៥-២២. សង្កិលិដ្ឋត្តិកាទិវណ្ណនា

សង្កិលិដ្ឋសង្កិលេសិកត្តិកេ សព្ពំ កុសលត្តិកេ វុត្តនយានុសារេនេវ វេទិតព្ពំ.

៧៩. វិតក្កត្តិកេ យថាកម្មូបគញាណស្ស បរិកម្មន្តិ ទិព្ពចក្ខុបរិកម្មមេវ តស្ស ឧប្បាទនត្ថាយ បរិកម្មំ. ឧប្បន្នស្ស បន វឡញ្ជនកាលេ បរិកម្មំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. សេសមេត្ថ យថាបាឡិមេវ និយ្យាតិ.

៨២. តិ តទារម្មណភវង្គមូលភវង្គានំ វសេន វុត្តំ. សេសមេត្ថ សព្ពំ បាឡិវសេនេវ វេទិតព្ពំ.

ទស្សនត្តិកេ ទស្សនេន បហាតព្ពោ រាគោ ឧប្បជ្ជតីតិអាទីសុ ទស្សនេន បហាតព្ពោ បុថុជ្ជនស្ស ឧប្បជ្ជតិ. ភាវនាយ បហាតព្ពោ សោតាបន្នស្សាបីតិ ឯវំ ឧបរិមស្ស ឧបរិមស្ស ហេដ្ឋិមា ហេដ្ឋិមា នុប្បជ្ជន្តីតិ វេទិតព្ពា. ទស្សនេន បហាតព្ពោ ធម្មោ ភាវនាយ បហាតព្ពស្ស ធម្មស្ស ឯកេនបិ បច្ចយេន បច្ចយោ ន ហោតិ. សេសមេត្ថ បាឡិំ អនុគន្ត្វា កុសលត្តិកេ វុត្តលក្ខណវសេនេវ វេទិតព្ពំ.

ទស្សនេនបហាតព្ពហេតុកត្តិកេ ទស្សនេនបហាតព្ពហេតុកាទីនំ វិភាគោ អដ្ឋកថាកណ្ឌេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ. វិចិកិច្ឆុទ្ធច្ចសហគតោ មោហោ អហេតុកត្តា តតិយបទេ បវិដ្ឋោ. ឯវមេត្ថ យេសំ ទស្សនភាវនាហិ បហាតព្ពោ ហេតុ អត្ថិ, តេ បហាតព្ពហេតុកា. យេសំ សោ នត្ថិ តេ នេវទស្សនេន នភាវនាយបហាតព្ពហេតុកាតិ ឥមំ បហាតព្ពហេតុកវិភាគំ ញត្វា សេសំ ទស្សនេនបហាតព្ពត្តិកេ ចេវ កុសលត្តិកេ ច ទស្សិតលក្ខណានុសារេនេវ វេទិតព្ពំ.

អាចយគាមិត្តិកេ ច បដិច្ចវារសំសដ្ឋវារេសុ អនុលោមំ កុសលត្តិកសទិសមេវ. សេសំ វិស្សជ្ជនតោ គណនតោ ច យថាបាឡិមេវ និយ្យាតិ.

សេក្ខត្តិកេ អសេក្ខោ ធម្មោ សេក្ខស្ស ធម្មស្ស ន កេនចិ បច្ចយេន បច្ចយោ. សេក្ខោ អសេក្ខស្ស អនន្តរបកតូបនិស្សយោ បន ហោតិ. សេសមេត្ថ យថាបាឡិមេវ និយ្យាតិ, តថា បរិត្តត្តិកេ.

បរិត្តារម្មណត្តិកេ អប្បមាណារម្មណាចេតនាតិ សេក្ខានំ គោត្រភុចេតនា, បច្ចវេក្ខណចេតនាតិបិ វត្តុំ វដ្ដតិ. វិបាកានំ បរិត្តារម្មណានន្តិ បដិសន្ធិយំ កម្មំ អារម្មណំ កត្វា, បវត្តេ ចក្ខុវិញ្ញាណាទិវសេនរូបាទិអារម្មណំ, តទារម្មណវសេន ជវនេន គហិតបរិត្តារម្មណញ្ច អារម្មណំ កត្វា ឧប្បន្នានំ. យេ បន ‘‘គោត្រភុចិត្តេន នត្ថិ បដិសន្ធី’’តិ វទន្តិ, តេ ឥមិនា សុត្តេន បដិសេធេតព្ពា. សេសមេត្ថ បាឡិនយេនេវ វេទិតព្ពំ. ហីនត្តិកោ សង្កិលិដ្ឋត្តិកសទិសោ.

