៩. បហារាទសុត្តវណ្ណនា

១៩. នវមេ បហារាទោតិ ឯវំនាមកោ. អសុរិន្ទោតិ អសុរជេដ្ឋកោ. អសុរេសុ ហិ វេបចិត្តិ រាហុ បហារាទោតិ ឥមេ តយោ ជេដ្ឋកា. យេន ភគវា តេនុបសង្កមីតិ ទសពលស្ស អភិសម្ពុទ្ធទិវសតោ បដ្ឋាយ ‘‘អជ្ជ គមិស្សាមិ ស្វេ គមិស្សាមី’’តិ ឯកាទស វស្សានិ អតិក្កមិត្វា ទ្វាទសមេ វស្សេ សត្ថុ វេរញ្ជាយំ វសនកាលេ ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សន្តិកំ គមិស្សាមី’’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា ‘‘មម ‘អជ្ជ ស្វេ’តិ ទ្វាទស វស្សានិ ជាតានិ, ហន្ទាហំ ឥទានេវ គច្ឆាមី’’តិ តង្ខណំយេវ អសុរគណបរិវុតោ អសុរភវនា និក្ខមិត្វា ទិវា ទិវស្ស យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឯកមន្តំ អដ្ឋាសីតិ សោ កិរ ‘‘តថាគតំ បញ្ហំ បុច្ឆិត្វា ឯវ ធម្មំ សុណិស្សាមី’’តិ អាគតោ, តថាគតស្ស បន ទិដ្ឋកាលតោ បដ្ឋាយ ពុទ្ធគារវេន បុច្ឆិតុំ អសក្កោន្តោ អបិ សត្ថារំ វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. តតោ សត្ថា ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ បហារាទោ មយិ អកថេន្តេ បឋមតរំ កថេតុំ ន សក្ខិស្សតិ, ចិណ្ណវសិដ្ឋានេយេវ នំ កថាសមុដ្ឋាបនត្ថំ ឯកំ បញ្ហំ បុច្ឆិស្សាមី’’តិ.

អថ នំ បុច្ឆន្តោ អបិ បន បហារាទាតិអាទិមាហ. តត្ថ អភិរមន្តីតិ រតិំ វិន្ទន្តិ, អនុក្កណ្ឋមានា វសន្តីតិ អត្ថោ. សោ ‘‘បរិចិណ្ណដ្ឋានេយេវ មំ ភគវា បុច្ឆតី’’តិ អត្តមនោ ហុត្វា អភិរមន្តិ, ភន្តេតិ អាហ. អនុបុព្ពនិន្នោតិអាទីនិ សព្ពានិ អនុបដិបាដិយា និន្នភាវស្ស វេវចនានិ. ន អាយតកេនេវ បបាតោតិ ន ឆិន្នតដមហាសោព្ភោ វិយ អាទិតោវ បបាតោ. សោ ហិ តីរតោ បដ្ឋាយ ឯកង្គុលទ្វង្គុលវិទត្ថិរតនយដ្ឋិឧសភអឌ្ឍគាវុតគាវុតអឌ្ឍយោជនាទិវសេន គម្ភីរោ ហុត្វា គច្ឆន្តោ សិនេរុបាទមូលេ ចតុរាសីតិយោជនសហស្សគម្ភីរោ ហុត្វា ឋិតោតិ ទស្សេតិ.

ឋិតធម្មោតិ ឋិតសភាវោ. កុណបេនាតិ យេន កេនចិ ហត្ថិអស្សាទីនំ កឡេវរេន. ថលំ ឧស្សារេតីតិ ហត្ថេន គហេត្វា វិយ វីចិបហារេនេវ ថលំ ខិបតិ.

