២. អញ្ញតរភិក្ខុវត្ថុ

យោ វេ ឧប្បតិតន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា អគ្គាឡវេ ចេតិយេ វិហរន្តោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ កថេសិ.

សត្ថារា ហិ ភិក្ខុសង្ឃស្ស សេនាសនេ អនុញ្ញាតេ រាជគហសេដ្ឋិអាទីហិ សេនាសនេសុ ករិយមានេសុ ឯកោ អាឡវិកោ ភិក្ខុ អត្តនោ សេនាសនំ ករោន្តោ ឯកំ មនាបរុក្ខំ ទិស្វា ឆិន្ទិតុំ អារភិ. តត្ថ បន និព្ពត្តា ឯកា តរុណបុត្តា ទេវតា បុត្តំ អង្កេនាទាយ ឋិតា យាចិ ‘‘មា មេ, សាមិ, វិមានំ ឆិន្ទិ, ន សក្ខិស្សាមិ បុត្តំ អាទាយ អនាវាសា វិចរិតុ’’ន្តិ. សោ ‘‘អហំ អញ្ញត្រ ឦទិសំ រុក្ខំ ន លភិស្សាមី’’តិ តស្សា វចនំ នាទិយិ. សា ‘‘ឥមម្បិ តាវ ទារកំ ឱលោកេត្វា ឱរមិស្សតី’’តិ បុត្តំ រុក្ខសាខាយ ឋបេសិ. សោបិ ភិក្ខុ ឧក្ខិបិតំ ផរសុំ សន្ធារេតុំ អសក្កោន្តោ ទារកស្ស ពាហុំ ឆិន្ទិ, ទេវតា ឧប្បន្នពលវកោធា ‘‘បហរិត្វា នំ មារេស្សាមី’’តិ ឧភោ ហត្ថេ ឧក្ខិបិត្វា ឯវំ តាវ ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ ភិក្ខុ សីលវា. សចាហំ ឥមំ មារេស្សាមិ, និរយគាមិនី ភវិស្សាមិ. សេសទេវតាបិ អត្តនោ រុក្ខំ ឆិន្ទន្តេ ភិក្ខូ ទិស្វា ‘អសុកទេវតាយ ឯវំ នាម មារិតោ ភិក្ខូ’តិ មំ បមាណំ កត្វា ភិក្ខូ មារេស្សន្តិ. អយញ្ច សសាមិកោ ភិក្ខុ, សាមិកស្សេវ នំ កថេស្សាមី’’តិ ឧក្ខិត្តហត្ថេ អបនេត្វា រោទមានា សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘កិំ ទេវតេ’’តិ អាហ. សា, ‘‘ភន្តេ, តុម្ហាកំ មេ សាវកេន ឥទំ នាម កតំ, អហម្បិ នំ មារេតុកាមា ហុត្វា ឥទំ នាម ចិន្តេត្វា អមារេត្វាវ ឥធាគតា’’តិ សព្ពំ តំ បវត្តិំ វិត្ថារតោ អារោចេសិ.

សត្ថា តំ សុត្វា ‘‘សាធុ, សាធុ ទេវតេ, សាធុ តេ កតំ ឯវំ ឧគ្គតំ កោបំ ភន្តំ រថំ វិយ និគ្គណ្ហមានាយា’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

២២២. ‘‘យោ វេ ឧប្បតិតំ កោធំ, រថំ ភន្តំវ វារយេ;

តមហំ សារថិំ ព្រូមិ, រស្មិគ្គាហោ ឥតរោ ជនោ’’តិ.

តត្ថ ឧប្បតិតន្តិ ឧប្បន្នំ. រថំ ភន្តំ វាតិ យថា នាម ឆេកោ សារថិ អតិវេគេន ធាវន្តំ រថំ និគ្គណ្ហិត្វា យថិច្ឆកំ ឋបេតិ, ឯវំ យោ បុគ្គលោ ឧប្បន្នំ កោធំ វារយេ និគ្គណ្ហិតុំ សក្កោតិ. តមហន្តិ តំ អហំ សារថិំ ព្រូមិ. ឥតរោ ជនោតិ ឥតរោ បន រាជឧបរាជាទីនំ រថសារថិជនោ រស្មិគ្គាហោ នាម ហោតិ, ន ឧត្តមសារថីតិ.

ទេសនាវសានេ ទេវតា សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តបរិសាយបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

ទេវតា បន សោតាបន្នា ហុត្វាបិ រោទមានា អដ្ឋាសិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘កិំ ទេវតេ’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘ភន្តេ, វិមានំ មេ នដ្ឋំ, ឥទានិ កិំ ករិស្សាមី’’តិ វុត្តេ, ‘‘អលំ ទេវតេ, មា ចិន្តយិ, អហំ តេ វិមានំ ទស្សាមី’’តិ ជេតវនេ គន្ធកុដិសមីបេ បុរិមទិវសេ ចុតទេវតំ ឯកំ រុក្ខំ អបទិសន្តោ ‘‘អមុកស្មិំ ឱកាសេ រុក្ខោ វិវិត្តោ, តត្ថ ឧបគច្ឆា’’តិ អាហ. សា តត្ថ ឧបគញ្ឆិ. តតោ បដ្ឋាយ ‘‘ពុទ្ធទត្តិយំ ឥមិស្សា វិមាន’’ន្តិ មហេសក្ខទេវតាបិ អាគន្ត្វា តំ ចាលេតុំ នាសក្ខិំសុ. សត្ថា តំ អត្ថុប្បត្តិំ កត្វា ភិក្ខូនំ ភូតគាមសិក្ខាបទំ បញ្ញាបេសីតិ.

អញ្ញតរភិក្ខុវត្ថុ ទុតិយំ.