មិច្ឆត្តត្តិកេ មិច្ឆត្តនិយតោ សម្មត្តនិយតស្ស, សម្មត្តនិយតោ វា មិច្ឆត្តនិយតស្ស កេនចិ បច្ចយេន បច្ចយោ ន ហោតិ. មិច្ឆត្តនិយតោ វា សម្មត្តនិយតោ វា សហជាតាធិបតិរហិតោ នាម នត្ថិ. សម្មត្តនិយតេ ឯកន្តតោ អារម្មណបុរេជាតំ នត្ថិ, មិច្ឆត្តនិយតេ សិយា អារម្មណបុរេជាតំ. អនិយតំ ចិត្តំ អារព្ភ និយតា មិច្ឆាទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ. សេសា និយតំ អារព្ភ និយតំ នុប្បជ្ជតិ, មិច្ឆត្តនិយតំ គរុំ កត្វា ន កោចិ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ. កុសលោ មិច្ឆត្តស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយោ ន ហោតិ. សេសមេត្ថ បាឡិយំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

មគ្គារម្មណត្តិកេ បដិច្ចវារស្ស អនុលោមេ វិបាកបច្ចយោ នត្ថិ. កម្មបច្ចយេបិ ឥមស្មិំ តិកេ នានាក្ខណិកំ ន លព្ភតិ, តថា ឧប្បន្នត្តិកអតីតត្តិកេសុ. បច្ចនីយេ អហេតុកំ មគ្គារម្មណន្តិ អហេតុកំ មគ្គារម្មណំ, អាវជ្ជនំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. សេសមេត្ថ បាឡិអនុសារេនេវ វេទិតព្ពំ.

ឧប្បន្នត្តិកេ ច អតីតត្តិកេ ច បដិច្ចវារាទយោ នត្ថិ, បញ្ហាវារមត្តមេវ លព្ភតិ. កស្មា? បដិច្ចវារាទយោ ហិ សហជាតបុរេជាតានញ្ញេវ ហោន្តិ. ឥមេ ច តិកា អតីតានាគតមិស្សកា. ឧប្បន្នត្តិកេ ចេត្ថ អនន្តរភាគិយាបិ បច្ចយា ន លព្ភន្តិ. កស្មា? ឧប្បន្នត្តិកេ អតីតស្ស អភាវតោ. ឧប្បន្នោ ច អនុប្បន្នោ ចាតិ ឥមេ ចេត្ថ ទ្វេ ធម្មា ឧប្បន្នស្ស ច អនុប្បន្នស្ស ចាតិ ឥមេសំ ទ្វិន្នំ ន កេនចិ បច្ចយេន បច្ចយោ. អនុប្បន្នោ ច ឧប្បាទី ចាតិ ឥមេ បន ទ្វេ ឧប្បន្នស្ស អារម្មណូបនិស្សយវសេន ទ្វីហិ បច្ចយេហិ បច្ចយោ. សេសមេត្ថ បាឡិយំ អាគតនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

អតីតត្តិកេ បច្ចុប្បន្នំ អតីតានាគតស្ស, អតីតានាគតញ្ច អតីតានាគតស្ស ន កេនចិ បច្ចយេន បច្ចយោ. និព្ពានំ បន ទ្វីសុបិ ឥមេសុ តិកេសុ នេវ បច្ចយតោ ន បច្ចយុប្បន្នតោ លព្ភតិ. សេសមិធាបិ បាឡិយំ អាគតនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

អជ្ឈត្តត្តិកេ អជ្ឈត្តពហិទ្ធាបទំ ន គហិតំ. អជ្ឈត្តពហិទ្ធាសង្ខាតា ហិ ឧភោ រាសយោ នេវ ឯកតោ បច្ចយា ហោន្តិ, ន បច្ចយុប្បន្នា; តស្មា ហត្ថតលេ ឋបិតស្ស សាសបស្ស វណ្ណោបិ ហត្ថតលវណ្ណេន សទ្ធិំ ឯកតោ អារម្មណំ ន ហោតីតិ វេទិតព្ពោ. យថា ច អជ្ឈត្តពហិទ្ធាបទំ, ឯវមេត្ថ អជ្ឈត្តារម្មណត្តិកេបិ អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណបទំ ន លព្ភតិ. សេសំ យថាបាឡិមេវ និយ្យាតិ.

សនិទស្សនត្តិកេបិ បាឡិវសេនេវ អត្ថោ គហេតព្ពោ. គណនាបេត្ថ បាឡិយំ អាគតវារេ សង្ខិបិត្វា ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ សំសន្ទនេសុ សំសន្ទិត្វា វេទិតព្ពាតិ.

ធម្មានុលោមេ តិកបដ្ឋានវណ្ណនា.