៩. កស្សបទសពលស្ស សុវណ្ណចេតិយវត្ថុ

បូជារហេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ចារិកំ ចរមានោ កស្សបទសពលស្ស សុវណ្ណចេតិយំ អារព្ភ កថេសិ.

តថាគតោ សាវត្ថិតោ និក្ខមិត្វា អនុបុព្ពេន ពារាណសិំ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ តោទេយ្យគាមស្ស សមីបេ មហាភិក្ខុសង្ឃបរិវារោ អញ្ញតរំ ទេវដ្ឋានំ សម្បាបុណិ. តត្រ និសិន្នោ សុគតោ ធម្មភណ្ឌាគារិកំ បេសេត្វា អវិទូរេ កសិកម្មំ ករោន្តំ ព្រាហ្មណំ បក្កោសាបេសិ. សោ ព្រាហ្មណោ អាគន្ត្វា តថាគតំ អនភិវន្ទិត្វា តមេវ ទេវដ្ឋានំ វន្ទិត្វា អដ្ឋាសិ. សុគតោបិ ‘‘ឥមំ បទេសំ កិន្តិ មញ្ញសិ ព្រាហ្មណា’’តិ អាហ. អម្ហាកំ បវេណិយា អាគតចេតិយដ្ឋានន្តិ វន្ទាមិ, ភោ គោតមាតិ. ‘‘ឥមំ ឋានំ វន្ទន្តេន តយា សាធុ កតំ ព្រាហ្មណា’’តិ សុគតោ តំ សម្បហំសេសិ. តំ សុត្វា ភិក្ខូ ‘‘កេន នុ ខោ ការណេន ភគវា ឯវំ សម្បហំសេសី’’តិ សំសយំ សញ្ជនេសុំ. តតោ តថាគតោ តេសំ សំសយមបនេតុំ មជ្ឈិមនិកាយេ ឃដិការសុត្តន្តំ (ម. និ. ២.២៨២ អាទយោ) វត្វា ឥទ្ធានុភាវេន កស្សបទសពលស្ស យោជនុព្ពេធំ កនកចេតិយំ អបរញ្ច កនកចេតិយំ អាកាសេ និម្មិនិត្វា មហាជនំ ទស្សេត្វា, ‘‘ព្រាហ្មណ, ឯវំវិធានំ បូជារហានំ បូជា យុត្តតរាវា’’តិ វត្វា មហាបរិនិព្ពានសុត្តេ (ទី. និ. ២.២០៦) ទស្សិតនយេនេវ ពុទ្ធាទិកេ ចត្តារោ ថូបារហេ បកាសេត្វា សរីរចេតិយំ ឧទ្ទិស្សចេតិយំ បរិភោគចេតិយន្តិ តីណិ ចេតិយានិ វិសេសតោ បរិទីបេត្វា ឥមា គាថា អភាសិ –

១៩៥. ‘‘បូជារហេ បូជយតោ, ពុទ្ធេ យទិ ច សាវកេ;

បបញ្ចសមតិក្កន្តេ, តិណ្ណសោកបរិទ្ទវេ.

១៩៦. ‘‘តេ តាទិសេ បូជយតោ, និព្ពុតេ អកុតោភយេ;

ន សក្កា បុញ្ញំ សង្ខាតុំ, ឥមេត្តមបិ កេនចី’’តិ. (អប. ថេរ ១.១០.១-២);

តត្ថ បូជិតុំ អរហា បូជារហា, បូជិតុំ យុត្តាតិ អត្ថោ. បូជារហេ បូជយតោតិ អភិវាទនាទីហិ ច ចតូហិ ច បច្ចយេហិ បូជេន្តស្ស. បូជារហេ ទស្សេតិ ពុទ្ធេតិអាទិនា. ពុទ្ធេតិ សម្មាសម្ពុទ្ធេ. យទីតិ យទិ វា, អថ វាតិ អត្ថោ. តត្ថ បច្ចេកពុទ្ធេតិ កថិតំ ហោតិ, សាវកេ ច. បបញ្ចសមតិក្កន្តេតិ សមតិក្កន្តតណ្ហាទិដ្ឋិមានបបញ្ចេ. តិណ្ណសោកបរិទ្ទវេតិ អតិក្កន្តសោកបរិទ្ទវេ, ឥមេ ទ្វេ អតិក្កន្តេតិ អត្ថោ. ឯតេហិ បូជារហត្តំ ទស្សិតំ.

