ធាតុថូបបូជាវណ្ណនា

២៣៩. រាជគហេ ភគវតោ សរីរានំ ថូបញ្ច មហញ្ច អកាសីតិ កថំ អកាសិ? កុសិនារតោ យាវ រាជគហំ បញ្ចវីសតិ យោជនានិ, ឯត្ថន្តរេ អដ្ឋឧសភវិត្ថតំ សមតលំ មគ្គំ ការេត្វា យាទិសំ មល្លរាជានោ មកុដពន្ធនស្ស ច សន្ថាគារស្ស ច អន្តរេ បូជំ ការេសុំ. តាទិសំ បញ្ចវីសតិយោជនេបិ មគ្គេ បូជំ ការេត្វា លោកស្ស អនុក្កណ្ឋនត្ថំ សព្ពត្ថ អន្តរាបណេ បសារេត្វា សុវណ្ណទោណិយំ បក្ខិត្តធាតុយោ សត្តិបញ្ជរេន បរិក្ខិបាបេត្វា អត្តនោ វិជិតេ បញ្ចយោជនសតបរិមណ្ឌលេ មនុស្សេ សន្និបាតាបេសិ. តេ ធាតុយោ គហេត្វា កុសិនារតោ សាធុកីឡិតំ កីឡន្តា និក្ខមិត្វា យត្ថ យត្ថ សុវណ្ណវណ្ណានិ បុប្ផានិ បស្សន្តិ, តត្ថ តត្ថ ធាតុយោ សត្តិអន្តរេ ឋបេត្វា បូជំ អកំសុ. តេសំ បុប្ផានំ ខីណកាលេ គច្ឆន្តិ, រថស្ស ធុរដ្ឋានំ បច្ឆិមដ្ឋានេ សម្បត្តេ សត្ត ទិវសេ សាធុកីឡិតំ កីឡន្តិ. ឯវំ ធាតុយោ គហេត្វា អាគច្ឆន្តានំ សត្ត វស្សានិ សត្ត មាសានិ សត្ត ទិវសានិ វីតិវត្តានិ.

មិច្ឆាទិដ្ឋិកា – ‘‘សមណស្ស គោតមស្ស បរិនិព្ពុតកាលតោ បដ្ឋាយ ពលក្ការេន សាធុកីឡិតាយ ឧបទ្ទុតម្ហ សព្ពេ នោ កម្មន្តា នដ្ឋា’’តិ ឧជ្ឈាយន្តា មនំ បទោសេត្វា ឆឡាសីតិសហស្សមត្តា អបាយេ និព្ពត្តា. ខីណាសវា អាវជ្ជិត្វា ‘‘មហាជនោ មនំ បទោសេត្វា អបាយេ និព្ពត្តី’’តិ ទិស្វា – ‘‘សក្កំ ទេវរាជានំ ធាតុអាហរណូបាយំ ការេស្សាមា’’តិ តស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា តមត្ថំ អារោចេត្វា – ‘‘ធាតុអាហរណូបាយំ ករោហិ មហារាជា’’តិ អាហំសុ. សក្កោ អាហ – ‘‘ភន្តេ, បុថុជ្ជនោ នាម អជាតសត្តុនា សមោ សទ្ធោ នត្ថិ, ន សោ មម វចនំ ករិស្សតិ, អបិច ខោ មារវិភិំសកសទិសំ វិភិំសកំ ទស្សេស្សាមិ, មហាសទ្ទំ សាវេស្សាមិ, យក្ខគាហកខិបិតកអរោចកេ ករិស្សាមិ, តុម្ហេ ‘អមនុស្សា មហារាជ កុបិតា ធាតុយោ អាហរាបេថា’តិ វទេយ្យាថ, ឯវំ សោ អាហរាបេស្សតី’’តិ. អថ ខោ សក្កោ តំ សព្ពំ អកាសិ.

