១. បឋមសារណីយសុត្តវណ្ណនា

១១. ទុតិយស្ស បឋមេ សារណីយាតិ សរិតព្ពយុត្តកា. មេត្តំ កាយកម្មន្តិ មេត្តេន ចិត្តេន កាតព្ពំ កាយកម្មំ. វចីកម្មមនោកម្មេសុបិ ឯសេវ នយោ. ឥមានិ ច បន ភិក្ខូនំ វសេន អាគតានិ, គិហីសុបិ លព្ភន្តិ. ភិក្ខូនញ្ហិ មេត្តេន ចិត្តេន អាភិសមាចារិកធម្មបូរណំ មេត្តំ កាយកម្មំ នាម. គិហីនំ ចេតិយវន្ទនត្ថាយ ពោធិវន្ទនត្ថាយ សង្ឃនិមន្តនត្ថាយ គមនំ, គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋេ ភិក្ខូ ទិស្វា បច្ចុគ្គមនំ, បត្តបដិគ្គហណំ, អាសនបញ្ញាបនំ, អនុគមនន្តិ ឯវមាទិកំ មេត្តំ កាយកម្មំ នាម.

ភិក្ខូនំ មេត្តេន ចិត្តេន អាចារបណ្ណត្តិសិក្ខាបនំ, កម្មដ្ឋានកថនំ, ធម្មទេសនា, តេបិដកម្បិ ពុទ្ធវចនំ មេត្តំ វចីកម្មំ នាម. គិហីនំ ‘‘ចេតិយវន្ទនាយ គច្ឆាម, ពោធិវន្ទនាយ គច្ឆាម, ធម្មស្សវនំ ករិស្សាម, ទីបមាលាបុប្ផបូជំ ករិស្សាម, តីណិ សុចរិតានិ សមាទាយ វត្តិស្សាម, សលាកភត្តាទីនិ ទស្សាម, វស្សាវាសិកំ ទស្សាម, អជ្ជ សង្ឃស្ស ចត្តារោ បច្ចយេ ទស្សាម, សង្ឃំ និមន្តេត្វា ខាទនីយាទីនិ សំវិទហថ, អាសនានិ បញ្ញាបេថ, បានីយំ ឧបដ្ឋាបេថ, សង្ឃំ បច្ចុគ្គន្ត្វា អានេថ, បញ្ញត្តាសនេ និសីទាបេត្វា ឧស្សាហជាតា វេយ្យាវច្ចំ ករោថា’’តិអាទិវចនកាលេ មេត្តំ វចីកម្មំ នាម.

ភិក្ខូនំ បាតោវ ឧដ្ឋាយ សរីរបដិជគ្គនំ ចេតិយង្គណវត្តាទីនិ ច កត្វា វិវិត្តាសនេ និសីទិត្វា ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ ភិក្ខូ សុខី ហោន្តុ អវេរា អព្យាបជ្ឈា’’តិ ចិន្តនំ មេត្តំ មនោកម្មំ នាម. គិហីនំ ‘‘អយ្យា សុខី ហោន្តុ អវេរា អព្យាបជ្ឈា’’តិ ចិន្តនំ មេត្តំ មនោកម្មំ នាម.

