ បសីទិត្វា បព្ពជិត្វា អរហត្តំ បាបុណិ. អថស្ស កនិដ្ឋោ អក្កោសកភារទ្វាជោ ‘‘ភាតា កិរ មេ បព្ពជិតោ’’តិ សុត្វា កុទ្ធោ អាគន្ត្វា សត្ថារំ អសព្ភាហិ ផរុសាហិ វាចាហិ អក្កោសិ. សោបិ សត្ថារា អតិថីនំ ខាទនីយាទិទានឱបម្មេន សញ្ញត្តោ សត្ថរិ បសន្នោ បព្ពជិត្វា អរហត្តំ បាបុណិ. អបរេបិស្ស សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ពិលិង្គកភារទ្វាជោតិ ទ្វេ កនិដ្ឋភាតរោ សត្ថារំ អក្កោសន្តាវ សត្ថារា វិនីតា បព្ពជិត្វា អរហត្តំ បាបុណិំសុ.

អថេកទិវសំ ធម្មសភាយំ កថំ សមុដ្ឋាបេសុំ, ‘‘អាវុសោ, អច្ឆរិយា វត ពុទ្ធគុណា, ចតូសុ នាម ភាតិកេសុ អក្កោសន្តេសុ សត្ថា កិញ្ចិ អវត្វា តេសំយេវ បតិដ្ឋា ជាតោ’’តិ. សត្ថា អាគន្ត្វា ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥមាយ នាមា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ភិក្ខវេ, អហំ មម ខន្តិពលេន សមន្នាគតត្តា ទុដ្ឋេសុ អទុស្សន្តោ មហាជនស្ស បតិដ្ឋា ហោមិយេវា’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

៣៩៩. ‘‘អក្កោសំ វធពន្ធញ្ច, អទុដ្ឋោ យោ តិតិក្ខតិ;

ខន្តីពលំ ពលានីកំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណ’’ន្តិ.

តត្ថ អទុដ្ឋោតិ ឯតំ ទសហិ អក្កោសវត្ថូហិ អក្កោសញ្ច បាណិអាទីហិ បោថនញ្ច អន្ទុពន្ធនាទីហិ ពន្ធនញ្ច យោ អកុទ្ធមានសោ ហុត្វា អធិវាសេតិ, ខន្តិពលេន សមន្នាគតត្តា ខន្តិពលំ, បុនប្បុនំ ឧប្បត្តិយា អនីកភូតេន តេនេវ ខន្តិពលេន សមន្នាគតត្តា ពលានីកំ តំ ឯវរូបំ អហំ ព្រាហ្មណំ វទាមីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

អក្កោសកភារទ្វាជវត្ថុ សោឡសមំ.