ថេរាបិ រាជានំ ឧបសង្កមិត្វា – ‘‘មហារាជ, អមនុស្សា កុបិតា, ធាតុយោ អាហរាបេហី’’តិ ភណិំសុ. រាជា – ‘‘ន តាវ, ភន្តេ, មយ្ហំ ចិត្តំ តុស្សតិ, ឯវំ សន្តេបិ អាហរន្តូ’’តិ អាហ. សត្តមទិវសេ ធាតុយោ អាហរិំសុ. ឯវំ អាហតា ធាតុយោ គហេត្វា រាជគហេ ថូបញ្ច មហញ្ច អកាសិ. ឥតរេបិ អត្តនោ អត្តនោ ពលានុរូបេន អាហរិត្វា សកសកដ្ឋានេសុ ថូបញ្ច មហញ្ច អកំសុ.

២៤០. ឯវមេតំ ភូតបុព្ពន្តិ ឯវំ ឯតំ ធាតុភាជនញ្ចេវ ទសថូបករណញ្ច ជម្ពុទីបេ ភូតបុព្ពន្តិ បច្ឆា សង្គីតិការកា អាហំសុ. ឯវំ បតិដ្ឋិតេសុ បន ថូបេសុ មហាកស្សបត្ថេរោ ធាតូនំ អន្តរាយំ ទិស្វា រាជានំ អជាតសត្តុំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘មហារាជ, ឯកំ ធាតុនិធានំ កាតុំ វដ្ដតី’’តិ អាហ. សាធុ, ភន្តេ, និធានកម្មំ តាវ មម ហោតុ, សេសធាតុយោ បន កថំ អាហរាមីតិ? ន, មហារាជ, ធាតុអាហរណំ តុយ្ហំ ភារោ, អម្ហាកំ ភារោតិ. សាធុ, ភន្តេ, តុម្ហេ ធាតុយោ អាហរថ, អហំ ធាតុនិធានំ ករិស្សាមីតិ. ថេរោ តេសំ តេសំ រាជកុលានំ បរិចរណមត្តមេវ ឋបេត្វា សេសធាតុយោ អាហរិ. រាមគាមេ បន ធាតុយោ នាគា បរិគ្គណ្ហិំសុ, តាសំ អន្តរាយោ នត្ថិ. ‘‘អនាគតេ លង្កាទីបេ មហាវិហារេ មហាចេតិយម្ហិ និទហិស្សន្តី’’តិ តា ន អាហរិត្វា សេសេហិ សត្តហិ នគរេហិ អាហរិត្វា រាជគហស្ស បាចីនទក្ខិណទិសាភាគេ ឋត្វា – ‘‘ឥមស្មិំ ឋានេ យោ បាសាណោ អត្ថិ, សោ អន្តរធាយតុ, បំសុ សុវិសុទ្ធា ហោតុ, ឧទកំ មា ឧដ្ឋហតូ’’តិ អធិដ្ឋាសិ.

