៤. មហាមោគ្គល្លានត្ថេរបញ្ហវត្ថុ

សច្ចំ ភណេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរស្ស បញ្ហំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ ថេរោ ទេវចារិកំ គន្ត្វា មហេសក្ខាយ ទេវតាយ វិមានទ្វារេ ឋត្វា តំ អត្តនោ សន្តិកំ អាគន្ត្វា វន្ទិត្វា ឋិតំ ឯវមាហ – ‘‘ទេវតេ មហតី តេ សម្បត្តិ, កិំ កម្មំ កត្វា ឥមំ អលត្ថា’’តិ? ‘‘មា មំ, ភន្តេ, បុច្ឆថា’’តិ. ទេវតា កិរ អត្តនោ បរិត្តកម្មេន លជ្ជមានា ឯវំ វទតិ. សា បន ថេរេន ‘‘កថេហិយេវា’’តិ វុច្ចមានា អាហ – ‘‘ភន្តេ, មយា នេវ ទានំ ទិន្នំ, ន បូជា កតា, ន ធម្មោ សុតោ, កេវលំ សច្ចមត្តំ រក្ខិត’’ន្តិ. ថេរោ អញ្ញានិ វិមានទ្វារានិ គន្ត្វា អាគតាគតា អបរាបិ ទេវធីតរោ បុច្ឆិ. តាសុបិ តថេវ និគុហិត្វា ថេរំ បដិពាហិតុំ អសក្កោន្តីសុ ឯកា តាវ អាហ – ‘‘ភន្តេ, មយា នេវ ទានាទីសុ កតំ នាម អត្ថិ, អហំ បន កស្សបពុទ្ធកាលេ បរស្ស ទាសី អហោសិំ, តស្សា មេ សាមិកោ អតិវិយ ចណ្ឌោ ផរុសោ, គហិតគ្គហិតេនេវ កដ្ឋេន វា កលិង្គរេន វា សីសំ ភិន្ទតិ. សាហំ ឧប្បន្នេ កោបេ ‘ឯស តវ សាមិកោ លក្ខណាហតំ វា កាតុំ នាសាទីនិ វា ឆិន្ទិតុំ ឥស្សរោ, មា កុជ្ឈី’តិ អត្តានមេវ បរិភាសេត្វា កោបំ នាម ន អកាសិំ, តេន មេ អយំ សម្បត្តិ លទ្ធា’’តិ. អបរា អាហ – ‘‘អហំ, ភន្តេ, ឧច្ឆុខេត្តំ រក្ខមានា ឯកស្ស ភិក្ខុនោ ឧច្ឆុយដ្ឋិំ អទាសិំ’’. អបរា ឯកំ តិម្ពរុសកំ អទាសិំ. អបរា ឯកំ ឯឡាលុកំ អទាសិំ. អបរា ឯកំ ផារុសកំ អទាសិំ. អបរា ឯកំ មូលមុដ្ឋិំ. អបរា ‘‘និម្ពមុដ្ឋិ’’ន្តិអាទិនា នយេន អត្តនា អត្តនា កតំ បរិត្តទានំ អារោចេត្វា ‘‘ឥមិនា ឥមិនា ការណេន អម្ហេហិ អយំ សម្បត្តិ លទ្ធា’’តិ អាហំសុ.

ថេរោ តាហិ កតកម្មំ សុត្វា សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា បុច្ឆិ – ‘‘សក្កា នុ ខោ, ភន្តេ, សច្ចកថនមត្តេន, កោបនិព្ពាបនមត្តេន, អតិបរិត្តកេន តិម្ពរុសកាទិទានមត្តេន ទិព្ពសម្បត្តិំ លទ្ធុ’’ន្តិ. ‘‘កស្មា មំ, មោគ្គល្លាន, បុច្ឆសិ, ននុ តេ ទេវតាហិ អយំ អត្ថោ កថិតោ’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ, លព្ភតិ មញ្ញេ ឯត្តកេន ទិព្ពសម្បត្តី’’តិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘មោគ្គល្លាន, សច្ចមត្តំ កថេត្វាបិ កោបមត្តំ ជហិត្វាបិ បរិត្តកំ ទានំ ទត្វាបិ ទេវលោកំ គច្ឆតិយេវា’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

២២៤. ‘‘សច្ចំ ភណេ ន កុជ្ឈេយ្យ, ទជ្ជា អប្បម្បិ យាចិតោ;

ឯតេហិ តីហិ ឋានេហិ, គច្ឆេ ទេវាន សន្តិកេ’’តិ.

តត្ថ សច្ចំ ភណេតិ សច្ចំ ទីបេយ្យ វោហរេយ្យ, សច្ចេ បតិដ្ឋហេយ្យាតិ អត្ថោ. ន កុជ្ឈេយ្យាតិ បរស្ស ន កុជ្ឈេយ្យ. យាចិតោតិ យាចកា នាម សីលវន្តោ បព្ពជិតា. តេ ហិ កិញ្ចាបិ ‘‘ទេថា’’តិ អយាចិត្វាវ ឃរទ្វារេ តិដ្ឋន្តិ, អត្ថតោ បន យាចន្តិយេវ នាម. ឯវំ សីលវន្តេហិ យាចិតោ អប្បស្មិំ ទេយ្យធម្មេ វិជ្ជមានេ អប្បមត្តកម្បិ ទទេយ្យ. ឯតេហិ តីហីតិ ឯតេសុ តីសុ ឯកេនាបិ ការណេន ទេវលោកំ គច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

មហាមោគ្គល្លានត្ថេរបញ្ហវត្ថុ ចតុត្ថំ.