មហាជនកាយអនុបព្ពជ្ជាវណ្ណនា

៥៥. សុត្វាន តេសន្តិ តេសំ ចតុរាសីតិយា បាណសហស្សានំ សុត្វា ឯតទហោសិ. ឱរកោតិ ឩនកោ លាមកោ. អនុបព្ពជិំសូតិ អនុបព្ពជិតានិ. កស្មា បនេត្ថ យថា បរតោ ខណ្ឌតិស្សានំ អនុបព្ពជ្ជាយ – ‘‘ពន្ធុមតិយា រាជធានិយា និក្ខមិត្វា’’តិ វុត្តំ, ឯវំ ន វុត្តន្តិ? និក្ខមិត្វា សុតត្តា. ឯតេ កិរ សព្ពេបិ វិបស្សិស្ស កុមារស្ស ឧបដ្ឋាកបរិសាវ, តេ បាតោវ ឧបដ្ឋានំ អាគន្ត្វា កុមារំ អទិស្វា បាតរាសត្ថាយ គន្ត្វា ភុត្តបាតរាសា អាគម្ម ‘‘កុហិំ កុមារោ’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឧយ្យានភូមិំ គតោ’’តិ សុត្វា ‘‘តត្ថេវ នំ ទក្ខិស្សាមា’’តិ និក្ខមន្តា និវត្តមានំ សារថិំ ទិស្វា – ‘‘កុមារោ បព្ពជិតោ’’តិ ចស្ស វចនំ សុត្វា សុតដ្ឋានេយេវ សព្ពាភរណានិ ឱមុញ្ចិត្វា អន្តរាបណតោ កាសាវបីតានិ វត្ថានិ អាហរាបេត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា បព្ពជិំសុ. ឥតិ នគរតោ និក្ខមិត្វា ពហិនគរេ សុតត្តា ឯត្ថ – ‘‘ពន្ធុមតិយា រាជធានិយា និក្ខមិត្វា’’តិ ន វុត្តំ.

ចារិកំ ចរតីតិ គតគតដ្ឋានេ មហាមណ្ឌបំ កត្វា ទានំ សជ្ជេត្វា អាគម្ម ស្វាតនាយ និមន្តិតោ ជនស្ស អាយាចិតភិក្ខមេវ បដិគ្គណ្ហន្តោ ចត្តារោ មាសេ ចារិកំ ចរិ.

អាកិណ្ណោតិ ឥមិនា គណេន បរិវុតោ. អយំ បន វិតក្កោ ពោធិសត្តស្ស កទា ឧប្បន្នោតិ? ស្វេ វិសាខបុណ្ណមា ភវិស្សតីតិ ចាតុទ្ទសីទិវសេ. តទា កិរ សោ – ‘‘យថេវ មំ ឥមេ បុព្ពេ គិហិភូតំ បរិវារេត្វា ចរន្តិ, ឥទានិបិ តថេវ, កិំ ឥមិនា គណេនា’’តិ គណសង្គណិកាយ ឧក្កណ្ឋិត្វា ‘‘អជ្ជេវ គច្ឆាមី’’តិ ចិន្តេត្វា បុន ‘‘អជ្ជ អវេលា, សចេ ឥទានិ គមិស្សាមិ, សព្ពេវ ឥមេ ជានិស្សន្តិ, ស្វេវ គមិស្សាមី’’តិ ចិន្តេសិ. តំ ទិវសញ្ច ឧរុវេលគាមសទិសេ គាមេ គាមវាសិនោ ស្វាតនាយ និមន្តយិំសុ. តេ ចតុរាសីតិសហស្សានម្បិ តេសំ បព្ពជិតានំ មហាបុរិសស្ស ច បាយាសមេវ បដិយាទយិំសុ. អថ មហាបុរិសោ បុនទិវសេ តស្មិំយេវ គាមេ តេហិ បព្ពជិតេហិ សទ្ធិំ ភត្តកិច្ចំ កត្វា វសនដ្ឋានមេវ អគមាសិ. តត្ថ តេ បព្ពជិតា មហាបុរិសស្ស វត្តំ ទស្សេត្វា អត្តនោ អត្តនោ រត្តិដ្ឋានទិវាដ្ឋានានិ បវិដ្ឋា. ពោធិសត្តោបិ បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា និសិន្នោ.

‘‘ឋិតេ មជ្ឈន្ហិកេ កាលេ, សន្និសីវេសុ បក្ខិសុ;

សណតេវ ព្រហារញ្ញំ, តំ ភយំ បដិភាតិ ម’’ន្តិ. (សំ. និ. ១.១៥);

ឯវរូបេ អវិវេការាមានំ ភយកាលេ សព្ពសត្តានំ សទរថកាលេយេវ – ‘‘អយំ កាលោ’’តិ និក្ខមិត្វា បណ្ណសាលាយ ទ្វារំ បិទហិត្វា ពោធិមណ្ឌាភិមុខោ បាយាសិ. អញ្ញទាបិ ច តស្មិំ ឋានេ វិចរន្តោ ពោធិមណ្ឌំ បស្សតិ, និសីទិតុំ បនស្ស ចិត្តំ ន នមិតបុព្ពំ. តំ ទិវសំ បនស្ស ញាណំ បរិបាកគតំ, តស្មា អលង្កតំ ពោធិមណ្ឌំ ទិស្វា អារោហនត្ថាយ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ. សោ ទក្ខិណទិសាភាគេន ឧបគម្ម បទក្ខិណំ កត្វា បុរត្ថិមទិសាភាគេ ចុទ្ទសហត្ថំ បល្លង្កំ បញ្ញបេត្វា ចតុរង្គវីរិយំ អធិដ្ឋហិត្វា – ‘‘យាវ ពុទ្ធោ ន ហោមិ, ន តាវ ឥតោ វុដ្ឋហាមី’’តិ បដិញ្ញំ កត្វា និសីទិ. ឥទមស្ស វូបកាសំ សន្ធាយ – ‘‘ឯកោវ គណម្ហា វូបកដ្ឋោ វិហាសី’’តិ វុត្តំ.

អញ្ញេនេវ តានីតិ តេ កិរ សាយំ ពោធិសត្តស្ស ឧបដ្ឋានំ អាគន្ត្វា បណ្ណសាលំ បរិវារេត្វា និសិន្នា ‘‘អតិវិកាលោ ជាតោ, ឧបធារេថា’’តិ វត្វា បណ្ណសាលំ វិវរិត្វា តំ អបស្សន្តាបិ ‘‘កុហិំ គតោ’’តិ នានុពន្ធិំសុ, ‘‘គណវាសេ និព្ពិន្នោ ឯកោ វិហរិតុកាមោ មញ្ញេ មហាបុរិសោ, ពុទ្ធភូតំយេវ នំ បស្សិស្សាមា’’តិ វត្វា អន្តោជម្ពុទីបាភិមុខា ចារិកំ បក្កន្តា.