រាជា តំ ឋានំ ខណាបេត្វា តតោ ឧទ្ធតបំសុនា ឥដ្ឋកា ការេត្វា អសីតិមហាសាវកានំ ចេតិយានិ ការេតិ. ‘‘ឥធ រាជា កិំ ការេតី’’តិ បុច្ឆន្តានម្បិ ‘‘មហាសាវកានំ ចេតិយានី’’តិ វទន្តិ, ន កោចិ ធាតុនិធានភាវំ ជានាតិ. អសីតិហត្ថគម្ភីរេ បន តស្មិំ បទេសេ ជាតេ ហេដ្ឋា លោហសន្ថារំ សន្ថរាបេត្វា តត្ថ ថូបារាមេ ចេតិយឃរប្បមាណំ តម្ពលោហមយំ គេហំ ការាបេត្វា អដ្ឋ អដ្ឋ ហរិចន្ទនាទិមយេ ករណ្ឌេ ច ថូបេ ច ការាបេសិ. អថ ភគវតោ ធាតុយោ ហរិចន្ទនករណ្ឌេ បក្ខិបិត្វា តំ ហរិចន្ទនករណ្ឌកម្បិ អញ្ញស្មិំ ហរិចន្ទនករណ្ឌកេ, តម្បិ អញ្ញស្មិន្តិ ឯវំ អដ្ឋ ហរិចន្ទនករណ្ឌេ ឯកតោ កត្វា ឯតេនេវ ឧបាយេន តេ អដ្ឋ ករណ្ឌេ អដ្ឋសុ ហរិចន្ទនថូបេសុ, អដ្ឋ ហរិចន្ទនថូបេ អដ្ឋសុ លោហិតចន្ទនករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ លោហិតចន្ទនករណ្ឌេ អដ្ឋសុ លោហិតចន្ទនថូបេសុ, អដ្ឋ លោហិតចន្ទនថូបេ អដ្ឋសុ ទន្តករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ ទន្តករណ្ឌេ អដ្ឋសុ ទន្តថូបេសុ, អដ្ឋ ទន្តថូបេ អដ្ឋសុ សព្ពរតនករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ សព្ពរតនករណ្ឌេ អដ្ឋសុ សព្ពរតនថូបេសុ, អដ្ឋ សព្ពរតនថូបេ អដ្ឋសុ សុវណ្ណករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ សុវណ្ណករណ្ឌេ, អដ្ឋសុ សុវណ្ណថូបេសុ, អដ្ឋ សុវណ្ណថូបេ អដ្ឋសុ រជតករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ រជតករណ្ឌេ អដ្ឋសុ រជតថូបេសុ, អដ្ឋ រជតថូបេ, អដ្ឋសុ មណិករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ មណិករណ្ឌេ អដ្ឋសុ មណិថូបេសុ, អដ្ឋ មណិថូបេ អដ្ឋសុ លោហិតង្កករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ លោហិតង្កករណ្ឌេ អដ្ឋសុ លោហិតង្កថូបេសុ, អដ្ឋ លោហិតង្កថូបេ អដ្ឋសុ មសារគល្លករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ មសារគល្លករណ្ឌេ អដ្ឋសុ មសារគល្លថូបេសុ, អដ្ឋ មសារគល្លថូបេ អដ្ឋសុ ផលិកករណ្ឌេសុ, អដ្ឋ ផលិកករណ្ឌេ អដ្ឋសុ ផលិកមយថូបេសុ បក្ខិបិ.

សព្ពេសំ ឧបរិមំ ផលិកចេតិយំ ថូបារាមចេតិយប្បមាណំ អហោសិ, តស្ស ឧបរិ សព្ពរតនមយំ គេហំ ការេសិ, តស្ស ឧបរិ សុវណ្ណមយំ, តស្ស ឧបរិ រជតមយំ, តស្ស ឧបរិ តម្ពលោហមយំ គេហំ. តត្ថ សព្ពរតនមយំ វាលិកំ ឱកិរិត្វា ជលជថលជបុប្ផានំ សហស្សានិ វិប្បកិរិត្វា អឌ្ឍឆដ្ឋានិ ជាតកសតានិ អសីតិមហាថេរេ សុទ្ធោទនមហារាជានំ មហាមាយាទេវិំ សត្ត សហជាតេតិ សព្ពានេតានិ សុវណ្ណមយានេវ ការេសិ. បញ្ចបញ្ចសតេ សុវណ្ណរជតមយេ បុណ្ណឃដេ ឋបាបេសិ, បញ្ច សុវណ្ណទ្ធជសតេ ឧស្សាបេសិ. បញ្ចសតេ សុវណ្ណទីបេ, បញ្ចសតេ រជតទីបេ ការាបេត្វា សុគន្ធតេលស្ស បូរេត្វា តេសុ ទុកូលវដ្ដិយោ ឋបេសិ.

