៤. ខេមកសេដ្ឋិបុត្តវត្ថុ

ចត្តារិ ឋានានីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ អនាថបិណ្ឌិកស្ស ភាគិនេយ្យំ ខេមកំ នាម សេដ្ឋិបុត្តំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ អភិរូបោ អហោសិ, យេភុយ្យេន ឥត្ថិយោ តំ ទិស្វា រាគាភិភូតា សកភាវេន សណ្ឋាតុំ នាសក្ខិំសុ. សោបិ បរទារកម្មាភិរតោវ អហោសិ. អថ នំ រត្តិំ រាជបុរិសា គហេត្វា រញ្ញោ ទស្សេសុំ. រាជា មហាសេដ្ឋិស្ស លជ្ជាមីតិ តំ កិញ្ចិ អវត្វា វិស្សជ្ជាបេសិ. សោ បន នេវ វិរមិ. អថ នំ ទុតិយម្បិ តតិយម្បិ រាជបុរិសា គហេត្វា រញ្ញោ ទស្សេសុំ. រាជា វិស្សជ្ជាបេសិយេវ. មហាសេដ្ឋិ, តំ បវត្តិំ សុត្វា តំ អាទាយ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា តំ បវត្តិំ អារោចេត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឥមស្ស ធម្មំ ទេសេថា’’តិ អាហ. សត្ថា តស្ស សំវេគកថំ វត្វា បរទារសេវនាយ ទោសំ ទស្សេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

៣០៩. ‘‘ចត្តារិ ឋានានិ នរោ បមត្តោ,

អាបជ្ជតិ បរទារូបសេវី;

អបុញ្ញលាភំ ន និកាមសេយ្យំ,

និន្ទំ តតីយំ និរយំ ចតុត្ថំ.

៣១០. ‘‘អបុញ្ញលាភោ ច គតី ច បាបិកា,

ភីតស្ស ភីតាយ រតី ច ថោកិកា;

រាជា ច ទណ្ឌំ គរុកំ បណេតិ,

តស្មា នរោ បរទារំ ន សេវេ’’តិ.

តត្ថ ឋានានីតិ ទុក្ខការណានិ. បមត្តោតិ សតិវោស្សគ្គេន សមន្នាគតោ. អាបជ្ជតីតិ បាបុណាតិ. បរទារូបសេវីតិ បរទារំ ឧបសេវន្តោ ឧប្បថចារី. អបុញ្ញលាភន្តិ អកុសលលាភំ. ន និកាមសេយ្យន្តិ យថា ឥច្ឆតិ, ឯវំ សេយ្យំ អលភិត្វា អនិច្ឆិតំ បរិត្តកមេវ កាលំ សេយ្យំ លភតិ. អបុញ្ញលាភោ ចាតិ ឯវំ តស្ស អយញ្ច អបុញ្ញលាភោ, តេន ច អបុញ្ញេន និរយសង្ខាតា បាបិកា គតិ ហោតិ. រតី ច ថោកិកាតិ យា តស្ស ភីតស្ស ភីតាយ ឥត្ថិយា សទ្ធិំ រតិ, សាបិ ថោកិកា បរិត្តា ហោតិ. គរុកន្តិ រាជា ច ហត្ថច្ឆេទាទិវសេន គរុកំ ទណ្ឌំ បណេតិ. តស្មាតិ យស្មា បរទារំ សេវន្តោ ឯតានិ អបុញ្ញាទីនិ បាបុណាតិ, តស្មា បរទារំ ន សេវេយ្យាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ខេមកោ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ. តតោ បដ្ឋាយ មហាជនោ សុខំ វីតិនាមេសិ. កិំ បនស្ស បុព្ពកម្មន្តិ? សោ កិរ កស្សបពុទ្ធកាលេ ឧត្តមមល្លោ ហុត្វា ទ្វេ សុវណ្ណបដាកា ទសពលស្ស កញ្ចនថូបេ អារោបេត្វា បត្ថនំ បដ្ឋបេសិ ‘‘ឋបេត្វា ញាតិសាលោហិតិត្ថិយោ អវសេសា មំ ទិស្វា រជ្ជន្តូ’’តិ. ឥទមស្ស បុព្ពកម្មន្តិ. តេន តំ និព្ពត្តនិព្ពត្តដ្ឋានេ ទិស្វា បរេសំ ឥត្ថិយោ សកភាវេន សណ្ឋាតុំ នាសក្ខិំសូតិ.

ខេមកសេដ្ឋិបុត្តវត្ថុ ចតុត្ថំ.