៩. នន្ទិយវត្ថុ

ចិរប្បវាសិន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ឥសិបតនេ វិហរន្តោ នន្ទិយំ អារព្ភ កថេសិ.

ពារាណសិយំ កិរ សទ្ធាសម្បន្នស្ស កុលស្ស នន្ទិយោ នាម បុត្តោ អហោសិ, សោ មាតាបិតូនំ អនុរូបោ សទ្ធាសម្បន្នោ សង្ឃុបដ្ឋាកោ អហោសិ. អថស្ស មាតាបិតរោ វយប្បត្តកាលេ សម្មុខគេហតោ មាតុលធីតរំ រេវតិំ នាម អានេតុកាមា អហេសុំ. សា បន អស្សទ្ធា អទានសីលា, នន្ទិយោ តំ ន ឥច្ឆិ. អថស្ស មាតា រេវតិំ អាហ – ‘‘អម្ម, ត្វំ ឥមស្មិំ គេហេ ភិក្ខុសង្ឃស្ស និសជ្ជនដ្ឋានំ ឧបលិម្បិត្វា អាសនានិ បញ្ញាបេហិ, អាធារកេ ឋបេហិ, ភិក្ខូនំ អាគតកាលេ បត្តំ គហេត្វា និសីទាបេត្វា ធម្មករណេន បានីយំ បរិស្សាវេត្វា ភុត្តកាលេ បត្តេ ធោវ, ឯវំ មេ បុត្តស្ស អារាធិតា ភវិស្សសី’’តិ. សា តថា អកាសិ. អថ នំ ‘‘ឱវាទក្ខមា ជាតា’’តិ បុត្តស្ស អារោចេត្វា តេន សាធូតិ សម្បដិច្ឆិតេ ទិវសំ ឋបេត្វា អាវាហំ ករិំសុ.

អថ នំ នន្ទិយោ អាហ – ‘‘សចេ ភិក្ខុសង្ឃញ្ច មាតាបិតរោ ច មេ ឧបដ្ឋហិស្សសិ, ឯវំ ឥមស្មិំ គេហេ វសិតុំ លភិស្សសិ, អប្បមត្តា ហោហី’’តិ. សា ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា កតិបាហំ សទ្ធា វិយ ហុត្វា ភត្តារំ ឧបដ្ឋហន្តី ទ្វេ បុត្តេ វិជាយិ. នន្ទិយស្សាបិ មាតាបិតរោ កាលមកំសុ, គេហេ សព្ពិស្សរិយំ តស្សាយេវ អហោសិ. នន្ទិយោបិ មាតាបិតូនំ កាលកិរិយតោ បដ្ឋាយ មហាទានបតិ ហុត្វា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ បដ្ឋបេសិ. កបណទ្ធិកាទីនម្បិ គេហទ្វារេ បាកវត្តំ បដ្ឋបេសិ. សោ អបរភាគេ សត្ថុ ធម្មទេសនំ សុត្វា អាវាសទានេ អានិសំសំ សល្លក្ខេត្វា ឥសិបតនេ មហាវិហារេ ចតូហិ គព្ភេហិ បដិមណ្ឌិតំ ចតុសាលំ ការេត្វា មញ្ចបីឋាទីនិ អត្ថរាបេត្វា តំ អាវាសំ និយ្យាទេន្តោ ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា តថាគតស្ស ទក្ខិណោទកំ អទាសិ. សត្ថុ ហត្ថេ ទក្ខិណោទកបតិដ្ឋានេន សទ្ធិំយេវ តាវតិំសទេវលោកេ សព្ពទិសាសុ ទ្វាទសយោជនិកោ ឧទ្ធំ យោជនសតុព្ពេធោ សត្តរតនមយោ នារីគណសម្បន្នោ ទិព្ពបាសាទោ ឧគ្គច្ឆិ.