អថាយស្មា មហាកស្សបោ – ‘‘មាលា មា មិលាយន្តុ, គន្ធា មា វិនស្សន្តុ, ទីបា មា វិជ្ឈាយន្តូ’’តិ អធិដ្ឋហិត្វា សុវណ្ណបដ្ដេ អក្ខរានិ ឆិន្ទាបេសិ –

‘‘អនាគតេ បិយទាសោ នាម កុមារោ ឆត្តំ ឧស្សាបេត្វា អសោកោ ធម្មរាជា ភវិស្សតិ. សោ ឥមា ធាតុយោ វិត្ថារិកា ករិស្សតី’’តិ.

រាជា សព្ពបសាធនេហិ បូជេត្វា អាទិតោ បដ្ឋាយ ទ្វារំ បិទហន្តោ និក្ខមិ, សោ តម្ពលោហទ្វារំ បិទហិត្វា អាវិញ្ឆនរជ្ជុយំ កុញ្ចិកមុទ្ទិកំ ពន្ធិត្វា តត្ថេវ មហន្តំ មណិក្ខន្ធំ ឋបេត្វា – ‘‘អនាគតេ ទលិទ្ទរាជា ឥមំ មណិំ គហេត្វា ធាតូនំ សក្ការំ ករោតូ’’តិ អក្ខរំ ឆិន្ទាបេសិ.

សក្កោ ទេវរាជា វិស្សកម្មំ អាមន្តេត្វា – ‘‘តាត, អជាតសត្តុនា ធាតុនិធានំ កតំ, ឯត្ថ អារក្ខំ បដ្ឋបេហី’’តិ បហិណិ. សោ អាគន្ត្វា វាឡសង្ឃាដយន្តំ យោជេសិ, កដ្ឋរូបកានិ តស្មិំ ធាតុគព្ភេ ផលិកវណ្ណខគ្គេ គាហេត្វា វាតសទិសេន វេគេន អនុបរិយាយន្តំ យន្តំ យោជេត្វា ឯកាយ ឯវ អាណិយា ពន្ធិត្វា សមន្តតោ គិញ្ជកាវសថាការេន សិលាបរិក្ខេបំ កត្វា ឧបរិ ឯកាយ បិទហិត្វា បំសុំ បក្ខិបិត្វា ភូមិំ សមំ កត្វា តស្ស ឧបរិ បាសាណថូបំ បតិដ្ឋបេសិ. ឯវំ និដ្ឋិតេ ធាតុនិធានេ យាវតាយុកំ ឋត្វា ថេរោបិ បរិនិព្ពុតោ, រាជាបិ យថាកម្មំ គតោ, តេបិ មនុស្សា កាលង្កតា.

អបរភាគេ បិយទាសោ នាម កុមារោ ឆត្តំ ឧស្សាបេត្វា អសោកោ នាម ធម្មរាជា ហុត្វា តា ធាតុយោ គហេត្វា ជម្ពុទីបេ វិត្ថារិកា អកាសិ. កថំ? សោ និគ្រោធសាមណេរំ និស្សាយ សាសនេ លទ្ធប្បសាទោ ចតុរាសីតិ វិហារសហស្សានិ ការេត្វា ភិក្ខុសង្ឃំ បុច្ឆិ – ‘‘ភន្តេ, មយា ចតុរាសីតិ វិហារសហស្សានិ ការិតានិ, ធាតុយោ កុតោ លភិស្សាមី’’តិ? មហារាជ, – ‘‘ធាតុនិធានំ នាម អត្ថី’’តិ សុណោម, ន បន បញ្ញាយតិ – ‘‘អសុកស្មិំ ឋានេ’’តិ. រាជា រាជគហេ ចេតិយំ ភិន្ទាបេត្វា ធាតុំ អបស្សន្តោ បដិបាកតិកំ ការេត្វា ភិក្ខុភិក្ខុនិយោ ឧបាសកឧបាសិកាយោតិ ចតស្សោ បរិសា គហេត្វា វេសាលិំ គតោ. តត្រាបិ អលភិត្វា កបិលវត្ថុំ. តត្រាបិ អលភិត្វា រាមគាមំ គតោ. រាមគាមេ នាគា ចេតិយំ ភិន្ទិតុំ ន អទំសុ, ចេតិយេ និបតិតកុទាលោ ខណ្ឌាខណ្ឌំ ហោតិ. ឯវំ តត្រាបិ អលភិត្វា អល្លកប្បំ វេឋទីបំ បាវំ កុសិនារន្តិ សព្ពត្ថ ចេតិយានិ ភិន្ទិត្វា ធាតុំ អលភិត្វាវ បដិបាកតិកានិ កត្វា បុន រាជគហំ គន្ត្វា ចតស្សោ បរិសា សន្និបាតាបេត្វា – ‘‘អត្ថិ កេនចិ សុតបុព្ពំ ‘អសុកដ្ឋានេ នាម ធាតុនិធាន’ន្តិ’’ បុច្ឆិ.