អាវិ ចេវ រហោ ចាតិ សម្មុខា ច បរម្មុខា ច. តត្ថ នវកានំ ចីវរកម្មាទីសុ សហាយភាវគមនំ សម្មុខា មេត្តំ កាយកម្មំ នាម, ថេរានំ បន បាទធោវនទានាទិភេទំ សព្ពម្បិ សាមីចិកម្មំ សម្មុខា មេត្តំ កាយកម្មំ នាម. ឧភយេហិបិ ទុន្និក្ខិត្តានំ ទារុភណ្ឌាទីនំ តេសុ អវញ្ញំ អកត្វា អត្តនា ទុន្និក្ខិត្តានំ វិយ បដិសាមនំ បរម្មុខា មេត្តំ កាយកម្មំ នាម. ‘‘ទេវត្ថេរោ តិស្សត្ថេរោ’’តិ ឯវំ បគ្គយ្ហ វចនំ សម្មុខា មេត្តំ វចីកម្មំ នាម. វិហារេ អសន្តំ បន បដិបុច្ឆន្តស្ស ‘‘កហំ អម្ហាកំ ទេវត្ថេរោ, កហំ អម្ហាកំ តិស្សត្ថេរោ, កទា នុ ខោ អាគមិស្សតី’’តិ ឯវំ មមាយនវចនំ បរម្មុខា មេត្តំ វចីកម្មំ នាម. មេត្តាសិនេហសិនិទ្ធានិ បន នយនានិ ឧម្មីលេត្វា បសន្នេន មុខេន ឱលោកនំ សម្មុខា មេត្តំ មនោកម្មំ នាម. ‘‘ទេវត្ថេរោ តិស្សត្ថេរោ អរោគោ ហោតុ អប្បាពាធោ’’តិ សមន្នាហរណំ បរម្មុខា មេត្តំ មនោកម្មំ នាម.

លាភាតិ ចីវរាទយោ លទ្ធបច្ចយា. ធម្មិកាតិ កុហនាទិភេទំ មិច្ឆាជីវំ វជ្ជេត្វា ធម្មេន សមេន ភិក្ខាចរិយវត្តេន ឧប្បន្នា. អន្តមសោ បត្តបរិយាបន្នមត្តម្បីតិ បច្ឆិមកោដិយា បត្តបរិយាបន្នំ បត្តស្ស អន្តោគតំ ទ្វត្តិកដច្ឆុភិក្ខាមត្តម្បិ. អប្បដិវិភត្តភោគីតិ ឯត្ថ ទ្វេ បដិវិភត្តានិ នាម អាមិសបដិវិភត្តំ បន បុគ្គលបដិវិភត្តញ្ច. តត្ថ ‘‘ឯត្តកំ ទស្សាមិ, ឯត្តកំ ន ទស្សាមី’’តិ ឯវំ ចិត្តេន បដិវិភជនំ អាមិសបដិវិភត្តំ នាម. ‘‘អសុកស្ស ទស្សាមិ, អសុកស្ស ន ទស្សាមី’’តិ ឯវំ ចិត្តេន វិភជនំ បន បុគ្គលបដិវិភត្តំ នាម. តទុភយម្បិ អកត្វា យោ អប្បដិវិភត្តំ ភុញ្ជតិ, អយំ អប្បដិវិភត្តភោគី នាម. សីលវន្តេហិ សព្រហ្មចារីហិ សាធារណភោគីតិ ឯត្ថ សាធារណភោគិនោ ឥទំ លក្ខណំ – យំ យំ បណីតំ លភតិ, តំ តំ នេវ លាភេនលាភំ-និជិគីសនតាមុខេន គិហីនំ ទេតិ, ន អត្តនា បរិភុញ្ជតិ, បដិគ្គណ្ហន្តោ ច ‘‘សង្ឃេន សាធារណំ ហោតូ’’តិ គហេត្វា ឃណ្ដិំ បហរិត្វា បរិភុញ្ជិតព្ពំ សង្ឃសន្តកំ វិយ បស្សតិ.

ឥមំ បន សារណីយធម្មំ កោ បូរេតិ, កោ ន បូរេតិ? ទុស្សីលោ តាវ ន បូរេតិ. ន ហិ តស្ស សន្តកំ សីលវន្តា គណ្ហន្តិ. បរិសុទ្ធសីលោ បន វត្តំ អខណ្ឌេន្តោ បូរេតិ. តត្រិទំ វត្តំ – យោ ហិ ឱទិស្សកំ កត្វា មាតុ វា បិតុ វា អាចរិយុបជ្ឈាយាទីនំ វា ទេតិ, សោ ទាតព្ពំ ទេតិ. សារណីយធម្មោ បនស្ស ន ហោតិ, បលិពោធជគ្គនំ នាម ហោតិ. សារណីយធម្មោ ហិ មុត្តបលិពោធស្ស វដ្ដតិ. តេន បន ឱទិស្សកំ ទេន្តេន គិលានគិលានុបដ្ឋាកអាគន្តុកគមិកានញ្ចេវ នវបព្ពជិតស្ស ច សង្ឃាដិបត្តគ្គហណំ អជានន្តស្ស ទាតព្ពំ. ឯតេសំ ទត្វា អវសេសំ ថេរាសនតោ បដ្ឋាយ ថោកំ ថោកំ អទត្វា យោ យត្តកំ គណ្ហាតិ, តស្ស តត្តកំ ទាតព្ពំ. អវសិដ្ឋេ អសតិ បុន បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ថេរាសនតោ បដ្ឋាយ យំ យំ បណីតំ, តំ តំ ទត្វា សេសំ ភុញ្ជិតព្ពំ. ‘‘សីលវន្តេហី’’តិ វចនតោ ទុស្សីលស្ស អទាតុម្បិ វដ្ដតិ.

