៣. នន្ទត្ថេរអបទានវណ្ណនា

បទុមុត្តរស្ស ភគវតោតិអាទិកំ អាយស្មតោ នន្ទត្ថេរស្ស អបទានំ. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ ឯកស្មិំ កុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ភគវតោ សន្តិកេ ធម្មំ សុណន្តោ សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា សយំ តំ ឋានន្តរំ បត្ថេន្តោ ភគវតោ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច បូជាសក្ការពហុលំ មហាទានំ បវត្តេត្វា ‘‘អហំ, ភន្តេ, អនាគតេ តុម្ហាទិសស្ស ពុទ្ធស្ស ឯវរូបោ សាវកោ ភវេយ្យ’’ន្តិ បណិធានំ អកាសិ.

សោ តតោ បដ្ឋាយ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ អត្ថទស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ ធម្មតាយ នាម នទិយា មហន្តោ កច្ឆបោ ហុត្វា និព្ពត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថារំ នទិំ តរិតុំ តីរេ ឋិតំ ទិស្វា សយំ ភគវន្តំ តារេតុកាមោ សត្ថុ បាទមូលេ និបជ្ជិ. សត្ថា តស្ស អជ្ឈាសយំ ញត្វា បិដ្ឋិំ អភិរុហិ. សោ ហដ្ឋតុដ្ឋោ វេគេន សោតំ ឆិន្ទន្តោ សីឃតរំ បរតីរំ បាបេសិ. ភគវា តស្ស អនុមោទនំ វទន្តោ ភាវិនិំ សម្បត្តិំ កថេត្វា បក្កាមិ.

សោ តេន បុញ្ញកម្មេន សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កបិលវត្ថុស្មិំ សុទ្ធោទនមហារាជស្ស អគ្គមហេសិយា មហាបជាបតិគោតមិយា កុច្ឆិម្ហិ និព្ពត្តោ, តស្ស នាមគ្គហណទិវសេ ញាតិសង្ឃំ នន្ទយន្តោ ជាតោតិ ‘‘នន្ទោ’’ត្វេវ នាមំ អកំសុ. តស្ស វយប្បត្តកាលេ ភគវា បវត្តិតវរធម្មចក្កោ លោកានុគ្គហំ ករោន្តោ អនុក្កមេន កបិលវត្ថុំ គន្ត្វា ញាតិសមាគមេ បោក្ខរវស្សំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា វេស្សន្តរជាតកំ (ជា. ២.២២.១៦៥៥ អាទយោ) កថេត្វា ទុតិយទិវសេ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋោ ‘‘ឧត្តិដ្ឋេ នប្បមជ្ជេយ្យា’’តិ (ធ. ប. ១៦៨) គាថាយ បិតរំ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋាបេត្វា និវេសនំ គន្ត្វា ‘‘ធម្មញ្ចរេ សុចរិត’’ន្តិ (ធ. ប. ១៦៩) គាថាយ មហាបជាបតិំ សោតាបត្តិផលេ រាជានំ សកទាគាមិផលេ បតិដ្ឋាបេត្វា តតិយទិវសេ នន្ទកុមារស្ស អភិសេកគេហបវេសនអាវាហមង្គលេសុ វត្តមានេសុ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. សត្ថា នន្ទកុមារស្ស ហត្ថេ បត្តំ ទត្វា មង្គលំ វត្វា តស្ស ហត្ថតោ បត្តំ អគ្គហេត្វាវ វិហារំ គតោ, តំ បត្តហត្ថំ វិហារំ អាគតំ អនិច្ឆមានំយេវ បព្ពាជេត្វា តថាបព្ពាជិតត្តាយេវ អនភិរតិយា បីឡិតំ ញត្វា ឧបាយេន តស្ស តំ អនភិរតិំ វិនោទេសិ. សោ យោនិសោ បដិសង្ខាយ វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ. ថេរោ បុន ទិវសេ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហ – ‘‘យំ មេ, ភន្តេ, ភគវា បាដិភោគោ បញ្ចន្នំ អច្ឆរាសតានំ បដិលាភាយ កកុដបាទានំ, មុញ្ចាមហំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ ឯតស្មា បដិស្សវា’’តិ. ភគវាបិ ‘‘យទេវ តេ, នន្ទ, អនុបាទាយ អាសវេហិ ចិត្តំ វិមុត្តំ, តទាហំ មុត្តោ ឯតស្មា បដិស្សវា’’តិ អាហ. អថស្ស ភគវា សវិសេសំ ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារតំ ញត្វា តំ គុណំ វិភាវេន្តោ ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារានំ យទិទំ នន្ទោ’’តិ (អ. និ. ១.២១៩, ២៣០) ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារភាវេន នំ ឯតទគ្គេ ឋបេសិ. ថេរោ ហិ ‘‘ឥន្ទ្រិយាសំវរំ និស្សាយ ឥមំ វិប្បការំ បត្តោ, តមហំ សុដ្ឋុ និគ្គណ្ហិស្សាមី’’តិ ឧស្សាហជាតោ ពលវហិរោត្តប្បោ តត្ថ ច កតាធិការត្តា ឥន្ទ្រិយសំវរេ ឧក្កំសបារមិំ អគមាសិ.

