១០. ចុន្ទសូករិកវត្ថុ

ឥធ សោចេតីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ ចុន្ទសូករិកំ នាម បុរិសំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ បញ្ចបណ្ណាស វស្សានិ សូករេ វធិត្វា ខាទន្តោ ច វិក្កិណន្តោ ច ជីវិកំ កប្បេសិ. ឆាតកាលេ សកដេន វីហិំ អាទាយ ជនបទំ គន្ត្វា ឯកនាឡិទ្វេនាឡិមត្តេន គាមសូករបោតកេ កិណិត្វា សកដំ បូរេត្វា អាគន្ត្វា បច្ឆានិវេសនេ វជំ វិយ ឯកំ ឋានំ បរិក្ខិបិត្វា តត្ថេវ តេសំ និវាបំ រោបេត្វា, តេសុ នានាគច្ឆេ ច សរីរមលញ្ច ខាទិត្វា វឌ្ឍិតេសុ យំ យំ មារេតុកាមោ ហោតិ, តំ តំ អាឡានេ និច្ចលំ ពន្ធិត្វា សរីរមំសស្ស ឧទ្ធុមាយិត្វា ពហលភាវត្ថំ ចតុរស្សមុគ្គរេន បោថេត្វា, ‘‘ពហលមំសោ ជាតោ’’តិ ញត្វា មុខំ វិវរិត្វា អន្តរេ ទណ្ឌកំ ទត្វា លោហថាលិយា បក្កុថិតំ ឧណ្ហោទកំ មុខេ អាសិញ្ចតិ. តំ កុច្ឆិំ បវិសិត្វា បក្កុថិតំ ករីសំ អាទាយ អធោភាគេន និក្ខមតិ, យាវ ថោកម្បិ ករីសំ អត្ថិ, តាវ អាវិលំ ហុត្វា និក្ខមតិ, សុទ្ធេ ឧទរេ អច្ឆំ អនាវិលំ ហុត្វា និក្ខមតិ. អថស្ស អវសេសំ ឧទកំ បិដ្ឋិយំ អាសិញ្ចតិ. តំ កាឡចម្មំ ឧប្បាដេត្វា គច្ឆតិ. តតោ តិណុក្កាយ លោមានិ ឈាបេត្វា តិខិណេន អសិនា សីសំ ឆិន្ទតិ. បគ្ឃរណតំ លោហិតំ ភាជនេន បដិគ្គហេត្វា មំសំ លោហិតេន មទ្ទិត្វា បចិត្វា បុត្តទារមជ្ឈេ និសិន្នោ ខាទិត្វា សេសំ វិក្កិណាតិ. តស្ស ឥមិនាវ និយាមេន ជីវិកំ កប្បេន្តស្ស បញ្ចបណ្ណាស វស្សានិ អតិក្កន្តានិ. តថាគតេ ធុរវិហារេ វសន្តេ ឯកទិវសម្បិ បុប្ផមុដ្ឋិមត្តេន បូជា វា កដច្ឆុមត្តំ ភិក្ខទានំ វា អញ្ញំ វា កិញ្ចិ បុញ្ញំ នាម នាហោសិ. អថស្ស សរីរេ រោគោ ឧប្បជ្ជិ, ជីវន្តស្សេវ អវីចិមហានិរយសន្តាបោ ឧបដ្ឋហិ. អវីចិសន្តាបោ នាម យោជនសតេ ឋត្វា ឱលោកេន្តស្ស អក្ខីនំ ភិជ្ជនសមត្ថោ បរិឡាហោ ហោតិ. វុត្តម្បិ ចេតំ –

‘‘តស្ស អយោមយា ភូមិ, ជលិតា តេជសាយុតា;

សមន្តា យោជនសតំ, ផរិត្វា តិដ្ឋតិ សព្ពទា’’តិ. (ម. និ. ៣.២៦៧; អ. និ. ៣.៣៦);

