៣. តតិយនយោ អសង្គហិតេនសង្គហិតបទវណ្ណនា

១៧៩. ឥទានិ អសង្គហិតេនសង្គហិតបទំ ភាជេតុំ វេទនាក្ខន្ធេនាតិអាទិ អារទ្ធំ. តត្រិទំ លក្ខណំ – ឥមស្មិញ្ហិ វារេ យំ ខន្ធបទេន អសង្គហិតំ ហុត្វា អាយតនធាតុបទេហិ សង្គហិតំ, តស្ស ខន្ធាទីហិ សង្គហំ បុច្ឆិត្វា វិស្សជ្ជនំ កតំ. តំ បន រូបក្ខន្ធវិញ្ញាណក្ខន្ធចក្ខាយតនាទីសុ ន យុជ្ជតិ. រូបក្ខន្ធេន ហិ ចត្តារោ ខន្ធា ខន្ធសង្គហេន អសង្គហិតា. តេសុ តេន ឯកធម្មោបិ អាយតនធាតុសង្គហេន សង្គហិតោ នាម នត្ថិ. ននុ ច វេទនាទយោ ធម្មាយតនេន សង្គហិតាតិ? សង្គហិតា. ន បន រូបក្ខន្ធោវ ធម្មាយតនំ, រូបក្ខន្ធតោ ហិ សុខុមរូបមត្តំ ធម្មាយតនំ ភជតិ. តស្មា យេ ធម្មាយតនេន សង្គហិតា, ន តេ រូបក្ខន្ធេន សង្គហិតា នាម. វិញ្ញាណក្ខន្ធេនបិ ឥតរេ ចត្តារោ ខន្ធា អសង្គហិតា. តេសុ តេន ឯកោបិ អាយតនធាតុសង្គហេន សង្គហិតោ នាម នត្ថិ. ឯវំ សង្គហិតតាយ អភាវតោ ឯតានិ អញ្ញានិ ច ឯវរូបានិ ចក្ខាយតនាទីនិ បទានិ ឥមស្មិំ វារេ ន គហិតានិ. យានិ បន បទានិ វិញ្ញាណេន វា ឱឡារិករូបេន វា អសម្មិស្សំ ធម្មាយតនេកទេសំ ទីបេន្តិ, តានិ ឥធ គហិតានិ. តេសំ ឥទមុទ្ទានំ –

‘‘តយោ ខន្ធា តថា សច្ចា, ឥន្ទ្រិយានិ ច សោឡស;

បទានិ បច្ចយាការេ, ចុទ្ទសូបរិ ចុទ្ទស.

‘‘សមតិំស បទា ហោន្តិ, គោច្ឆកេសុ ទសស្វថ;

ទុវេ ចូឡន្តរទុកា, អដ្ឋ ហោន្តិ មហន្តរា’’តិ.

ឯតេសុ បន បទេសុ សទិសវិស្សជ្ជនានិ បទានិ ឯកតោ កត្វា សព្ពេបិ ទ្វាទស បញ្ហា វុត្តា. តេសុ ឯវំ ខន្ធវិភាគោ វេទិតព្ពោ. អាយតនធាតូសុ បន ភេទោ នត្ថិ. តត្ថ បឋមបញ្ហេ តាវ – តីហិ ខន្ធេហីតិ រូបសញ្ញាសង្ខារក្ខន្ធេហិ. អាយតនធាតុយោ បន ធម្មាយតនធម្មធាតុវសេន វេទិតព្ពា.

តត្រាយំ នយោ – វេទនាក្ខន្ធេន ហិ និព្ពានញ្ច សុខុមរូបសញ្ញាសង្ខារា ច ខន្ធសង្គហេន អសង្គហិតា ហុត្វា អាយតនធាតុសង្គហេន សង្គហិតា. តេសុ និព្ពានំ ខន្ធសង្គហំ ន គច្ឆតិ, សេសា រូបសញ្ញាសង្ខារក្ខន្ធេហិ សង្គហំ គច្ឆន្តិ. អាយតនធាតុសង្គហំ បន និព្ពានម្បិ គច្ឆតេវ. តេន វុត្តំ – ‘‘អសង្ខតំ ខន្ធតោ ឋបេត្វា តីហិ ខន្ធេហិ, ឯកេនាយតនេន, ឯកាយ ធាតុយា សង្គហិតា’’តិ. សញ្ញាក្ខន្ធបក្ខេ បនេត្ថ សញ្ញំ អបនេត្វា វេទនាយ សទ្ធិំ តយោ ខន្ធា សង្ខារាទីសុ សង្ខារក្ខន្ធំ អបនេត្វា រូបវេទនាសញ្ញាវសេន តយោ ខន្ធា វេទិតព្ពា.

១៨០. ទុតិយេ – ចតូហិ ខន្ធេហីតិ វិញ្ញាណវជ្ជេហិ. តេ ហិ និរោធេន ខន្ធសង្គហេន អសង្គហិតា ហុត្វា អាយតនធាតុសង្គហេន សង្គហិតា.

១៨១. តតិយេ – ទ្វីហីតិ វេទនាសញ្ញាក្ខន្ធេហិ. រូបារូបជីវិតិន្ទ្រិយេន ហិ វេទនាសញ្ញាវិញ្ញាណក្ខន្ធា ច ខន្ធសង្គហេន អសង្គហិតា. តេសុ បន វេទនាសញ្ញាវ អាយតនធាតុសង្គហេន សង្គហិតា. តេន វុត្តំ – ‘‘វេទនាសញ្ញាក្ខន្ធេហី’’តិ. ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ ខន្ធភេទោ វេទិតព្ពោ. ឥតោ បរញ្ហិ ខន្ធានំ នាមមត្តមេវ វក្ខាម.

១៨២. ចតុត្ថេ – តីហិ ខន្ធេហីតិ ឥត្ថិន្ទ្រិយបុរិសិន្ទ្រិយេសុ វេទនាសញ្ញាសង្ខារេហិ, វេទនាបញ្ចកេ រូបសញ្ញាសង្ខារេហិ; សទ្ធិន្ទ្រិយាទីសុ ផស្សបរិយោសានេសុ រូបវេទនាសញ្ញាក្ខន្ធេហិ. វេទនាយ វេទនាក្ខន្ធសទិសោវ តណ្ហុបាទានកម្មភវេសុ សង្ខារក្ខន្ធសទិសោវ វិនិច្ឆយោ.

១៨៣. បញ្ចមេ – ជាតិជរាមរណេសុ ជីវិតិន្ទ្រិយសទិសោវ. ឈានេន បន និព្ពានំ សុខុមរូបំ សញ្ញា ច ខន្ធសង្គហេន អសង្គហិតា ហុត្វា អាយតនធាតុសង្គហេន សង្គហិតា. តស្មា តំ សន្ធាយ រូបក្ខន្ធសញ្ញាក្ខន្ធានំ វសេន ទ្វេ ខន្ធា វេទិតព្ពា.

១៨៤. ឆដ្ឋេ – សោកាទិត្តយេ វេទនាយ សទិសោ. ឧបាយាសាទីសុ សង្ខារសទិសោ. បុន វេទនាយ វេទនាក្ខន្ធសទិសោ, សញ្ញាយ សញ្ញាក្ខន្ធសទិសោ, ចេតនាទីសុ សង្ខារក្ខន្ធសទិសោ វិនិច្ឆយោ. ឥមិនា ឧបាយេន សត្តមបញ្ហាទីសុបិ សង្គហាសង្គហោ វេទិតព្ពោតិ.

អសង្គហិតេនសង្គហិតបទវណ្ណនា.