៨. ភទ្ទជិត្ថេរអបទានវណ្ណនា

អដ្ឋមាបទានេ ឱគយ្ហាហំ បោក្ខរណិន្តិអាទិកំ អាយស្មតោ ភទ្ទជិត្ថេរស្ស អបទានំ. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ព្រាហ្មណានំ វិជ្ជាសិប្បេសុ បារំ គន្ត្វា កាមេ បហាយ តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា អរញ្ញាយតនេ អស្សមំ ការេត្វា វសន្តោ ឯកទិវសំ សត្ថារំ អាកាសេន គច្ឆន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ អដ្ឋាសិ. សត្ថា តស្ស អជ្ឈាសយំ ទិស្វា អាកាសតោ ឱតរិ. ឱតិណ្ណស្ស បន ភគវតោ មធុញ្ច ភិសមុឡាលញ្ច សប្បិខីរញ្ច ឧបនាមេសិ, តស្ស តំ ភគវា អនុកម្មំ ឧបាទាយ បដិគ្គហេត្វា អនុមោទនំ កត្វា បក្កាមិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន តុសិតេសុ និព្ពត្តោ តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា តតោ ចុតោ អបរាបរំ សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ មហទ្ធនោ សេដ្ឋិ ហុត្វា អដ្ឋសដ្ឋិភិក្ខុសតសហស្សំ ភោជេត្វា តិចីវរេន អច្ឆាទេសិ.

ឯវំ ពហុំ កុសលំ កត្វា ទេវលោកេ និព្ពត្តិ. តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា តតោ ចវិត្វា មនុស្សលោកេសុ ឧប្បន្នោ ពុទ្ធសុញ្ញេ លោកេ បញ្ច បច្ចេកពុទ្ធសតានិ ចតូហិ បច្ចយេហិ ឧបដ្ឋហិត្វា តតោ ចុតោ រាជកុលេ និព្ពត្តិត្វា រជ្ជំ អនុសាសន្តោ អត្តនោ បុត្តំ បច្ចេកពោធិំ អធិគន្ត្វា ឋិតំ ឧបដ្ឋហិត្វា តស្ស បរិនិព្ពុតស្ស ធាតុយោ គហេត្វា ចេតិយំ កត្វា បូជេសិ. ឯវំ តត្ថ តត្ថ តានិ តានិ បុញ្ញានិ កត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ភទ្ទិយនគរេ អសីតិកោដិវិភវស្ស ភទ្ទិយសេដ្ឋិស្ស ឯកបុត្តកោ ហុត្វា និព្ពត្តិ, ភទ្ទជីតិស្ស នាមំ អហោសិ. តស្ស កិរ ឥស្សរិយភោគបរិវារសម្បត្តិ ចរិមភវេ ពោធិសត្តស្ស វិយ អហោសិ.

តទា សត្ថា សាវត្ថិយំ វសិត្វា ភទ្ទជិកុមារំ សង្គណ្ហនត្ថាយ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ ភទ្ទិយនគរំ គន្ត្វា ជាតិយាវនេ វសិ តស្ស ញាណបរិបាកំ អាគមយមានោ. សោបិ ឧបរិបាសាទេ និសិន្នោ សីហបញ្ជរំ វិវរិត្វា ឱលោកេន្តោ ភគវតោ សន្តិកេ ធម្មំ សោតុំ គច្ឆន្តំ មហាជនំ ទិស្វា, ‘‘កត្ថាយំ មហាជនោ គច្ឆតី’’តិ បុច្ឆិត្វា តំ ការណំ សុត្វា សយម្បិ មហតា បរិវារេន សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុណន្តោ សព្ពាភរណបដិមណ្ឌិតោវ សព្ពកិលេសេ ខេបេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ. អរហត្តេ បន តេន អធិគតេ សត្ថា ភទ្ទិយសេដ្ឋិំ អាមន្តេសិ – ‘‘តវ បុត្តោ អលង្កតបដិយត្តោ ធម្មំ សុណន្តោ អរហត្តេ បតិដ្ឋាសិ, តេនស្ស ឥទានេវ បព្ពជិតុំ យុត្តំ, នោ ចេ បព្ពជិស្សតិ, បរិនិព្ពាយិស្សតី’’តិ. សេដ្ឋិ ‘‘ន មយ្ហំ បុត្តស្ស ទហរស្សេវ សតោ បរិនិព្ពានេន កិច្ចំ អត្ថិ, បព្ពាជេថ ន’’ន្តិ អាហ. តំ សត្ថា បព្ពាជេត្វា ឧបសម្បាទេត្វា តត្ថ សត្តាហំ វសិត្វា កោដិគាមំ បាបុណិ, សោ ច គាមោ គង្គាតីរេ អហោសិ. កោដិគាមវាសិនោ ច ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស មហាទានំ បវត្តេសុំ. ភទ្ទជិត្ថេរោ សត្ថារា អនុមោទនាយ អារទ្ធមត្តាយ ពហិគាមំ គន្ត្វា ‘‘គង្គាតីរេ មគ្គសមីបេ សត្ថុ អាគតកាលេ វុដ្ឋហិស្សាមី’’តិ កាលបរិច្ឆេទំ កត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ សមាបត្តិំ សមាបជ្ជិត្វា និសីទិ. មហាថេរេសុ អាគច្ឆន្តេសុបិ អវុដ្ឋហិត្វា សត្ថុ អាគតកាលេយេវ វុដ្ឋាសិ. បុថុជ្ជនា ភិក្ខូ – ‘‘អយំ អធុនា បព្ពជិតោ, មហាថេរេសុ អាគច្ឆន្តេសុ មានថទ្ធោ ហុត្វា ន វុដ្ឋាសី’’តិ ឧជ្ឈាយិំសុ.

