១. បថវិកថាបសុតបញ្ចសតភិក្ខុវត្ថុ

កោ ឥមំ បថវិំ វិចេស្សតីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា សាវត្ថិយំ វិហរន្តោ បថវិកថាបសុតេ បញ្ចសតេ ភិក្ខូ អារព្ភ កថេសិ.

តេ កិរ ភគវតា សទ្ធិំ ជនបទចារិកំ ចរិត្វា ជេតវនំ អាគន្ត្វា សាយន្ហសមយេ ឧបដ្ឋានសាលាយំ សន្និសិន្នា អត្តនា គតគតដ្ឋានេសុ ‘‘អសុកគាមតោ អសុកគាមគមនដ្ឋានេ សមំ វិសមំ កទ្ទមពហុលំ សក្ខរពហុលំ កាឡមត្តិកំ តម្ពមត្តិក’’ន្តិ បថវិកថំ កថេសុំ. សត្ថា អាគន្ត្វា, ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘ភន្តេ, អម្ហេហិ វិចរិតដ្ឋានេ បថវិកថាយា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ភិក្ខវេ, ឯសា ពាហិរបថវី នាម, តុម្ហេហិ អជ្ឈុត្តិកបថវិយំ បរិកម្មំ កាតុំ វដ្ដតី’’តិ វត្វា ឥមា ទ្វេ គាថា អភាសិ –

៤៤. ‘‘កោ ឥមំ បថវិំ វិចេស្សតិ,

យមលោកញ្ច ឥមំ សទេវកំ;

កោ ធម្មបទំ សុទេសិតំ,

កុសលោ បុប្ផមិវ បចេស្សតិ.

៤៥. ‘‘សេខោ បថវិំ វិចេស្សតិ,

យមលោកញ្ច ឥមំ សទេវកំ;

សេខោ ធម្មបទំ សុទេសិតំ,

កុសលោ បុប្ផមិវ បចេស្សតី’’តិ.

តត្ថ កោ ឥមន្តិ កោ ឥមំ អត្តភាវសង្ខាតំ បថវិំ. វិចេស្សតីតិ អត្តនោ ញាណេន វិចិនិស្សតិ វិជានិស្សតិ, បដិវិជ្ឈិស្សតិ, សច្ឆិករិស្សតីតិ អត្ថោ. យមលោកញ្ចាតិ ចតុព្ពិធំ អបាយលោកញ្ច. ឥមំ សទេវកន្តិ ឥមំ មនុស្សលោកញ្ច ទេវលោកេន សទ្ធិំ កោ វិចេស្សតិ វិចិនិស្សតិ វិជានិស្សតិ បដិវិជ្ឈិស្សតិ សច្ឆិករិស្សតីតិ បុច្ឆិ. កោធម្មបទំ សុទេសិតន្តិ យថាសភាវតោ កថិតត្តា សុទេសិតំ សត្តតិំសពោធិបក្ខិយធម្មសង្ខាតំ ធម្មបទំ កុសលោ មាលាការោ បុប្ផំ វិចិនន្តោ វិយ កោ បចេស្សតិ វិចិនិស្សតិ វិជានិស្សតិ ឧបបរិក្ខិស្សតិ បដិវិជ្ឈិស្សតិ, សច្ឆិករិស្សតីតិ អត្ថោ. សេខោតិ អធិសីលសិក្ខា, អធិចិត្តសិក្ខា, អធិបញ្ញាសិក្ខាតិ ឥមា តិស្សោ សិក្ខា សិក្ខនតោ សោតាបត្តិមគ្គដ្ឋំ អាទិំ កត្វា យាវ អរហត្តមគ្គដ្ឋា សត្តវិធោ សេខោ ឥមំ អត្តភាវសង្ខាតំ បថវិំ អរហត្តមគ្គេន តតោ ឆន្ទរាគំ អបកឌ្ឍន្តោ វិចេស្សតិ វិចិនិស្សតិ វិជានិស្សតិ បដិវិជ្ឈិស្សតិ សច្ឆិករិស្សតិ. យមលោកញ្ចាតិ តំ យថាវុត្តបការំ យមលោកញ្ច ឥមំ មនុស្សលោកញ្ច សហ ទេវេហិ សទេវកំ ស្វេវ វិចេស្សតិ វិចិនិស្សតិ វិជានិស្សតិ បដិវិជ្ឈិស្សតិ សច្ឆិករិស្សតិ. សេខោតិ ស្វេវ សត្តវិធោ សេខោ, យថា នាម កុសលោ មាលាការោ បុប្ផារាមំ បវិសិត្វា តរុណមកុឡានិ ច បាណកវិទ្ធានិ ច មិលាតានិ ច គណ្ឋិកជាតានិ ច បុប្ផានិ វជ្ជេត្វា សោភនានិ សុជាតសុជាតានេវ បុប្ផានិ វិចិនាតិ, ឯវមេវ ឥមំ សុកថិតំ សុនិទ្ទិដ្ឋំ ពោធិបក្ខិយធម្មបទម្បិ បញ្ញាយ បចេស្សតិ វិចិនិស្សតិ ឧបបរិក្ខិស្សតិ បដិវិជ្ឈិស្សតិ សច្ឆិករិស្សតីតិ សត្ថា សយមេវ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេសិ.

ទេសនាវសានេ បញ្ចសតាបិ ភិក្ខូ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិំសុ. សម្បត្តបរិសាយបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

បថវិកថាបសុតបញ្ចសតភិក្ខុវត្ថុ បឋមំ.