អយំ បន សារណីយធម្មោ សុសិក្ខិតាយ បរិសាយ សុបូរោ ហោតិ, សុសិក្ខិតាយ ហិ បរិសាយ យោ អញ្ញតោ លភតិ, សោ ន គណ្ហាតិ. អញ្ញតោ អលភន្តោបិ បមាណយុត្តមេវ គណ្ហតិ, ន អតិរេកំ. អយំ បន សារណីយធម្មោ ឯវំ បុនប្បុនំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា លទ្ធំ លទ្ធំ ទេន្តស្សាបិ ទ្វាទសហិ វស្សេហិ បូរេតិ, ន តតោ ឱរំ. សចេ ហិ ទ្វាទសមេ វស្សេ សារណីយធម្មបូរកោ បិណ្ឌបាតបូរំ បត្តំ អាសនសាលាយំ ឋបេត្វា ន្ហាយិតុំ គច្ឆតិ, សង្ឃត្ថេរោ ច ‘‘កស្សេសោ បត្តោ’’តិ វត្វា ‘‘សារណីយធម្មបូរកស្សា’’តិ វុត្តេ ‘‘អាហរថ ន’’ន្តិ សព្ពំ បិណ្ឌបាតំ វិចារេត្វាវ ភុញ្ជិត្វា រិត្តបត្តំ ឋបេតិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ រិត្តបត្តំ ទិស្វា ‘‘មយ្ហំ អសេសេត្វាវ បរិភុញ្ជិំសូ’’តិ ទោមនស្សំ ឧប្បាទេតិ, សារណីយធម្មោ ភិជ្ជតិ, បុន ទ្វាទស វស្សានិ បូរេតព្ពោ ហោតិ. តិត្ថិយបរិវាសសទិសោ ហេស, សកិំ ខណ្ឌេ ជាតេ បុន បូរេតព្ពោវ. យោ បន ‘‘លាភា វត មេ, សុលទ្ធំ វត មេ, យស្ស មេ បត្តគតំ អនាបុច្ឆាវ សព្រហ្មចារី បរិភុញ្ជន្តី’’តិ សោមនស្សំ ជនេតិ, តស្ស បុណ្ណោ នាម ហោតិ.

ឯវំ បូរិតសារណីយធម្មស្ស បន នេវ ឥស្សា ន មច្ឆរិយំ ហោតិ, មនុស្សានំ បិយោ ហោតិ, អមនុស្សានំ បិយោ ហោតិ, សុលភបច្ចយោ. បត្តគតមស្ស ទិយ្យមានម្បិ ន ខីយតិ, ភាជនីយភណ្ឌដ្ឋានេ អគ្គភណ្ឌំ លភតិ, ភយេ វា ឆាតកេ វា បត្តេ ទេវតា ឧស្សុក្កំ អាបជ្ជន្តិ.

