៥. អនភិរតភិក្ខុវត្ថុ

ន កហាបណវស្សេនាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ឯកំ អនភិរតភិក្ខុំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ សាសនេ បព្ពជិត្វា លទ្ធូបសម្បទោ ‘‘អសុកដ្ឋានំ នាម គន្ត្វា ឧទ្ទេសំ ឧគ្គណ្ហាហី’’តិ ឧបជ្ឈាយេន បេសិតោ តត្ថ អគមាសិ. អថស្ស បិតុនោ រោគោ ឧប្បជ្ជិ. សោ បុត្តំ ទដ្ឋុកាមោ ហុត្វា តំ បក្កោសិតុំ សមត្ថំ កញ្ចិ អលភិត្វា បុត្តសោកេន វិប្បលបន្តោយេវ អាសន្នមរណោ ហុត្វា ‘‘ឥទំ មេ បុត្តស្ស បត្តចីវរមូលំ ករេយ្យាសី’’តិ កហាបណសតំ កនិដ្ឋស្ស ហត្ថេ ទត្វា កាលមកាសិ. សោ ទហរស្ស អាគតកាលេ បាទមូលេ និបតិត្វា បវដ្ដេន្តោ រោទិត្វា, ‘‘ភន្តេ, បិតា តេ វិប្បលបន្តោវ កាលកតោ, មយ្ហំ បន តេន កហាបណសតំ ហត្ថេ ឋបិតំ, តេន កិំ ករោមី’’តិ អាហ. ទហរោ ‘‘ន មេ កហាបណេហិ អត្ថោ’’តិ បដិក្ខិបិត្វា អបរភាគេ ចិន្តេសិ – ‘‘កិំ មេ បរកុលេសុ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ជីវិតេន, សក្កា តំ កហាបណសតំ និស្សាយ ជីវិតុំ, វិព្ភមិស្សាមី’’តិ. សោ អនភិរតិយា បីឡិតោ វិស្សដ្ឋសជ្ឈាយនកម្មដ្ឋានោ បណ្ឌុរោគី វិយ អហោសិ. អថ នំ ទហរសាមណេរា ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឧក្កណ្ឋិតោម្ហី’’តិ វុត្តេ អាចរិយុបជ្ឈាយានំ អាចិក្ខិំសុ. អថ នំ តេ សត្ថុ សន្តិកំ នេត្វា សត្ថុ ទស្សេសុំ. សត្ថា ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ ឧក្កណ្ឋិតោ’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘អាម, ភន្តេ’’តិ វុត្តេ ‘‘កស្មា ឯវមកាសិ, អត្ថិ បន តេ កោចិ ជីវិតបច្ចយោ’’តិ អាហ. ‘‘អាម, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កិំ តេ អត្ថី’’តិ? ‘‘កហាបណសតំ, ភន្តេ’’តិ. តេន ហិ កត្ថចិ តាវ សក្ខរា អាហរ, គណេត្វា ជានិស្សាម ‘‘សក្កា វា តាវត្តកេន ជីវិតុំ, នោ វា’’តិ. សោ សក្ខរា អាហរិ. អថ នំ សត្ថា អាហ – ‘‘បរិភោគត្ថាយ តាវ បណ្ណាសំ ឋបេហិ, ទ្វិន្នំ គោណានំ អត្ថាយ ចតុវីសតិ, ឯត្តកំ នាម ពីជត្ថាយ, យុគនង្គលត្ថាយ, កុទ្ទាលវាសិផរសុអត្ថាយា’’តិ ឯវំ គណិយមានេ តំ កហាបណសតំ នប្បហោតិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘ភិក្ខុ តវ កហាបណា អប្បកា, កថំ ឯតេ និស្សាយ តណ្ហំ បូរេស្សសិ, អតីតេ កិរ ចក្កវត្តិរជ្ជំ ការេត្វា អប្ផោដិតមត្តេន ទ្វាទសយោជនដ្ឋានេ កដិប្បមាណេន រតនវស្សំ វស្សាបេតុំ សមត្ថោ យាវ ឆត្តិំស សក្កា ចវន្តិ, ឯត្តកំ កាលំ ទេវរជ្ជំ ការេត្វាបិ មរណកាលេ តណ្ហំ អបូរេត្វាវ កាលមកាសី’’តិ វត្វា តេន យាចិតោ អតីតំ អាហរិត្វា មន្ធាតុជាតកំ (ជា. ១.៣.២២) វិត្ថារេត្វា –

‘‘យាវតា ចន្ទិមសូរិយា បរិហរន្តិ, ទិសា ភន្តិ វិរោចនា;

សព្ពេវ ទាសា មន្ធាតុ, យេ បាណា បថវិស្សិតា’’តិ. –

ឥមិស្សា គាថាយ អនន្តរា ឥមា ទ្វេ គាថា អភាសិ –

១៨៦. ‘‘ន កហាបណវស្សេន, តិត្តិ កាមេសុ វិជ្ជតិ;

អប្បស្សាទា ទុខា កាមា, ឥតិ វិញ្ញាយ បណ្ឌិតោ.

១៨៧. ‘‘អបិ ទិព្ពេសុ កាមេសុ, រតិំ សោ នាធិគច្ឆតិ;

តណ្ហក្ខយរតោ ហោតិ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាវកោ’’តិ.

តត្ថ កហាបណវស្សេនាតិ យំ សោ អប្ផោដេត្វា សត្តរតនវស្សំ វស្សាបេសិ, តំ ឥធ កហាបណវស្សន្តិ វុត្តំ. តេនបិ ហិ វត្ថុកាមកិលេសកាមេសុ តិត្តិ នាម នត្ថិ. ឯវំ ទុប្បូរា ឯសា តណ្ហា. អប្បស្សាទាតិ សុបិនសទិសតាយ បរិត្តសុខា. ទុខាតិ ទុក្ខក្ខន្ធាទីសុ អាគតទុក្ខវសេន បន ពហុទុក្ខាវ. ឥតិ វិញ្ញាយាតិ ឯវមេតេ កាមេ ជានិត្វា. អបិ ទិព្ពេសូតិ សចេ ហិ ទេវានំ ឧបកប្បនកកាមេហិ និមន្តេយ្យាបិ អាយស្មា សមិទ្ធិ វិយ ឯវម្បិ តេសុ កាមេសុ រតិំ ន វិន្ទតិយេវ. តណ្ហក្ខយរតោតិ អរហត្តេ ចេវ និព្ពានេ ច អភិរតោ ហោតិ, តំ បត្ថយមានោ វិហរតិ. សម្មាសម្ពុទ្ធសាវកោតិ សម្មាសម្ពុទ្ធេន ទេសិតស្ស ធម្មស្ស សវនេន ជាតោ យោគាវចរភិក្ខូតិ.

ទេសនាវសានេ សោ ភិក្ខុ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តបរិសាយបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

អនភិរតភិក្ខុវត្ថុ បញ្ចមំ.