៧. សត្តមនយោ សម្បយុត្តេនវិប្បយុត្តបទវណ្ណនា

៣០៦. ឥទានិ សម្បយុត្តេនវិប្បយុត្តបទំ ភាជេតុំ វេទនាក្ខន្ធេនាតិអាទិ អារទ្ធំ. តត្រិទំ លក្ខណំ – ឥមស្មិញ្ហិ វារេ បុច្ឆាយ ឧទ្ធដបទេន យេ ធម្មា សម្បយុត្តា, តេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា, តេសំ ខន្ធាទីហិ វិប្បយោគំ បុច្ឆិត្វា វិស្សជ្ជនំ កតំ. តំ បន រូបក្ខន្ធាទីសុ ន យុជ្ជតិ. រូបក្ខន្ធេន ហិ សម្បយុត្តា នាម នត្ថិ. តស្មា តញ្ច អញ្ញានិ ច ឯវរូបានិ បទានិ ឥមស្មិំ វារេ ន គហិតានិ. យានិ បន បទានិ ធម្មធាតុយា សម្បយុត្តេ ធម្មេ វិញ្ញាណញ្ច អញ្ញេន អសម្មិស្សំ ទីបេន្តិ, តានិ ឥធ គហិតានិ. តេសំ ឥទមុទ្ទានំ –

‘‘ចត្តារោ ខន្ធាយតនញ្ច ឯកំ,

ទ្វេ ឥន្ទ្រិយា ធាតុបទានិ សត្ត;

តយោ បដិច្ចា អថ ផស្សសត្តកំ,

តិកេ តយោ សត្ត មហន្តរេ ច.

‘‘ឯកំ សវិតក្កំ, សវិចារមេកំ;

យុត្តំ ឧបេក្ខាយ ច ឯកមេវា’’តិ.

បរិយោសានេ – ខន្ធា ចតុរោតិអាទិនាបិ អយមេវត្ថោ សង្គហិតោ. តត្ថ យានិ បទានិ សទិសវិស្សជ្ជនានិ, តានិ ឧប្បដិបាដិយាបិ សមោធានេត្វា តត្ថ វេទនាក្ខន្ធាទិកា បញ្ហា កតា. តេសុ ឯវំ ខន្ធាទិវិភាគោ វេទិតព្ពោ. វេទនាក្ខន្ធាទិបញ្ហេ តាវ – ឯកេនាតិ មនាយតនេន. សត្តហីតិ វិញ្ញាណធាតូហិ. កេហិចីតិ ធម្មាយតនេ វេទនាទីហិ. វិញ្ញាណធាតុបញ្ហេ – តេ ធម្មា ន កេហិចីតិ តេ បុច្ឆាយ ឧទ្ធដបទំ វិញ្ញាណធាតុំ ឋបេត្វា សេសា ឆ វិញ្ញាណធាតុធម្មា, រូបំ, និព្ពានញ្ច. តេហិ សព្ពេសំ ខន្ធាយតនានំ សង្គហិតត្តា ន កេហិចិ ខន្ធេហិ អាយតនេហិ វា វិប្បយុត្តា. ឯកាយ ធាតុយាតិ យា យា បុច្ឆាយ ឧទ្ធដា ហោតិ តាយ តាយ.

៣០៩. ឧបេក្ខិន្ទ្រិយបញ្ហេ – បញ្ចហីតិ ឧបេក្ខាសម្បយុត្តាហិ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុអាទីហិ. ឥមិនា នយេន សព្ពត្ថ បុច្ឆាយ ឧទ្ធដបទេនេវ សទ្ធិំ វិប្បយុត្តានំ វសេន អត្ថោ វេទិតព្ពោតិ.

សម្បយុត្តេនវិប្បយុត្តបទវណ្ណនា.