២. កុក្កុដអណ្ឌខាទិកាវត្ថុ

បរទុក្ខូបធានេនាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ឯកំ កុក្កុដអណ្ឌខាទិកំ អារព្ភ កថេសិ.

សាវត្ថិយា កិរ អវិទូរេ បណ្ឌុរំ នាម ឯកោ គាមោ, តត្ថេកោ កេវដ្ដោ វសតិ. សោ សាវត្ថិំ គច្ឆន្តោ អចិរវតិយំ កច្ឆបអណ្ឌានិ ទិស្វា តានិ អាទាយ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ឯកស្មិំ គេហេ បចាបេត្វា ខាទន្តោ តស្មិំ គេហេ កុមារិកាយបិ ឯកំ អណ្ឌំ អទាសិ. សា តំ ខាទិត្វា តតោ បដ្ឋាយ អញ្ញំ ខាទនីយំ នាម ន ឥច្ឆិ. អថស្សា មាតា កុក្កុដិយា វិជាតដ្ឋានតោ ឯកំ អណ្ឌំ គហេត្វា អទាសិ. សា តំ ខាទិត្វា រសតណ្ហាយ ពទ្ធា តតោ បដ្ឋាយ សយមេវ កុក្កុដិយា អណ្ឌានិ គហេត្វា ខាទតិ. កុក្កុដី វិជាតវិជាតកាលេ តំ អត្តនោ អណ្ឌានិ គហេត្វា ខាទន្តិំ ទិស្វា តាយ ឧបទ្ទុតា អាឃាតំ ពន្ធិត្វា ‘‘ឥតោ ទានិ ចុតា យក្ខិនី ហុត្វា តវ ជាតទារកេ ខាទិតុំ សមត្ថា ហុត្វា និព្ពត្តេយ្យ’’ន្តិ បត្ថនំ បដ្ឋបេត្វា កាលំ កត្វា តស្មិំយេវ គេហេ មជ្ជារី ហុត្វា និព្ពត្តិ. ឥតរាបិ កាលំ កត្វា តត្ថេវ កុក្កុដី ហុត្វា និព្ពត្តិ. កុក្កុដី អណ្ឌានិ វិជាយិ, មជ្ជារី អាគន្ត្វា តានិ ខាទិត្វា ទុតិយម្បិ តតិយម្បិ ខាទិយេវ. កុក្កុដី ‘‘តយោ វារេ មម អណ្ឌានិ ខាទិត្វា ឥទានិ មម្បិ ខាទិតុកាមាសិ, ឥតោ ចុតា សបុត្តកំ តំ ខាទិតុំ លភេយ្យ’’ន្តិ បត្ថនំ កត្វា តតោ ចុតា ទីបិនី ហុត្វា និព្ពត្តិ. ឥតរាបិ កាលំ កត្វា មិគី ហុត្វា និព្ពត្តិ. តស្សា វិជាតកាលេ ទីបិនី អាគន្ត្វា តំ សទ្ធិំ បុត្តេហិ ខាទិ. ឯវំ ខាទន្តា បញ្ចសុ អត្តភាវសតេសុ អញ្ញមញ្ញស្ស ទុក្ខំ ឧប្បាទេត្វា អវសានេ ឯកា យក្ខិនី ហុត្វា និព្ពត្តិ, ឯកា សាវត្ថិយំ កុលធីតា ហុត្វា និព្ពត្តិ. ឥតោ បរំ ‘‘ន ហិ វេរេន វេរានី’’តិ (ធ. ប. ៥) គាថាយ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. ឥធ បន សត្ថា ‘‘វេរញ្ហិ អវេរេន ឧបសម្មតិ, នោ វេរេនា’’តិ វត្វា ឧភិន្នម្បិ ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

២៩១. ‘‘បរទុក្ខូបធានេន, អត្តនោ សុខមិច្ឆតិ;

វេរសំសគ្គសំសដ្ឋោ, វេរា សោ ន បរិមុច្ចតី’’តិ.

តត្ថ បរទុក្ខូបធានេនាតិ បរស្មិំ ទុក្ខូបធានេន, បរស្ស ទុក្ខុប្បាទនេនាតិ អត្ថោ. វេរសំសគ្គសំសដ្ឋោតិ យោ បុគ្គលោ អក្កោសនបច្ចក្កោសនបហរណបដិហរណាទីនំ វសេន អញ្ញមញ្ញំ កតេន វេរសំសគ្គេន សំសដ្ឋោ. វេរា សោ ន បរិមុច្ចតីតិ និច្ចកាលំ វេរវសេន ទុក្ខមេវ បាបុណាតីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ យក្ខិនី សរណេសុ បតិដ្ឋាយ បញ្ច សីលានិ សមាទិយិត្វា វេរតោ មុច្ចិ, ឥតរាបិ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តានម្បិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

កុក្កុដអណ្ឌខាទិកាវត្ថុ ទុតិយំ.