២៧. ឯវំ សោ ឯតទគ្គដ្ឋានំ បត្វា អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សោមនស្សប្បត្តោ បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោតិអាទិមាហ. វត្ថំ ខោមំ មយា ទិន្នន្តិ ខោមរដ្ឋេ ជាតំ វត្ថំ ភគវតិ ចិត្តប្បសាទេន គារវពហុមានេន មយា បរមសុខុមំ ខោមវត្ថំ ទិន្នន្តិ អត្ថោ. សយម្ភុស្សាតិ សយមេវ ភូតស្ស ជាតស្ស អរិយាយ ជាតិយា និព្ពត្តស្ស. មហេសិនោតិ មហន្តេ សីលសមាធិបញ្ញាវិមុត្តិវិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធេ ឯសិ គវេសីតិ មហេសិ, តស្ស មហេសិនោ សយម្ភុស្ស ចីវរត្ថាយ ខោមវត្ថំ មយា ទិន្នន្តិ សម្ពន្ធោ.

២៨. តំ មេ ពុទ្ធោ វិយាកាសីតិ ឯត្ថ តន្តិ សាម្យត្ថេ ឧបយោគវចនំ, តស្ស វត្ថទាយកស្ស មេ ទានផលំ វិសេសេន អកាសិ កថេសិ ពុទ្ធោតិ អត្ថោ. ជលជុត្តមនាមកោតិ បទុមុត្តរនាមកោ. ‘‘ជលរុត្តមនាយកោ’’តិបិ បាឋោ, តស្ស ជលមានានំ ទេវព្រហ្មានំ ឧត្តមនាយកោ បធានោតិ អត្ថោ. ឥមិនា វត្ថទានេនាតិ ឥមិនា វត្ថទានស្ស និស្សន្ទេន ត្វំ អនាគតេ ហេមវណ្ណោ សុវណ្ណវណ្ណោ ភវិស្សសិ.

២៩. ទ្វេ សម្បត្តិំ អនុភោត្វាតិ ទិព្ពមនុស្សសង្ខាតា ទ្វេ សម្បត្តិយោ អនុភវិត្វា. កុសលមូលេហិ ចោទិតោតិ កុសលាវយវេហិ កុសលកោដ្ឋាសេហិ ចោទិតោ បេសិតោ, ‘‘ត្វំ ឥមិនា បុញ្ញេន សត្ថុ កុលំ បសវាហី’’តិ បេសិតោ វិយាតិ អត្ថោ. ‘‘គោតមស្ស ភគវតោ កនិដ្ឋោ ត្វំ ភវិស្សសី’’តិ ព្យាកាសីតិ សម្ពន្ធោ.

៣០. រាគរត្តោ សុខសីលោតិ កិលេសកាមេហិ រត្តោ អល្លីនោ កាយសុខចិត្តសុខានុភវនសភាវោ. កាមេសុ គេធមាយុតោតិ វត្ថុកាមេសុ គេធសង្ខាតាយ តណ្ហាយ អាយុតោ យោជិតោតិ អត្ថោ. ពុទ្ធេន ចោទិតោ សន្តោ, តទា ត្វន្តិ យស្មា កាមេសុ គេធិតោ, តទា តស្មា ត្វំ អត្តនោ ភាតុកេន គោតមពុទ្ធេន ចោទិតោ បព្ពជ្ជាយ ឧយ្យោជិតោ តស្ស សន្តិកេ បព្ពជិស្សសីតិ សម្ពន្ធោ.

៣១. បព្ពជិត្វាន ត្វំ តត្ថាតិ តស្មិំ គោតមស្ស ភគវតោ សាសនេ ត្វំ បព្ពជិត្វា កុសលមូលេន មូលភូតេន បុញ្ញសម្ភារេន ចោទិតោ ភាវនាយំ និយោជិតោ សព្ពាសវេ សកលាសវេ បរិញ្ញាយ ជានិត្វា បជហិត្វា អនាមយោ និទ្ទុក្ខោ និព្ពាយិស្សសិ អទស្សនំ បាបេស្សសិ, អបណ្ណត្តិកភាវំ គមិស្សសីតិ អត្ថោ.

៣២. សតកប្បសហស្សម្ហីតិ ឥតោ កប្បតោ បុព្ពេ សតកប្បាធិកេ សហស្សមេ កប្បម្ហិ ចេឡនាមកា ចត្តារោ ចក្កវត្តិរាជានោ អហេសុន្តិ អត្ថោ. សដ្ឋិ កប្បសហស្សានីតិ កប្បសហស្សានិ សដ្ឋិ ច អតិក្កមិត្វា ហេដ្ឋា ឯកស្មិំ កប្បេ ចត្តារោ ជនា ឧបចេឡា នាម ចក្កវត្តិរាជានោ ចតូសុ ជាតីសុ អហេសុន្តិ អត្ថោ.

៣៣. បញ្ចកប្បសហស្សម្ហីតិ បញ្ចកប្បាធិកេ សហស្សមេ កប្បម្ហិ ចេឡា នាម ចត្តារោ ជនា ចក្កវត្តិរាជានោ សត្តហិ រតនេហិ សម្បន្នា សមង្គីភូតា ជម្ពុទីបអបរគោយានឧត្តរកុរុបុព្ពវិទេហទីបសង្ខាតេ ចតុទីបម្ហិ ឥស្សរា បធានា វិសុំ អហេសុន្តិ អត្ថោ. សេសំ វុត្តនយមេវាតិ.

នន្ទត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.