តេតិ ពុទ្ធាទយោ. តាទិសេតិ វុត្តគហណវសេន. និព្ពុតេតិ រាគាទិនិព្ពុតិយា. នត្ថិ កុតោចិ ភវតោ វា អារម្មណតោ វា ឯតេសំ ភយន្តិ អកុតោភយា, តេ អកុតោភយេ. ន សក្កា បុញ្ញំ សង្ខាតុន្តិ បុញ្ញំ គណេតុំ ន សក្កា. កថន្តិ ចេ? ឥមេត្តមបិ កេនចីតិ ឥមំ ឯត្តកំ, ឥមំ ឯត្តកន្តិ កេនចីតិ អបិសទ្ទោ ឥធ សម្ពន្ធិតព្ពោ, កេនចិ បុគ្គលេន មានេន វា. តត្ថ បុគ្គលេនាតិ តេន ព្រហ្មាទិនា. មានេនាតិ តិវិធេន មានេន តីរណេន ធារណេន បូរណេន វា. តីរណំ នាម ឥទំ ឯត្តកន្តិ នយតោ តីរណំ. ធារណន្តិ តុលាយ ធារណំ. បូរណំ នាម អឌ្ឍបសតបត្ថនាឡិកាទិវសេន បូរណំ. កេនចិ បុគ្គលេន ឥមេហិ តីហិ មានេហិ ពុទ្ធាទិកេ បូជយតោ បុញ្ញំ វិបាកវសេន គណេតុំ ន សក្កា បរិយន្តរហិតតោតិ ទ្វីសុ ឋានេសុ បូជយតោ កិំ ទានំ បឋមំ ធរមានេ ពុទ្ធាទី បូជយតោ ន សក្កា បុញ្ញំ សង្ខាតុំ, បុន តេ តាទិសេ កិលេសបរិនិព្ពាននិមិត្តេន ខន្ធបរិនិព្ពានេន និព្ពុតេបិ បូជយតោ ន សក្កា សង្ខាតុន្តិ ភេទា យុជ្ជន្តិ. តេន ហិ វិមានវត្ថុម្ហិ –

‘‘តិដ្ឋន្តេ និព្ពុតេ ចាបិ, សមេ ចិត្តេ សមំ ផលំ;

ចេតោបណិធិហេតុ ហិ, សត្តា គច្ឆន្តិ សុគ្គតិ’’ន្តិ. (វិ. វ. ៨០៦);

ទេសនាវសានេ សោ ព្រាហ្មណោ សោតាបន្នោ អហោសីតិ. យោជនិកំ កនកចេតិយំ សត្តាហមាកាសេវ អដ្ឋាសិ, មហន្តេន សមាគមោ ចាហោសិ, សត្តាហំ ចេតិយំ នានប្បការេន បូជេសុំ. តតោ ភិន្នលទ្ធិកានំ លទ្ធិភេទោ ជាតោ, ពុទ្ធានុភាវេន តំ ចេតិយំ សកដ្ឋានមេវ គតំ, តត្ថេវ តំខណេ មហន្តំ បាសាណចេតិយំ អហោសិ. តស្មិំ សមាគមេ ចតុរាសីតិយា បាណសហស្សានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសីតិ.

កស្សបទសពលស្ស សុវណ្ណចេតិយវត្ថុ នវមំ.

ពុទ្ធវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចុទ្ទសមោ វគ្គោ.

បឋមភាណវារំ និដ្ឋិតំ.