នាគសេនត្ថេរេន បនស្ស បាកតិកគ្គិសន្តាបតោ អធិមត្តតាយ អយំ ឧបមា វុត្តា – ‘‘យថា, មហារាជ, កូដាគារមត្តោ បាសាណោបិ នេរយិកគ្គិម្ហិ បក្ខិត្តោ ខណេន វិលយំ គច្ឆតិ, និព្ពត្តសត្តា បនេត្ថ កម្មពលេន មាតុកុច្ឆិគតា វិយ ន វិលីយន្តី’’តិ (មិ. ប. ២.៤.៦). តស្ស តស្មិំ សន្តាបេ ឧបដ្ឋិតេ កម្មសរិក្ខកោ អាការោ ឧប្បជ្ជិ. គេហមជ្ឈេយេវ សូកររវំ រវិត្វា ជណ្ណុកេហិ វិចរន្តោ បុរត្ថិមវត្ថុម្បិ បច្ឆិមវត្ថុម្បិ គច្ឆតិ. អថស្ស គេហមានុសកា តំ ទឡ្ហំ គហេត្វា មុខំ បិទហន្តិ. កម្មវិបាកោ នាម ន សក្កា កេនចិ បដិពាហិតុំ. សោ វិរវន្តោវ ឥតោ ចិតោ ច វិចរតិ. សមន្តា សត្តសុ ឃរេសុ មនុស្សា និទ្ទំ ន លភន្តិ. មរណភយេន តជ្ជិតស្ស បន ពហិនិក្ខមនំ និវារេតុំ អសក្កោន្តោ សព្ពោ គេហជនោ យថា អន្តោឋិតោ ពហិ វិចរិតុំ ន សក្កោតិ, តថា គេហទ្វារានិ ថកេត្វា ពហិគេហំ បរិវារេត្វា រក្ខន្តោ អច្ឆតិ. ឥតរោ អន្តោគេហេយេវ និរយសន្តាបេន វិរវន្តោ ឥតោ ចិតោ ច វិចរតិ. ឯវំ សត្តទិវសានិ វិចរិត្វា អដ្ឋមេ ទិវសេ កាលំ កត្វា អវីចិមហានិរយេ និព្ពត្តិ. អវីចិមហានិរយោ ទេវទូតសុត្តេន (ម. និ. ៣.២៦១ អាទយោ; អ. និ. ៣.៣៦) វណ្ណេតព្ពោតិ.

ភិក្ខូ តស្ស ឃរទ្វារេន គច្ឆន្តា តំ សទ្ទំ សុត្វា, ‘‘សូករសទ្ទោ’’តិ សញ្ញិនោ ហុត្វា វិហារំ គន្ត្វា សត្ថុ សន្តិកេ និសិន្នា ឯវមាហំសុ – ‘‘ភន្តេ, ចុន្ទសូករិតស្ស គេហទ្វារំ បិទហិត្វា សូករានំ មារិយមានានំ អជ្ជ សត្តមោ ទិវសោ, គេហេ កាចិ មង្គលកិរិយា ភវិស្សតិ មញ្ញេ. ឯត្តកេ នាម, ភន្តេ, សូករេ មារេន្តស្ស ឯកម្បិ មេត្តចិត្តំ វា ការុញ្ញំ វា នត្ថិ, ន វត នោ ឯវរូបោ កក្ខឡោ ផរុសោ សត្តោ ទិដ្ឋបុព្ពោ’’តិ. សត្ថា – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សោ ឥមេ សត្តទិវសេ សូករេ មារេតិ, កម្មសរិក្ខកំ បនស្ស វិបាកំ ឧទបាទិ, ជីវន្តស្សេវ អវីចិមហានិរយសន្តាបោ ឧបដ្ឋាសិ. សោ តេន សន្តាបេន សត្ត ទិវសានិ សូកររវំ រវន្តោ អន្តោនិវេសនេ វិចរិត្វា អជ្ជ កាលំ កត្វា អវីចិម្ហិ និព្ពត្តោ’’តិ វត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឥធ លោកេ ឯវំ សោចិត្វា បុន គន្ត្វា សោចនដ្ឋានេយេវ និព្ពត្តោ’’តិ វុត្តេ, ‘‘អាម, ភិក្ខវេ, បមត្តា នាម គហដ្ឋា វា ហោន្តុ បព្ពជិតា វា, ឧភយត្ថ សោចន្តិយេវា’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

១៥. ‘‘ឥធ សោចតិ បេច្ច សោចតិ,

បាបការី ឧភយត្ថ សោចតិ;

សោ សោចតិ សោ វិហញ្ញតិ;

ទិស្វា កម្មកិលិដ្ឋមត្តនោ’’តិ.

តត្ថ បាបការីតិ នានប្បការស្ស បាបកម្មស្ស ការកោ បុគ្គលោ ‘‘អកតំ វត មេ កល្យាណំ, កតំ បាប’’ន្តិ ឯកំសេនេវ មរណសមយេ ឥធ សោចតិ, ឥទមស្ស កម្មសោចនំ. វិបាកំ អនុភវន្តោ បន បេច្ច សោចតិ. ឥទមស្ស បរលោកេ វិបាកសោចនំ. ឯវំ សោ ឧភយត្ថ សោចតិយេវ. តេនេវ ការណេន ជីវមានោយេវ សោ ចុន្ទសូករិកោបិ សោចតិ. ទិស្វា កម្មកិលិដ្ឋន្តិ អត្តនោ កិលិដ្ឋកម្មំ បស្សិត្វា នានប្បការកំ វិលបន្តោ វិហញ្ញតីតិ.

គាថាបរិយោសានេ ពហូ សោតាបន្នាទយោ អហេសុំ. មហាជនស្ស សាត្ថិកា ធម្មទេសនា ជាតាតិ.

ចុន្ទសូករិកវត្ថុ ទសមំ.