តត្រេកោ វីសវស្សសតិកោ ថេរោ – ‘‘អសុកដ្ឋានេ ធាតុនិធាន’’ន្តិ ន ជានាមិ, មយ្ហំ បន បិតា មហាថេរោ មំ សត្តវស្សកាលេ មាលាចង្កោដកំ គាហាបេត្វា – ‘‘ឯហិ សាមណេរ, អសុកគច្ឆន្តរេ បាសាណថូបោ អត្ថិ, តត្ថ គច្ឆាមា’’តិ គន្ត្វា បូជេត្វា – ‘‘ឥមំ ឋានំ ឧបធារេតុំ វដ្ដតិ សាមណេរា’’តិ អាហ. អហំ ឯត្តកំ ជានាមិ មហារាជាតិ អាហ. រាជា ‘‘ឯតទេវ ឋាន’’ន្តិ វត្វា គច្ឆេ ហារេត្វា បាសាណថូបញ្ច បំសុញ្ច អបនេត្វា ហេដ្ឋា សុធាភូមិំ អទ្ទស. តតោ សុធញ្ច ឥដ្ឋកាយោ ច ហារេត្វា អនុបុព្ពេន បរិវេណំ ឱរុយ្ហ សត្តរតនវាលុកំ អសិហត្ថានិ ច កដ្ឋរូបកានិ សម្បរិវត្តកានិ អទ្ទស. សោ យក្ខទាសកេ បក្កោសាបេត្វា ពលិកម្មំ ការេត្វាបិ នេវ អន្តំ ន កោដិំ បស្សន្តោ ទេវតានំ នមស្សមានោ – ‘‘អហំ ឥមា ធាតុយោ គហេត្វា ចតុរាសីតិយា វិហារសហស្សេសុ និទហិត្វា សក្ការំ ករោមិ, មា មេ ទេវតា អន្តរាយំ ករោន្តូ’’តិ អាហ.

សក្កោ ទេវរាជា ចារិកំ ចរន្តោ តំ ទិស្វា វិស្សកម្មំ អាមន្តេសិ – ‘‘តាត, អសោកោ ធម្មរាជា ‘ធាតុយោ នីហរិស្សាមី’តិ បរិវេណំ ឱតិណ្ណោ, គន្ត្វា កដ្ឋរូបកានិ ហារេហី’’តិ. សោ បញ្ចចូឡគាមទារកវេសេន គន្ត្វា រញ្ញោ បុរតោ ធនុហត្ថោ ឋត្វា – ‘‘ហរាមិ មហារាជា’’តិ អាហ. ‘‘ហរ, តាតា’’តិ សរំ គហេត្វា សន្ធិម្ហិយេវ វិជ្ឈិ, សព្ពំ វិប្បកិរិយិត្ថ. អថ រាជា អាវិញ្ឆនេ ពន្ធំ កុញ្ចិកមុទ្ទិកំ គណ្ហិ, មណិក្ខន្ធំ បស្សិ. ‘‘អនាគតេ ទលិទ្ទរាជា ឥមំ មណិំ គហេត្វា ធាតូនំ សក្ការំ ករោតូ’’តិ បុន អក្ខរានិ ទិស្វា កុជ្ឈិត្វា – ‘‘មាទិសំ នាម រាជានំ ទលិទ្ទរាជាតិ វត្តុំ អយុត្ត’’ន្តិ បុនប្បុនំ ឃដេត្វា ទ្វារំ វិវរាបេត្វា អន្តោគេហំ បវិដ្ឋោ.