អថេកទិវសេ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោ ទេវចារិកំ គន្ត្វា តស្ស បាសាទស្ស អវិទូរេ ឋិតោ អត្តនោ សន្តិកេ អាគតេ ទេវបុត្តេ បុច្ឆិ – ‘‘កស្សេសោ អច្ឆរាគណបរិវុតោ ទិព្ពបាសាទោ និព្ពត្តោ’’តិ. អថស្ស ទេវបុត្តា វិមានសាមិកំ អាចិក្ខន្តា អាហំសុ – ‘‘ភន្តេ, យេន នន្ទិយេន នាម គហបតិបុត្តេន ឥសិបតនេ សត្ថុ វិហារំ ការេត្វា ទិន្នោ, តស្សត្ថាយ ឯតំ វិមានំ និព្ពត្ត’’ន្តិ. អច្ឆរាសង្ឃោបិ នំ ទិស្វា បាសាទតោ ឱរោហិត្វា អាហ – ‘‘ភន្តេ, មយំ ‘នន្ទិយស្ស បរិចារិកា ភវិស្សាមា’តិ ឥធ និព្ពត្តា, តំ បន អបស្សន្តី អតិវិយ ឧក្កណ្ឋិតម្ហា, មត្តិកបាតិំ ភិន្ទិត្វា សុវណ្ណបាតិគហណំ វិយ មនុស្សសម្បត្តិំ ជហិត្វា ទិព្ពសម្បត្តិគហណំ, ឥធាគមនត្ថាយ នំ វទេយ្យាថា’’តិ. ថេរោ តតោ អាគន្ត្វា សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា បុច្ឆិ – ‘‘និព្ពត្តតិ នុ ខោ, ភន្តេ, មនុស្សលោកេ ឋិតានំយេវ កតកល្យាណានំ ទិព្ពសម្បត្តី’’តិ. ‘‘មោគ្គល្លាន, ននុ តេ ទេវលោកេ នន្ទិយស្ស និព្ពត្តា ទិព្ពសម្បត្តិ សាមំ ទិដ្ឋា, កស្មា មំ បុច្ឆសី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ, និព្ពត្តតី’’តិ.

អថ នំ សត្ថា ‘‘មោគ្គល្លានំ កិំ នាមេតំ កថេសិ. យថា ហិ ចិរប្បវុដ្ឋំ បុត្តំ វា ភាតរំ វា វិប្បវាសតោ អាគច្ឆន្តំ គាមទ្វារេ ឋិតោ កោចិទេវ ទិស្វា វេគេន គេហំ អាគន្ត្វា ‘អសុកោ នាម អាគតោ’តិ អារោចេយ្យ, អថស្ស ញាតកា ហដ្ឋបហដ្ឋា វេគេន និក្ខមិត្វា ‘អាគតោសិ, តាត, អរោគោសិ, តាតា’តិ តំ អភិនន្ទេយ្យុំ, ឯវមេវ ឥធ កតកល្យាណំ ឥត្ថិំ វា បុរិសំ វា ឥមំ លោកំ ជហិត្វា បរលោកំ គតំ ទសវិធំ ទិព្ពបណ្ណាការំ អាទាយ ‘អហំ បុរតោ, អហំ បុរតោ’តិ បច្ចុគ្គន្ត្វា ទេវតា អភិនន្ទន្តី’’តិ វត្វា ឥមា គាថា អភាសិ –

២១៩. ‘‘ចិរប្បវាសិំ បុរិសំ, ទូរតោ សោត្ថិមាគតំ;

ញាតិមិត្តា សុហជ្ជា ច, អភិនន្ទន្តិ អាគតំ.

២២០. ‘‘តថេវ កតបុញ្ញម្បិ, អស្មា លោកា បរំ គតំ;

បុញ្ញានិ បដិគណ្ហន្តិ, បិយំ ញាតីវ អាគត’’ន្តិ.

តត្ថ ចិរប្បវាសិន្តិ ចិរប្បវុដ្ឋំ. ទូរតោ សោត្ថិមាគតន្តិ វណិជ្ជំ វា រាជបោរិសំ វា កត្វា លទ្ធលាភំ និប្ផន្នសម្បត្តិំ អនុបទ្ទវេន ទូរដ្ឋានតោ អាគតំ. ញាតិមិត្តា សុហជ្ជា ចាតិ កុលសម្ពន្ធវសេន ញាតី ច សន្ទិដ្ឋាទិភាវេន មិត្តា ច សុហទយភាវេន សុហជ្ជា ច. អភិនន្ទន្តិ អាគតន្តិ នំ ទិស្វា អាគតន្តិ វចនមត្តេន វា អញ្ជលិករណមត្តេន វា គេហសម្បត្តំ បន នានប្បការបណ្ណាការាភិហរណវសេន អភិនន្ទន្តិ. តថេវាតិ តេនេវាការេន កតបុញ្ញម្បិ បុគ្គលំ ឥមស្មា លោកា បរលោកំ គតំ ទិព្ពំ អាយុវណ្ណសុខយសអាធិបតេយ្យំ, ទិព្ពំ រូបសទ្ទគន្ធរសផោដ្ឋព្ពន្តិ ឥមំ ទសវិធំ បណ្ណាការំ អាទាយ មាតាបិតុដ្ឋានេ ឋិតានិ បុញ្ញានិ អភិនន្ទន្តានិ បដិគ្គណ្ហន្តិ. បិយំ ញាតីវាតិ ឥធលោកេ បិយញាតកំ អាគតំ សេសញាតកា វិយាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

នន្ទិយវត្ថុ នវមំ.

បិយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សោឡសមោ វគ្គោ.