តត្រិមានិ វត្ថូនិ – សេនគិរិវាសី តិស្សត្ថេរោ កិរ មហាគិរិគាមំ ឧបនិស្សាយ វសតិ, បញ្ញាស មហាថេរា នាគទីបំ ចេតិយវន្ទនត្ថាយ គច្ឆន្តា គិរិគាមេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា កិញ្ចិ អលទ្ធា និក្ខមិំសុ. ថេរោ បវិសន្តោ តេ ទិស្វា បុច្ឆិ – ‘‘លទ្ធំ, ភន្តេ’’តិ? វិចរិម្ហា, អាវុសោតិ. សោ អលទ្ធភាវំ ញត្វា អាហ – ‘‘ភន្តេ, យាវាហំ អាគច្ឆាមិ, តាវ ឥធេវ ហោថា’’តិ. មយំ, អាវុសោ, បញ្ញាស ជនា បត្តតេមនមត្តម្បិ ន លភិម្ហាតិ. ភន្តេ, នេវាសិកា នាម បដិពលា ហោន្តិ, អលភន្តាបិ ភិក្ខាចារមគ្គសភាគំ ជានន្តីតិ. ថេរា អាគមេសុំ. ថេរោ គាមំ បាវិសិ. ធុរគេហេយេវ មហាឧបាសិកា ខីរភត្តំ សជ្ជេត្វា ថេរំ ឱលោកយមានា ឋិតា ថេរស្ស ទ្វារំ សម្បត្តស្សេវ បត្តំ បូរេត្វា អទាសិ. សោ តំ អាទាយ ថេរានំ សន្តិកំ គន្ត្វា ‘‘គណ្ហថ, ភន្តេ’’តិ សង្ឃត្ថេរំ អាហ. ថេរោ ‘‘អម្ហេហិ ឯត្តកេហិ កិញ្ចិ ន លទ្ធំ, អយំ សីឃមេវ គហេត្វា អាគតោ, កិំ នុ ខោ’’តិ សេសានំ មុខំ ឱលោកេសិ. ថេរោ ឱលោកនាការេនេវ ញត្វា, ‘‘ភន្តេ, ធម្មេន សមេន លទ្ធោ, និក្កុក្កុច្ចា គណ្ហថា’’តិ អាទិតោ បដ្ឋាយ សព្ពេសំ យាវទត្ថំ ទត្វា អត្តនាបិ យាវទត្ថំ ភុញ្ជិ.

អថ នំ ភត្តកិច្ចាវសានេ ថេរា បុច្ឆិំសុ – ‘‘កទា, អាវុសោ, លោកុត្តរធម្មំ បដិវិជ្ឈី’’តិ? នត្ថិ មេ, ភន្តេ, លោកុត្តរធម្មោតិ. ឈានលាភីសិ, អាវុសោតិ. ឯតម្បិ, ភន្តេ, នត្ថីតិ? ននុ, អាវុសោ, បាដិហារិយន្តិ. សារណីយធម្មោ មេ, ភន្តេ, បូរិតោ, តស្ស មេ បូរិតកាលតោ បដ្ឋាយ សចេបិ ភិក្ខុសតសហស្សំ ហោតិ, បត្តគតំ ន ខីយតីតិ. សាធុ សាធុ, សប្បុរិស, អនុច្ឆវិកមិទំ តុយ្ហន្តិ. ឥទំ តាវ បត្តគតំ ន ខីយតីតិ ឯត្ថ វត្ថុ.