អដ្ឋារសវស្សាធិកានំ ទ្វិន្នំ វស្សសតានំ ឧបរិ អារោបិតទីបា តថេវ បជ្ជលន្តិ. នីលុប្បលបុប្ផានិ តង្ខណំ អាហរិត្វា អារោបិតានិ វិយ, បុប្ផសន្ថារោ តង្ខណំ សន្ថតោ វិយ, គន្ធា តំ មុហុត្តំ បិសិត្វា ឋបិតា វិយ រាជា សុវណ្ណបដ្ដំ គហេត្វា – ‘‘អនាគតេ បិយទាសោ នាម កុមារោ ឆត្តំ ឧស្សាបេត្វា អសោកោ នាម ធម្មរាជា ភវិស្សតិ សោ ឥមា ធាតុយោ វិត្ថារិកា ករិស្សតី’’តិ វាចេត្វា – ‘‘ទិដ្ឋោ ភោ, អហំ អយ្យេន មហាកស្សបត្ថេរេនា’’តិ វត្វា វាមហត្ថំ អាភុជិត្វា ទក្ខិណេន ហត្ថេន អប្ផោដេសិ. សោ តស្មិំ ឋានេ បរិចរណធាតុមត្តមេវ ឋបេត្វា សេសា ធាតុយោ គហេត្វា ធាតុគេហំ បុព្ពេ បិហិតនយេនេវ បិទហិត្វា សព្ពំ យថាបកតិយាវ កត្វា ឧបរិ បាសាណចេតិយំ បតិដ្ឋាបេត្វា ចតុរាសីតិយា វិហារសហស្សេសុ ធាតុយោ បតិដ្ឋាបេត្វា មហាថេរេ វន្ទិត្វា បុច្ឆិ – ‘‘ទាយាទោម្ហិ, ភន្តេ, ពុទ្ធសាសនេ’’តិ. កិស្ស ទាយាទោ ត្វំ, មហារាជ, ពាហិរកោ ត្វំ សាសនស្សាតិ. ភន្តេ, ឆន្នវុតិកោដិធនំ វិស្សជ្ជេត្វា ចតុរាសីតិ វិហារសហស្សានិ ការេត្វា អហំ ន ទាយាទោ, អញ្ញោ កោ ទាយាទោតិ? បច្ចយទាយកោ នាម ត្វំ មហារាជ, យោ បន អត្តនោ បុត្តញ្ច ធីតរញ្ច បព្ពាជេតិ, អយំ សាសនេ ទាយាទោ នាមាតិ. សោ បុត្តញ្ច ធីតរញ្ច បព្ពាជេសិ. អថ នំ ថេរា អាហំសុ – ‘‘ឥទានិ, មហារាជ, សាសនេ ទាយាទោសី’’តិ.

ឯវមេតំ ភូតបុព្ពន្តិ ឯវំ ឯតំ អតីតេ ធាតុនិធានម្បិ ជម្ពុទីបតលេ ភូតបុព្ពន្តិ. តតិយសង្គីតិការាបិ ឥមំ បទំ ឋបយិំសុ.

អដ្ឋទោណំ ចក្ខុមតោ សរីរន្តិអាទិគាថាយោ បន តម្ពបណ្ណិទីបេ ថេរេហិ វុត្តាតិ.

ឥតិ សុមង្គលវិលាសិនិយា ទីឃនិកាយដ្ឋកថាយំ

មហាបរិនិព្ពានសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.