គង្គាយមុនាតិ ឥធ ឋត្វា ឥមាសំ នទីនំ ឧប្បត្តិកថំ កថេតុំ វដ្ដតិ. អយំ តាវ ជម្ពុទីបោ ទសសហស្សយោជនបរិមាណោ, តត្ថ ចតុសហស្សយោជនបរិមាណោ បទេសោ ឧទកេន អជ្ឈោត្ថដោ មហាសមុទ្ទោតិ សង្ខំ គតោ, តិសហស្សយោជនប្បមាណេ មនុស្សា វសន្តិ, តិសហស្សយោជនប្បមាណេ ហិមវា បតិដ្ឋិតោ ឧព្ពេធេន បញ្ចយោជនសតិកោ ចតុរាសីតិកូដសហស្សបដិមណ្ឌិតោ សមន្តតោ សន្ទមានបញ្ចសតនទីវិចិត្តោ, យត្ថ អាយាមវិត្ថារេន ច គម្ភីរតោ ច បណ្ណាសបណ្ណាសយោជនា ទិយឌ្ឍយោជនសតបរិមណ្ឌលា អនោតត្តទហោ កណ្ណមុណ្ឌទហោ រថការទហោ ឆទ្ទន្តទហោ កុណាលទហោ មន្ទាកិនិទហោ សីហប្បបាតទហោតិ សត្ត មហាសរា បតិដ្ឋហន្តិ.

តេសុ អនោតត្តោ សុទស្សនកូដំ ចិត្តកូដំ កាឡកូដំ គន្ធមាទនកូដំ កេលាសកូដន្តិ ឥមេហិ បញ្ចហិ បព្ពតេហិ បរិក្ខិត្តោ. តត្ថ សុទស្សនកូដំ សោវណ្ណមយំ ទ្វិយោជនសតុព្ពេធំ អន្តោវង្កំ កាកមុខសណ្ឋានំ តមេវ សរំ បដិច្ឆាទេត្វា តិដ្ឋតិ, ចិត្តកូដំ សព្ពរតនមយំ, កាឡកូដំ អញ្ជនមយំ, គន្ធមាទនកូដំ សានុមយំ អព្ភន្តរេ មុគ្គវណ្ណំ, មូលគន្ធោ សារគន្ធោ ផេគ្គុគន្ធោ តចគន្ធោ បបដិកាគន្ធោ រសគន្ធោ បត្តគន្ធោ បុប្ផគន្ធោ ផលគន្ធោ គន្ធគន្ធោតិ ឥមេហិ ទសហិ គន្ធេហិ ឧស្សន្នំ, នានប្បការឱសធសញ្ឆន្នំ កាឡបក្ខឧបោសថទិវសេ អាទិត្តមិវ អង្គារំ ជលន្តំ តិដ្ឋតិ, កេលាសកូដំ រជតមយំ. សព្ពានិ សុទស្សនេន សមានុព្ពេធសណ្ឋានានិ តមេវ សរំ បដិច្ឆាទេត្វា ឋិតានិ. តានិ សព្ពានិ ទេវានុភាវេន នាគានុភាវេន ច វស្សន្តិ, នទិយោ ចេតេសុ សន្ទន្តិ. តំ សព្ពម្បិ ឧទកំ អនោតត្តមេវ បវិសតិ. ចន្ទិមសូរិយា ទក្ខិណេន វា ឧត្តរេន វា គច្ឆន្តា បព្ពតន្តរេន តត្ថ ឱភាសំ ករោន្តិ, ឧជុំ គច្ឆន្តា ន ករោន្តិ. តេនេវស្ស អនោតត្តោ តិសង្ខា ឧទបាទិ.

តត្ថ មនោហរសិលាតលានិ និម្មច្ឆកច្ឆបានិ ផលិកសទិសនិម្មលោទកានិ ន្ហានតិត្ថានិ សុបដិយត្តានិ ហោន្តិ, យេសុ ពុទ្ធា ខីណាសវា ច បច្ចេកពុទ្ធា ច ឥទ្ធិមន្តា ច ឥសយោ ន្ហាយន្តិ, ទេវយក្ខាទយោ ឧទកកីឡំ កីឡន្តិ.

