៤. អនុរុទ្ធត្ថេរវត្ថុ

យស្សាសវាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ អនុរុទ្ធត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ ទិវសេ ថេរោ ជិណ្ណចីវរោ សង្ការកូដាទីសុ ចីវរំ បរិយេសតិ. តស្ស ឥតោ តតិយេ អត្តភាវេ បុរាណទុតិយិកា តាវតិំសភវនេ និព្ពត្តិត្វា ជាលិនី នាម ទេវធីតា អហោសិ. សា ថេរំ ចោឡកានិ បរិយេសមានំ ទិស្វា ថេរស្ស អត្ថាយ តេរសហត្ថាយតានិ ចតុហត្ថវិត្ថតានិ តីណិ ទិព្ពទុស្សានិ គហេត្វា ‘‘សចាហំ ឥមានិ ឥមិនា នីហារេន ទស្សាមិ, ថេរោ ន គណ្ហិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា តស្ស ចោឡកានិ បរិយេសមានស្ស បុរតោ ឯកស្មិំ សង្ការកូដេ យថា នេសំ ទសន្តមត្តមេវ បញ្ញាយតិ, តថា ឋបេសិ. ថេរោ តេន មគ្គេន ចោឡកបរិយេសមានំ ចរន្តោ នេសំ ទសន្តំ ទិស្វា តត្ថេវ គហេត្វា អាកឌ្ឍមានោ វុត្តប្បមាណានិ ទិព្ពទុស្សានិ ទិស្វា ‘‘ឧក្កដ្ឋបំសុកូលំ វត ឥទ’’ន្តិ អាទាយ បក្កាមិ. អថស្ស ចីវរករណទិវសេ សត្ថា បញ្ចសតភិក្ខុបរិវារោ វិហារំ គន្ត្វា និសីទិ, អសីតិមហាថេរាបិ តត្ថេវ និសីទិំសុ, ចីវរំ សិព្ពេតុំ មហាកស្សបត្ថេរោ មូលេ និសីទិ, សារិបុត្តត្ថេរោ មជ្ឈេ, អានន្ទត្ថេរោ អគ្គេ, ភិក្ខុសង្ឃោ សុត្តំ វដ្ដេសិ, សត្ថា សូចិបាសកេ អាវុណិ, មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោ យេន យេន អត្ថោ, តំ តំ ឧបនេន្តោ វិចរិ.

ទេវធីតាបិ អន្តោគាមំ បវិសិត្វា ‘‘ភោន្តា អយ្យស្ស នោ អនុរុទ្ធត្ថេរស្ស ចីវរំ ករោន្តោ សត្ថា អសីតិមហាសាវកបរិវុតោ បញ្ចហិ ភិក្ខុសតេហិ សទ្ធិំ វិហារេ និសីទិ, យាគុអាទីនិ អាទាយ វិហារំ គច្ឆថា’’តិ ភិក្ខំ សមាទបេសិ. មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោបិ អន្តរាភត្តេ មហាជម្ពុបេសិំ អាហរិ, បញ្ចសតា ភិក្ខូ បរិក្ខីណំ ខាទិតុំ នាសក្ខិំសុ. សក្កោ ចីវរករណដ្ឋានេ ភូមិបរិភណ្ឌមកាសិ, ភូមិ អលត្តករសរញ្ជិតា វិយ អហោសិ. ភិក្ខូហិ បរិភុត្តាវសេសានំ យាគុខជ្ជកភត្តានំ មហារាសិ អហោសិ. ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយិំសុ ‘‘ឯត្តកានំ ភិក្ខូនំ កិំ ឯវំពហុកេហិ យាគុអាទីហិ, ននុ នាម បមាណំ សល្លក្ខេត្វា ឯត្តកំ នាម អាហរថា’’តិ ញាតកា ច ឧបដ្ឋាកា ច វត្តព្ពា សិយុំ, អនុរុទ្ធត្ថេរោ អត្តនោ ញាតិឧបដ្ឋាកានំ ពហុភាវំ ញាបេតុកាមោ មញ្ញេ’’តិ, អថ នេ សត្ថា ‘‘កិំ, ភិក្ខវេ, កថេថា’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឥទំ នាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘កិំ បន តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ អនុរុទ្ធេន អាហរាបិត’ន្តិ មញ្ញថា’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ’’តិ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, មម បុត្តោ អនុរុទ្ធោ ឯវរូបំ វទេតិ. ន ហិ ខីណាសវា បច្ចយបដិសំយុត្តំ កថំ កថេន្តិ, អយំ បន បិណ្ឌបាតោ ទេវតានុភាវេន និព្ពត្តោ’’តិ អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៩៣. ‘‘យស្សាសវា បរិក្ខីណា, អាហារេ ច អនិស្សិតោ;

សុញ្ញតោ អនិមិត្តោ ច, វិមោក្ខោ យស្ស គោចរោ;

អាកាសេវ សកុន្តានំ, បទំ តស្ស ទុរន្នយ’’ន្តិ.

តត្ថ យស្សាសវាតិ យស្ស ចត្តារោ អាសវា បរិក្ខីណា. អាហារេ ច អនិស្សិតោតិ អាហារស្មិញ្ច តណ្ហាទិដ្ឋិនិស្សយេហិ អនិស្សិតោ. បទំ តស្ស ទុរន្នយន្តិ យថា អាកាសេ គច្ឆន្តានំ សកុណានំ ‘‘ឥមស្មិំ ឋានេ បាទេហិ អក្កមិត្វា គតា, ឥទំ ឋានំ ឧរេន បហរិត្វា គតា, ឥទំ សីសេន, ឥទំ បក្ខេហី’’តិ ន សក្កា ញាតុំ, ឯវមេវ ឯវរូបស្ស ភិក្ខុនោ ‘‘និរយបទេន វា គតោ, តិរច្ឆានយោនិបទេន វា’’តិអាទិនា នយេន បទំ បញ្ញាបេតុំ នាម ន សក្កោតិ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិ ផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

អនុរុទ្ធត្ថេរវត្ថុ ចតុត្ថំ.