កោដិគាមវាសិនោ សត្ថុ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច ពហូ នាវាសង្ឃាដេ ពន្ធិំសុ. សត្ថា ‘‘ភទ្ទជិស្សានុភាវំ បកាសេមី’’តិ នាវាយ ឋត្វា ‘‘កហំ ភទ្ទជី’’តិ បុច្ឆិ. ភទ្ទជិត្ថេរោ – ‘‘សោហំ, ភន្តេ’’តិ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា អញ្ជលិំ កត្វា អដ្ឋាសិ. សត្ថា ‘‘ឯហិ, ភទ្ទជិ, អម្ហេហិ សទ្ធិំ ឯកនាវំ អភិរុហា’’តិ. សោ ឧប្បតិត្វា សត្ថុ ឋិតនាវាយំ អដ្ឋាសិ. សត្ថា គង្គាយ មជ្ឈេ គតកាលេ, ‘‘ភទ្ទជិ, តយា មហាបនាទកាលេ អជ្ឈាវុដ្ឋរតនបាសាទោ កហ’’ន្តិ អាហ. ‘‘ឥមស្មិំ ឋានេ និមុគ្គោ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភទ្ទជិ, សព្រហ្មចារីនំ កង្ខំ ឆិន្ទា’’តិ. តស្មិំ ខណេ ថេរោ សត្ថារំ វន្ទិត្វា ឥទ្ធិពលេន គន្ត្វា បាសាទថូបិកំ បាទង្គុលន្តរេន សន្និរុជ្ឈិត្វា បញ្ចវីសតិយោជនំ បាសាទំ គហេត្វា អាកាសេ ឧប្បតិ, ឧប្បតន្តោ ច បញ្ញាសយោជនានិ ឧក្ខិបិ. អថស្ស បុរិមភវេ ញាតកា បាសាទគតេន លោភេន មច្ឆកច្ឆបមណ្ឌូកា ហុត្វា និព្ពត្តា តស្មិំ បាសាទេ ឧដ្ឋហន្តេ បរិវត្តិត្វា បតិំសុ. សត្ថា តេ សម្បតន្តេ ទិស្វា ‘‘ញាតកា តេ, ភទ្ទជិ, កិលមន្តី’’តិ អាហ. ថេរោ សត្ថុ វចនេន បាសាទំ វិស្សជ្ជេសិ. បាសាទោ យថាឋានេយេវ បតិដ្ឋហិ. សត្ថា បារង្គតោ ភិក្ខូហិ – ‘‘កទា, ភន្តេ, ភទ្ទជិត្ថេរេន អយំ បាសាទោ អជ្ឈាវុដ្ឋោ’’តិ បុដ្ឋោ មហាបនាទជាតកំ (ជា. ១.៣.៤០ អាទយោ) កថេត្វា ពហុជនំ ធម្មាមតំ បាយេសិ.

៩៨. ថេរោ បន អរហត្តំ បត្តោ បុព្ពសម្ភារំ សរិត្វា សោមនស្សជាតោ បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេតុំ ឱគយ្ហាហំ បោក្ខរណិន្តិអាទិមាហ. តត្ថ ឱគយ្ហាហំ បោក្ខរណិន្តិ បុថុនានាអនេកមហោឃេហិ ខណិតត្តា ‘‘បោក្ខរណី’’តិ លទ្ធនាមំ ជលាសយំ ឱគយ្ហ ឱគហេត្វា បវិសិត្វា អជ្ឈោគាហេត្វា ឃាសហេតុខាទនត្ថាយ តត្ថ បោក្ខរណិយំ បវិសិត្វា ភិសំ បទុមបុណ្ឌរីកមូលំ ឧទ្ធរាមីតិ អត្ថោ. សេសំ ហេដ្ឋា វុត្តនយត្តា ឧត្តានបទត្ថត្តា ច នយានុសារេន សុវិញ្ញេយ្យមេវាតិ.

ភទ្ទជិត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.