តស្ស ចតូសុ បស្សេសុ សីហមុខំ, ហត្ថិមុខំ, អស្សមុខំ, ឧសភមុខន្តិ ចត្តារិ មុខានិ ហោន្តិ, យេហិ ចតស្សោ នទិយោ សន្ទន្តិ. សីហមុខេន និក្ខន្តនទីតីរេ សីហា ពហុតរា ហោន្តិ, ហត្ថិមុខាទីហិ ហត្ថិអស្សឧសភា. បុរត្ថិមទិសតោ និក្ខន្តនទី អនោតត្តំ តិក្ខត្តុំ បទក្ខិណំ កត្វា ឥតរា តិស្សោ នទិយោ អនុបគម្ម បាចីនហិមវន្តេនេវ អមនុស្សបថំ គន្ត្វា មហាសមុទ្ទំ បវិសតិ. បច្ឆិមទិសតោ ច ឧត្តរទិសតោ ច និក្ខន្តនទិយោបិ តថេវ បទក្ខិណំ កត្វា បច្ឆិមហិមវន្តេនេវ ឧត្តរហិមវន្តេនេវ ច អមនុស្សបថំ គន្ត្វា មហាសមុទ្ទំ បវិសន្តិ. ទក្ខិណមុខតោ និក្ខន្តនទី បន តំ តិក្ខត្តុំ បទក្ខិណំ កត្វា ឧត្តរេន ឧជុកំ បាសាណបិដ្ឋេនេវ សដ្ឋិ យោជនានិ គន្ត្វា បព្ពតំ បហរិត្វា ឧដ្ឋាយ បរិក្ខេបេន តិគាវុតប្បមាណា ឧទកធារា ហុត្វា អាកាសេន សដ្ឋិ យោជនានិ គន្ត្វា តិយគ្គឡេ នាម បាសាណេ បតិតា, បាសាណោ ឧទកធារាវេគេន ភិន្នោ. តត្ថ បញ្ញាសយោជនប្បមាណា តិយគ្គឡា នាម មហាបោក្ខរណី ជាតា, បោក្ខរណិយា កូលំ ភិន្ទិត្វា បាសាណំ បវិសិត្វា សដ្ឋិ យោជនានិ គតា. តតោ ឃនបថវិំ ភិន្ទិត្វា ឧម្មង្គេន សដ្ឋិ យោជនានិ គន្ត្វា គិញ្ឈំ នាម តិរច្ឆានបព្ពតំ បហរិត្វា ហត្ថតលេ បញ្ចង្គុលិសទិសា បញ្ច ធារា ហុត្វា បវត្តតិ. សា តិក្ខត្តុំ អនោតត្តំ បទក្ខិណំ កត្វា គតដ្ឋានេ អាវត្តគង្គាតិ វុច្ចតិ. ឧជុកំ បាសាណបិដ្ឋេន សដ្ឋិ យោជនានិ គតដ្ឋានេ កណ្ហគង្គា, អាកាសេន សដ្ឋិ យោជនានិ គតដ្ឋានេ អាកាសគង្គា, តិយគ្គឡបាសាណេ បញ្ញាសយោជនោកាសេ ឋិតា តិយគ្គឡបោក្ខរណី, កូលំ ភិន្ទិត្វា បាសាណំ បវិសិត្វា សដ្ឋិ យោជនានិ គតដ្ឋានេ ពហលគង្គាតិ, ឧមង្គេន សដ្ឋិ យោជនានិ គតដ្ឋានេ ឧមង្គគង្គាតិ វុច្ចតិ. វិញ្ឈំ នាម តិរច្ឆានបព្ពតំ បហរិត្វា បញ្ច ធារា ហុត្វា បវត្តនដ្ឋានេ បន គង្គា, យមុនា, អចិរវតី, សរភូ, មហីតិ បញ្ច សង្ខំ គតា. ឯវមេតា បញ្ច មហានទិយោ ហិមវន្តតោ បវត្តន្តីតិ វេទិតព្ពា.