អយមេវ បន ថេរោ ចេតិយបព្ពតេ គិរិភណ្ឌមហាបូជាយ ទានដ្ឋានំ គន្ត្វា ‘‘ឥមស្មិំ ទានេ កិំ វរភណ្ឌ’’ន្តិ បុច្ឆិ. ទ្វេ សាដកា, ភន្តេតិ. ឯតេ មយ្ហំ បាបុណិស្សន្តីតិ? តំ សុត្វា អមច្ចោ រញ្ញោ អារោចេសិ – ‘‘ឯកោ ទហរោ ឯវំ វទតី’’តិ. ‘‘ទហរស្ស ឯវំ ចិត្តំ, មហាថេរានំ បន សុខុមសាដកា វដ្ដន្តី’’តិ វត្វា ‘‘មហាថេរានំ ទស្សាមី’’តិ ឋបេសិ. តស្ស ភិក្ខុសង្ឃេ បដិបាដិយា ឋិតេ ទេន្តស្ស មត្ថកេ ឋបិតាបិ តេ សាដកា ហត្ថំ នារោហន្តិ, អញ្ញេវ អារោហន្តិ. ទហរស្ស ទានកាលេ បន ហត្ថំ អារុឡ្ហា. សោ តស្ស ហត្ថេ ឋបេត្វា អមច្ចស្ស មុខំ ឱលោកេត្វា ទហរំ និសីទាបេត្វា ទានំ ទត្វា សង្ឃំ វិស្សជ្ជេត្វា ទហរស្ស សន្តិកេ និសីទិត្វា ‘‘កទា, ភន្តេ, ឥមំ ធម្មំ បដិវិជ្ឈិត្ថា’’តិ អាហ. សោ បរិយាយេនបិ អសន្តំ អវទន្តោ ‘‘នត្ថិ មយ្ហំ, មហារាជ, លោកុត្តរធម្មោ’’តិ អាហ. ននុ, ភន្តេ, បុព្ពេវ អវចុត្ថាតិ. អាម, មហារាជ, សារណីយធម្មបូរកោ អហំ, តស្ស មេ ធម្មស្ស បូរិតកាលតោ បដ្ឋាយ ភាជនីយភណ្ឌដ្ឋានេ អគ្គភណ្ឌំ បាបុណាតីតិ. ‘‘សាធុ សាធុ, ភន្តេ, អនុច្ឆវិកមិទំ តុម្ហាក’’ន្តិ វត្វា បក្កាមិ. ឥទំ ភាជនីយភណ្ឌដ្ឋានេ អគ្គភណ្ឌំ បាបុណាតីតិ ឯត្ថ វត្ថុ.

ព្រាហ្មណតិស្សភយេ បន ភាតរគាមវាសិនោ នាគត្ថេរិយា អនារោចេត្វាវ បលាយិំសុ. ថេរី បច្ចូសសមយេ ‘‘អតិវិយ អប្បនិគ្ឃោសោ គាមោ, ឧបធារេថ តាវា’’តិ ទហរភិក្ខុនិយោ អាហ. តា គន្ត្វា សព្ពេសំ គតភាវំ ញត្វា អាគម្ម ថេរិយា អារោចេសុំ. សា សុត្វា ‘‘មា តុម្ហេ តេសំ គតភាវំ ចិន្តយិត្ថ, អត្តនោ ឧទ្ទេសបរិបុច្ឆាយោនិសោមនសិការេសុយេវ យោគំ ករោថា’’តិ វត្វា ភិក្ខាចារវេលាយំ បារុបិត្វា អត្តទ្វាទសមា គាមទ្វារេ និគ្រោធរុក្ខមូលេ អដ្ឋាសិ. រុក្ខេ អធិវត្ថា ទេវតា ទ្វាទសន្នម្បិ ភិក្ខុនីនំ បិណ្ឌបាតំ ទត្វា, ‘‘អយ្យេ, អញ្ញត្ថ មា គច្ឆថ, និច្ចំ ឥធេវ អាគច្ឆេយ្យាថា’’តិ អាហ. ថេរិយា បន កនិដ្ឋភាតា នាគត្ថេរោ នាម អត្ថិ. សោ ‘‘មហន្តំ ភយំ, ន សក្កា យាបេតុំ, បរតីរំ គមិស្សាមី’’តិ អត្តទ្វាទសមោវ អត្តនោ វសនដ្ឋានា និក្ខន្តោ ‘‘ថេរិំ ទិស្វា គមិស្សាមី’’តិ ភាតរគាមំ អាគតោ. ថេរី ‘‘ថេរា អាគតា’’តិ សុត្វា តេសំ សន្តិកំ គន្ត្វា ‘‘កិំ អយ្យា’’តិ បុច្ឆិ. សោ តំ បវត្តិំ អារោចេសិ. សា ‘‘អជ្ជ ឯកទិវសំ វិហារេវ វសិត្វា ស្វេ គមិស្សថា’’តិ អាហ. ថេរា វិហារំ អគមិំសុ.

