៨. តិត្ថិយវត្ថុ

ន មោនេនាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ តិត្ថិយេ អារព្ភ កថេសិ.

តេ កិរ ភុត្តដ្ឋានេសុ មនុស្សានំ ‘‘ខេមំ ហោតុ, សុខំ ហោតុ, អាយុ វឌ្ឍតុ, អសុកដ្ឋានេ នាម កលលំ អត្ថិ, អសុកដ្ឋានេ នាម កណ្ដកោ អត្ថិ, ឯវរូបំ ឋានំ គន្តុំ ន វដ្ដតី’’តិអាទិនា នយេន មង្គលំ វត្វា បក្កមន្តិ. ភិក្ខូ បន បឋមពោធិយំ អនុមោទនាទីនំ អននុញ្ញាតកាលេ ភត្តគ្គេ មនុស្សានំ អនុមោទនំ អកត្វា បក្កមន្តិ. មនុស្សា ‘‘តិត្ថិយានំ សន្តិកា មង្គលំ សុណាម, ភទ្ទន្តា បន តុណ្ហីភូតា បក្កមន្តី’’តិ ឧជ្ឈាយិំសុ. ភិក្ខូ តមត្ថំ សត្ថុ អារោចេសុំ. សត្ថា, ‘‘ភិក្ខវេ, ឥតោ បដ្ឋាយ ភត្តគ្គាទីសុ យថាសុខំ អនុមោទនំ ករោថ, ឧបនិសិន្នកថំ ករោថ, ធម្មំ កថេថា’’តិ អនុជានិ. តេ តថា ករិំសុ. មនុស្សា អនុមោទនាទីនិ សុណន្តា ឧស្សាហប្បត្តា ភិក្ខូ និមន្តេត្វា សក្ការំ ករោន្តា វិចរន្តិ. តិត្ថិយា បន ‘‘មយំ មុនិនោ មោនំ ករោម, សមណស្ស គោតមស្ស សាវកា ភត្តគ្គាទីសុ មហាកថំ កថេន្តា វិចរន្តី’’តិ ឧជ្ឈាយិំសុ.

សត្ថា តមត្ថំ សុត្វា ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, តុណ្ហីភាវមត្តេន ‘មុនី’តិ វទាមិ. ឯកច្ចេ ហិ អជានន្តា ន កថេន្តិ, ឯកច្ចេ អវិសារទតាយ, ឯកច្ចេ ‘មា នោ ឥមំ អតិសយត្ថំ អញ្ញេ ជានិំសូ’តិ មច្ឆេរេន. តស្មា មោនមត្តេន មុនិ ន ហោតិ, បាបវូបសមេន បន មុនិ នាម ហោតី’’តិ វត្វា ឥមា គាថា អភាសិ –

២៦៨. ‘‘ន មោនេន មុនី ហោតិ, មូឡ្ហរូបោ អវិទ្ទសុ;

យោ ច តុលំវ បគ្គយ្ហ, វរមាទាយ បណ្ឌិតោ.

២៦៩. ‘‘បាបានិ បរិវជ្ជេតិ, ស មុនី តេន សោ មុនិ;

យោ មុនាតិ ឧភោ លោកេ, មុនិ តេន បវុច្ចតី’’តិ.

តត្ថ ន មោនេនាតិ កាមញ្ហិ មោនេយ្យបដិបទាសង្ខាតេន មគ្គញាណមោនេន មុនិ នាម ហោតិ, ឥធ បន តុណ្ហីភាវំ សន្ធាយ ‘‘មោនេនា’’តិ វុត្តំ. មូឡ្ហរូបោតិ តុច្ឆរូបោ. អវិទ្ទសូតិ អវិញ្ញូ. ឯវរូបោ ហិ តុណ្ហីភូតោបិ មុនិ នាម ន ហោតិ. អថ វា មោនេន មុនិ នាម ន ហោតិ, តុច្ឆសភាវោ បន អវិញ្ញូ ច ហោតីតិ អត្ថោ. យោ ច តុលំវ បគយ្ហាតិ យថា ហិ តុលំ គហេត្វា ឋិតោ អតិរេកំ ចេ ហោតិ, ហរតិ. ឩនំ ចេ ហោតិ, បក្ខិបតិ. ឯវមេវ យោ អតិរេកំ ហរន្តោ វិយ បាបំ ហរតិ បរិវជ្ជេតិ, ឩនកេ បក្ខិបន្តោ វិយ កុសលំ បរិបូរេតិ. ឯវញ្ច បន ករោន្តោ សីលសមាធិបញ្ញាវិមុត្តិវិមុត្តិញាណទស្សនសង្ខាតំ វរំ ឧត្តមមេវ អាទាយ បាបានិ អកុសលកម្មានិ បរិវជ្ជេតិ. ស មុនីតិ សោ មុនិ នាមាតិ អត្ថោ. តេន សោ មុនីតិ កស្មា បន សោ មុនីតិ ចេ? យំ ហេដ្ឋា វុត្តការណំ, តេន សោ មុនីតិ អត្ថោ. សោ មុនាតិ ឧភោ លោកេតិ យោ បុគ្គលោ ឥមស្មិំ ខន្ធាទិលោកេ តុលំ អារោបេត្វា មិនន្តោ វិយ ‘‘ឥមេ អជ្ឈត្តិកា ខន្ធា, ឥមេ ពាហិរា’’តិអាទិនា នយេន ឥមេ ឧភោ អត្ថេ មុនាតិ. មុនិ តេន បវុច្ចតីតិ តេន ការណេន មុនីតិ វុច្ចតិយេវាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

តិត្ថិយវត្ថុ អដ្ឋមំ.