សវន្តិយោតិ យា កាចិ សវមានា គច្ឆន្តី មហានទិយោ វា កុន្នទិយោ វា. អប្បេន្តីតិ អល្លីយន្តិ ឱសរន្តិ. ធារាតិ វុដ្ឋិធារា. បូរត្តន្តិ បុណ្ណភាវោ. មហាសមុទ្ទស្ស ហិ អយំ ធម្មតា – ‘‘ឥមស្មិំ កាលេ ទេវោ មន្ទោ ជាតោ, ជាលក្ខិបាទីនិ អាទាយ មច្ឆកច្ឆបេ គណ្ហិស្សាមា’’តិ វា ‘‘ឥមស្មិំ កាលេ មហន្តា វុដ្ឋិ, លភិស្សាម នុ ខោ បិដ្ឋិបសារណដ្ឋាន’’ន្តិ វា វត្តុំ ន សក្កា. បឋមកប្បិកកាលតោ បដ្ឋាយ ហិ យំ សិនេរុមេខលំ អាហច្ច ឧទកំ ឋិតំ, តតោ ឯកង្គុលមត្តម្បិ ឧទកំ នេវ ហេដ្ឋា ឱសីទតិ, ន ឧទ្ធំ ឧត្តរតិ. ឯករសោតិ អសម្ភិន្នរសោ.

មុត្តាតិ ខុទ្ទកមហន្តវដ្ដទីឃាទិភេទា អនេកវិធា. មណីតិ រត្តនីលាទិភេទោ អនេកវិធោ. វេឡុរិយោតិ វំសវណ្ណសិរីសបុប្ផវណ្ណាទិភេទោ អនេកវិធោ. សង្ខោតិ ទក្ខិណាវដ្ដតម្ពកុច្ឆិកធមនសង្ខាទិភេទោ អនេកវិធោ. សិលាតិ សេតកាឡមុគ្គវណ្ណាទិភេទោ អនេកវិធា. បវាឡន្តិ ខុទ្ទកមហន្តរត្តឃនរត្តាទិភេទំ អនេកវិធំ. មសារគល្លន្តិ កពរមណិ. នាគាតិ ឩមិបិដ្ឋវាសិនោបិ វិមានដ្ឋកា នាគាបិ.

អដ្ឋ បហារាទាតិ សត្ថា អដ្ឋបិ ធម្មេ វត្តុំ សក្កោតិ, សោឡសបិ ពាត្តិំសបិ ចតុសដ្ឋិបិ សហស្សម្បិ, បហារាទេន បន អដ្ឋ កថិតា, អហម្បិ តេហេវ សរិក្ខកេ កត្វា កថេស្សាមីតិ ចិន្តេត្វា ឯវមាហ. អនុបុព្ពសិក្ខាតិអាទីសុ អនុបុព្ពសិក្ខាយ តិស្សោ សិក្ខា គហិតា, អនុបុព្ពកិរិយាយ តេរស ធុតង្គានិ, អនុបុព្ពបដិបទាយ សត្ត អនុបស្សនា អដ្ឋារស មហាវិបស្សនា អដ្ឋតិំស អារម្មណវិភត្តិយោ សត្តតិំស ពោធបក្ខិយធម្មា. ន អាយតកេនេវ អញ្ញាបដិវេធោតិ មណ្ឌូកស្ស ឧប្បតិត្វា គមនំ វិយ អាទិតោវ សីលបូរណាទិំ អកត្វា អរហត្តប្បដិវេធោ នាម នត្ថិ, បដិបាដិយា បន សីលសមាធិបញ្ញាយោ បូរេត្វាវ សក្កា អរហត្តំ បត្តុន្តិ អត្ថោ.

អារកាវាតិ ទូរេយេវ. ន តេន និព្ពានធាតុយា ឩនត្តំ វា បូរត្តំ វាតិ អសង្ខ្យេយ្យេបិ កប្បេ ពុទ្ធេសុ អនុប្បន្នេសុ ឯកសត្តោបិ បរិនិព្ពាតុំ ន សក្កោតិ, តទាបិ ‘‘តុច្ឆា និព្ពានធាតូ’’តិ ន សក្កា វត្តុំ. ពុទ្ធកាលេ ច បន ឯកេកស្មិំ សមាគមេ អសង្ខ្យេយ្យាបិ សត្តា អមតំ អារាធេន្តិ, តទាបិ ន សក្កា វត្តុំ – ‘‘បូរា និព្ពានធាតូ’’តិ.