មហាសុទស្សនសុត្តទេសនាវណ្ណនា

២១០. ខុទ្ទកនគរកេតិ នគរបតិរូបកេ សម្ពាធេ ខុទ្ទកនគរកេ. ឧជ្ជង្គលនគរកេតិ វិសមនគរកេ. សាខានគរកេតិ យថា រុក្ខានំ សាខា នាម ខុទ្ទកា ហោន្តិ, ឯវមេវ អញ្ញេសំ មហានគរានំ សាខាសទិសេ ខុទ្ទកនគរកេ. ខត្តិយមហាសាលាតិ ខត្តិយមហាសារប្បត្តា មហាខត្តិយា. ឯស នយោ សព្ពត្ថ.

តេសុ ខត្តិយមហាសាលា នាម យេសំ កោដិសតម្បិ កោដិសហស្សម្បិ ធនំ និខណិត្វា ឋបិតំ, ទិវសបរិព្ពយោ ឯកំ កហាបណសកដំ និគច្ឆតិ, សាយំ ទ្វេ បវិសន្តិ. ព្រាហ្មណមហាសាលា នាម យេសំ អសីតិកោដិធនំ និហិតំ ហោតិ, ទិវសបរិព្ពយោ ឯកោ កហាបណកុម្ភោ និគច្ឆតិ, សាយំ ឯកសកដំ បវិសតិ. គហបតិមហាសាលា នាម យេសំ ចត្តាលីសកោដិធនំ និហិតំ ហោតិ, ទិវសបរិព្ពយោ បញ្ច កហាបណម្ពណានិ និគច្ឆន្តិ, សាយំ កុម្ភោ បវិសតិ.

មា ហេវំ, អានន្ទ, អវចាតិ អានន្ទ, មា ឯវំ អវច, ន ឥមំ ‘‘ខុទ្ទកនគរ’’ន្តិ វត្តព្ពំ. អហញ្ហិ ឥមស្សេវ នគរស្ស សម្បត្តិំ កថេតុំ – ‘‘អនេកវារំ តិដ្ឋំ និសីទំ មហន្តេន ឧស្សាហេន, មហន្តេន បរក្កមេន ឥធាគតោ’’តិ វត្វា ភូតបុព្ពន្តិអាទិមាហ. សុភិក្ខាតិ ខជ្ជភោជ្ជសម្បន្នា. ហត្ថិសទ្ទេនាតិ ឯកស្មិំ ហត្ថិម្ហិ សទ្ទំ ករោន្តេ ចតុរាសីតិហត្ថិសហស្សានិ សទ្ទំ ករោន្តិ, ឥតិ ហត្ថិសទ្ទេន អវិវិត្តា, ហោតិ, តថា អស្សសទ្ទេន. បុញ្ញវន្តោ បនេត្ថ សត្តា ចតុសិន្ធវយុត្តេហិ រថេហិ អញ្ញមញ្ញំ អនុពន្ធមានា អន្តរវីថីសុ វិចរន្តិ, ឥតិ រថសទ្ទេន អវិវិត្តា ហោតិ. និច្ចំ បយោជិតានេវ បនេត្ថ ភេរិអាទីនិ តូរិយានិ, ឥតិ ភេរិសទ្ទាទីហិបិ អវិវិត្តា ហោតិ. តត្ថ សម្មសទ្ទោតិ កំសតាឡសទ្ទោ. បាណិតាឡសទ្ទោតិ បាណិនា ចតុរស្សអម្ពណតាឡសទ្ទោ. កុដភេរិសទ្ទោតិបិ វទន្តិ.

អស្នាថ បិវថ ខាទថាតិ អស្នាថ បិវថ ខាទថ. អយំ បនេត្ថ សង្ខេបោ, ភុញ្ជថ ភោតិ ឥមិនា ទសមេន សទ្ទេន អវិវិត្តា ហោតិ អនុបច្ឆិន្នសទ្ទា. យថា បន អញ្ញេសុ នគរេសុ ‘‘កចវរំ ឆឌ្ឌេថ, កុទាលំ គណ្ហថ, បច្ឆិំ គណ្ហថ, បវាសំ គមិស្សាម, តណ្ឌុលបុដំ គណ្ហថ, ភត្តបុដំ គណ្ហថ, ផលកាវុធាទីនិ សជ្ជានិ ករោថា’’តិ ឯវរូបា សទ្ទា ហោន្តិ, ន យិធ ឯវំ អហោសីតិ ទស្សេតិ.

‘‘ទសមេន សទ្ទេនា’’តិ ច វត្វា ‘‘កុសាវតី, អានន្ទ, រាជធានី សត្តហិ បាការេហិ បរិក្ខិត្តា អហោសី’’តិ សព្ពំ មហាសុទស្សនសុត្តំ និដ្ឋាបេត្វា គច្ឆ ត្វំ អានន្ទាតិអាទិមាហ. តត្ថ អភិក្កមថាតិ អភិមុខា កមថ, អាគច្ឆថាតិ អត្ថោ. កិំ បន តេ ភគវតោ អាគតភាវំ ន ជានន្តីតិ? ជានន្តិ. ពុទ្ធានំ គតគតដ្ឋានំ នាម មហន្តំ កោលាហលំ ហោតិ, កេនចិទេវ ករណីយេន និសិន្នត្តា ន អាគតា. ‘‘តេ អាគន្ត្វា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ឋាននិសជ្ជោកាសំ សំវិទហិត្វា ទស្សន្តី’’តិ តេសំ សន្តិកេ អវេលាយម្បិ ភគវា បេសេសិ.