៧. មហាកោដ្ឋិកត្ថេរអបទានវណ្ណនា

សត្តមាបទានេ បទុមុត្តរោ នាម ជិនោតិអាទិកំ អាយស្មតោ មហាកោដ្ឋិកត្ថេរស្ស អបទានំ. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ មហាភោគកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ មាតាបិតូនំ អច្ចយេន កុដុម្ពំ សណ្ឋបេត្វា ឃរាវាសំ វសន្តោ ឯកទិវសំ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ ធម្មទេសនាកាលេ ហំសវតីនគរវាសិនោ គន្ធមាលាទិហត្ថេ យេន ពុទ្ធោ យេន ធម្មោ យេន សង្ឃោ, តន្និន្នេ តប្បោណេ តប្បព្ភារេ គច្ឆន្តេ ទិស្វា តេហិ សទ្ធិំ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា, សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា ‘‘អយំ ឥមស្មិំ សាសនេ បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គោ, យំនូនាហម្បិ ឯកស្ស ពុទ្ធស្ស សាសនេ អយំ វិយ បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គោ ភវេយ្យ’’ន្តិ ចិន្តេត្វា សត្ថុ ទេសនាបរិយោសានេ វុដ្ឋិតាយ បរិសាយ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា, ‘‘ភន្តេ, ស្វេ មយ្ហំ គេហេ ភិក្ខំ គណ្ហថា’’តិ និមន្តេសិ. សត្ថា អធិវាសេសិ. សោ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា សកនិវេសនំ គន្ត្វា សព្ពរត្តិំ ពុទ្ធស្ស ច ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច និសជ្ជដ្ឋានំ គន្ធមាលាទីហិ អលង្ករិត្វា ខាទនីយភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន សកនិវេសនេ ភិក្ខុសតសហស្សបរិវារំ សត្ថារំ វិវិធយាគុខជ្ជកបរិវារំ សសូបព្យញ្ជនំ គន្ធសាលិភោជនំ ភោជាបេត្វា ភត្តកិច្ចបរិយោសានេ ចិន្តេសិ – ‘‘មហន្តំ ខោ អហំ ឋានន្តរំ បត្ថេមិ, ន បន យុត្តំ មយា ឯកទិវសមេវ ទានំ ទត្វា តំ ឋានន្តរំ បត្ថេតុំ, អនុបដិបាដិយា សត្តាហំ ទានំ ទត្វា បត្ថេស្សាមី’’តិ. សោ តេនេវ និយាមេន សត្តាហំ មហាទានំ ទត្វា ភត្តកិច្ចបរិយោសានេ ទុស្សកោដ្ឋាគារំ វិវរាបេត្វា ឧត្តមំ តិចីវរប្បហោនកំ សុខុមវត្ថំ ពុទ្ធស្ស បាទមូលេ ឋបេត្វា ភិក្ខុសតសហស្សស្ស ច តិចីវរំ ទត្វា តថាគតំ ឧបសង្កមិត្វា, ‘‘ភន្តេ, យោ សោ ភិក្ខុ តុម្ហេហិ ឥតោ សត្តមេ ទិវសមត្ថកេ បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបិតោ, អហម្បិ សោ ភិក្ខុ វិយ អនាគតេ ឧប្បជ្ជនកស្ស ពុទ្ធស្ស សាសនេ បព្ពជិត្វា បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គោ ភវេយ្យ’’ន្តិ សត្ថុ បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា បត្ថនំ អកាសិ. សត្ថា តស្ស សមិជ្ឈនភាវំ ញត្វា ‘‘អនាគតេ ឥតោ កប្បសតសហស្សមត្ថកេ គោតមោ នាម ពុទ្ធោ លោកេ ឧប្បជ្ជិស្សតិ, តស្ស សាសនេ តវ បត្ថនា សមិជ្ឈិស្សតី’’តិ ព្យាកាសិ. សោ តត្ថ យាវតាយុកំ បុញ្ញានិ កត្វា តតោ ចុតោ ទេវសម្បត្តិំ អនុភវិត្វា អបរាបរំ ទេវមនុស្សេសុ បរិព្ភមិ.

ឯវំ សោ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញញាណសម្ភារេ សម្ភរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិ, កោដ្ឋិកោតិស្ស នាមំ អកំសុ. កស្មា មាតុយា វា អយ្យកបយ្យកាទីនំ វា នាមំ អគ្គហេត្វា ឯវំ នាមំ ករិំសូតិ ចេ? អត្តនោ បញ្ញវន្តតាយ វេទង្គេសុ សតក្កបរតក្កេសុ សនិឃណ្ឌុកេដុភេសុ សាក្ខរប្បភេទេសុ សកលព្យាករណេសុ ច ឆេកភាវេន ច ទិដ្ឋទិដ្ឋេ ជនេ មុខសត្តីហិ កោដ្ឋេន្តោ បក្កោដ្ឋេន្តោ វិតុទន្តោ វិចរតីតិ អន្វត្ថនាមំ ករិំសូតិ វេទិតព្ពំ. សោ វយប្បត្តោ តយោ វេទេ ឧគ្គហេត្វា ព្រាហ្មណសិប្បេ និប្ផត្តិំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា ឧបសម្បន្នកាលតោ បដ្ឋាយ វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា បដិសម្ភិទាសុ ចិណ្ណវសី ហុត្វា អភីតោ មហាថេរេ ឧបសង្កមិត្វា បញ្ហំ បុច្ឆន្តោបិ ទសពលំ ឧបសង្កមិត្វា បដិសម្ភិទាសុយេវ បញ្ហំ បុច្ឆិ. ឯវមយំ ថេរោ តត្ថ កតាធិការតាយ តត្ថ ចិណ្ណវសីភាវេន ច បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គោ ជាតោ. អថ នំ សត្ថា មហាវេទល្លសុត្តំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ, ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ បដិសម្ភិទាប្បត្តានំ យទិទំ មហាកោដ្ឋិកោ’’តិ (អ. និ. ១.២០៩, ២១៨).

២២១. សោ អបរេន សមយេន វិមុត្តិសុខំ បដិសំវេទេន្តោ សោមនស្សជាតោ អត្តនោ បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ បទុមុត្តរោ នាម ជិនោតិអាទិមាហ. តំ សព្ពំ ហេដ្ឋា វុត្តនយត្តា ឧត្តានត្ថមេវ.

ឥត្ថំ សុទមាយស្មា មហាកោដ្ឋិកោតិ ឯត្ថ សុទន្តិ និទស្សនេ និបាតោ. អាយស្មាតិ គារវាធិវចនំ, យថា តំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោតិ.

មហាកោដ្ឋិកត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.