ទសកវណ្ណនា

៣៤៥. ឥតិ នវកវសេន សាមគ្គិរសំ ទស្សេត្វា ឥទានិ ទសកវសេន ទស្សេតុំ បុន ទេសនំ អារភិ. តត្ថ នាថករណាតិ ‘‘សនាថា, ភិក្ខវេ, វិហរថ មា អនាថា, ទស ឥមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា នាថករណា’’តិ (អ. និ. ១០.១៨) ឯវំ អក្ខាតា អត្តនោ បតិដ្ឋាករា ធម្មា.

កល្យាណមិត្តោតិអាទីសុ សីលាទិគុណសម្បន្នា កល្យាណា អស្ស មិត្តាតិ កល្យាណមិត្តោ. តេ ចស្ស ឋាននិសជ្ជាទីសុ សហ អយនតោ សហាយាតិ កល្យាណសហាយោ. ចិត្តេន ចេវ កាយេន ច កល្យាណមិត្តេសុ ឯវ សម្បវង្កោ ឱនតោតិ កល្យាណសម្បវង្កោ. សុវចោ ហោតីតិ សុខេន វត្តព្ពោ ហោតិ សុខេន អនុសាសិតព្ពោ. ខមោតិ គាឡ្ហេន ផរុសេន កក្ខឡេន វុច្ចមានោ ខមតិ, ន កុប្បតិ. បទក្ខិណគ្គាហី អនុសាសនិន្តិ យថា ឯកច្ចោ ឱវទិយមានោ វាមតោ គណ្ហាតិ, បដិប្ផរតិ វា អសុណន្តោ វា គច្ឆតិ, ឯវំ អកត្វា ‘‘ឱវទថ, ភន្តេ, អនុសាសថ, តុម្ហេសុ អនោវទន្តេសុ កោ អញ្ញោ ឱវទិស្សតី’’តិ បទក្ខិណំ គណ្ហាតិ.

ឧច្ចាវចានីតិ ឧច្ចានិ ច អវចានិ ច. កិំ ករណីយានីតិ កិំ ករោមីតិ ឯវំ វត្វា កត្តព្ពកម្មានិ. តត្ថ ឧច្ចកម្មានិ នាម ចីវរស្ស ករណំ រជនំ ចេតិយេ សុធាកម្មំ ឧបោសថាគារចេតិយឃរពោធិយឃរេសុ កត្តព្ពន្តិ ឯវមាទិ. អវចកម្មំ នាម បាទធោវនមក្ខនាទិខុទ្ទកកម្មំ. តត្រុបាយាយាតិ តត្រុបគមនីយា. អលំ កាតុន្តិ កាតុំ សមត្ថោ ហោតិ. អលំ សំវិធាតុន្តិ វិចារេតុំ សមត្ថោ.

ធម្មេ អស្ស កាមោ សិនេហោតិ ធម្មកាមោ, តេបិដកំ ពុទ្ធវចនំ បិយាយតីតិ អត្ថោ. បិយសមុទាហារោតិ បរស្មិំ កថេន្តេ សក្កច្ចំ សុណាតិ, សយញ្ច បរេសំ ទេសេតុកាមោ ហោតីតិ អត្ថោ. ‘‘អភិធម្មេ អភិវិនយេ’’តិ ឯត្ថ ធម្មោ អភិធម្មោ, វិនយោ អភិវិនយោតិ ចតុក្កំ វេទិតព្ពំ. តត្ថ ធម្មោតិ សុត្តន្តបិដកំ. អភិធម្មោតិ សត្ត បករណានិ. វិនយោតិ ឧភតោវិភង្គា. អភិវិនយោតិ ខន្ធកបរិវារា. អថ វា សុត្តន្តបិដកម្បិ អភិធម្មបិដកម្បិ ធម្មោ ឯវ. មគ្គផលានិ អភិធម្មោ. សកលំ វិនយបិដកំ វិនយោ. កិលេសវូបសមការណំ អភិវិនយោ. ឥតិ សព្ពស្មិម្បិ ឯត្ថ ធម្មេ អភិធម្មេ វិនយេ អភិវិនយេ ច. ឧឡារបាមោជ្ជោតិ ពហុលបាមោជ្ជោ ហោតីតិ អត្ថោ.

កុសលេសុ ធម្មេសូតិ ការណត្ថេ ភុម្មំ, ចតុភូមកកុសលធម្មការណា, តេសំ អធិគមត្ថាយ អនិក្ខិត្តធុរោ ហោតីតិ អត្ថោ.

៣៤៦. កសិណទសកេ សកលដ្ឋេន កសិណានិ. តទារម្មណានំ ធម្មានំ ខេត្តដ្ឋេន វា អធិដ្ឋានដ្ឋេន វា អាយតនានិ. ឧទ្ធន្តិ ឧបរិ គគនតលាភិមុខំ. អធោតិ ហេដ្ឋា ភូមិតលាភិមុខំ. តិរិយន្តិ ខេត្តមណ្ឌលមិវ សមន្តា បរិច្ឆិន្ទិត្វា. ឯកច្ចោ ហិ ឧទ្ធមេវ កសិណំ វឌ្ឍេតិ, ឯកច្ចោ អធោ, ឯកច្ចោ សមន្តតោ. តេន តេន វា ការណេន ឯវំ បសារេតិ អាលោកមិវ រូបទស្សនកាមោ. តេន វុត្តំ ‘‘បថវីកសិណមេកោ សញ្ជានាតិ ឧទ្ធំ អធោ តិរិយ’’ន្តិ. អទ្វយន្តិ ឥទំ បន ឯកស្ស អញ្ញភាវានុបគមនត្ថំ វុត្តំ. យថា ហិ ឧទកំ បវិដ្ឋស្ស សព្ពទិសាសុ ឧទកមេវ ហោតិ, ន អញ្ញំ, ឯវមេវ បថវីកសិណំ បថវីកសិណមេវ ហោតិ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញោ កសិណសម្ភេទោតិ. ឯស នយោ សព្ពត្ថ. អប្បមាណន្តិ ឥទំ តស្ស តស្ស ផរណអប្បមាណវសេន វុត្តំ. តញ្ហិ ចេតសា ផរន្តោ សកលមេវ ផរតិ, ន ‘‘អយមស្ស អាទិ, ឥទំ មជ្ឈ’’ន្តិ បមាណំ គណ្ហាតីតិ. វិញ្ញាណកសិណន្តិ ចេត្ថ កសិណុគ្ឃាដិមាកាសេ បវត្តវិញ្ញាណំ. តត្ថ កសិណវសេន កសិណុគ្ឃាដិមាកាសេ កសិណុគ្ឃាដិមាកាសវសេន តត្ថ បវត្តវិញ្ញាណេ ឧទ្ធំ អធោ តិរិយតា វេទិតព្ពា. អយមេត្ថ សង្ខេបោ. កម្មដ្ឋានភាវនានយេន បនេតានិ បថវីកសិណាទីនិ វិត្ថារតោ វិសុទ្ធិមគ្គេ វុត្តានេវ.