ថេរី បុនទិវសេ រុក្ខមូលេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ថេរំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘ឥមំ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជថា’’តិ អាហ. ថេរោ ‘‘វដ្ដិស្សតិ ថេរី’’តិ វត្វា តុណ្ហី អដ្ឋាសិ. ធម្មិកោ, តាត, បិណ្ឌបាតោ, កុក្កុច្ចំ អកត្វា បរិភុញ្ជថាតិ. វដ្ដិស្សតិ ថេរីតិ? សា បត្តំ គហេត្វា អាកាសេ ខិបិ, បត្តោ អាកាសេ អដ្ឋាសិ. ថេរោ ‘‘សត្តតាលមត្តេ ឋិតម្បិ ភិក្ខុនីភត្តមេវ ថេរី’’តិ វត្វា ‘‘ភយំ នាម សព្ពកាលំ ន ហោតិ, ភយេ វូបសន្តេ អរិយវំសំ កថយមានោ, ‘ភោ បិណ្ឌបាតិក, ភិក្ខុនីភត្តំ ភុញ្ជិត្វា វីតិនាមយិត្ថា’តិ ចិត្តេន អនុវទិយមានោ សន្ថម្ភិតុំ ន សក្ខិស្សាមិ, អប្បមត្តា ហោថ ថេរិយោ’’តិ មគ្គំ បដិបជ្ជិ.

រុក្ខទេវតាបិ ‘‘សចេ ថេរោ ថេរិយា ហត្ថតោ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជិស្សតិ, ន តំ និវត្តេស្សាមិ. សចេ ន បរិភុញ្ជិស្សតិ, និវត្តេស្សាមី’’តិ ចិន្តយមានា ឋត្វា ថេរស្ស គមនំ ទិស្វា រុក្ខា ឱរុយ្ហ ‘‘បត្តំ, ភន្តេ, ទេថា’’តិ វត្វា បត្តំ គហេត្វា ថេរំ រុក្ខមូលំយេវ អានេត្វា អាសនំ បញ្ញាបេត្វា បិណ្ឌបាតំ ទត្វា កតភត្តកិច្ចំ បដិញ្ញំ ការេត្វា ទ្វាទស ភិក្ខុនិយោ ទ្វាទស ច ភិក្ខូ សត្ត វស្សានិ ឧបដ្ឋហិ. ឥទំ ទេវតា ឧស្សុក្កំ អាបជ្ជន្តីតិ ឯត្ថ វត្ថុ. តត្រ ហិ ថេរី សារណីយធម្មបូរិកា អហោសិ.

អខណ្ឌានីតិអាទីសុ យស្ស សត្តសុ អាបត្តិក្ខន្ធេសុ អាទិម្ហិ វា អន្តេ វា សិក្ខាបទំ ភិន្នំ ហោតិ, តស្ស សីលំ បរិយន្តេ ឆិន្នសាដកោ វិយ ខណ្ឌំ នាម. យស្ស បន វេមជ្ឈេ ភិន្នំ, តស្ស ឆិទ្ទសាដកោ វិយ ឆិទ្ទំ នាម ហោតិ. យស្ស បដិបាដិយា ទ្វេ តីណិ ភិន្នានិ, តស្ស បិដ្ឋិយំ វា កុច្ឆិយំ វា ឧដ្ឋិតេន វិសភាគវណ្ណេន កាឡរត្តាទីនំ អញ្ញតរវណ្ណា គាវី វិយ សពលំ នាម ហោតិ. យស្ស អន្តរន្តរា ភិន្នានិ, តស្ស អន្តរន្តរា វិសភាគពិន្ទុវិចិត្រា គាវី វិយ កម្មាសំ នាម ហោតិ. យស្ស បន សព្ពេន សព្ពំ អភិន្នានិ, តស្ស តានិ សីលានិ អខណ្ឌានិ អច្ឆិទ្ទានិ អសពលានិ អកម្មាសានិ នាម ហោន្តិ. តានិ បនេតានិ តណ្ហាទាសព្យតោ មោចេត្វា ភុជិស្សភាវករណតោ ភុជិស្សានិ, ពុទ្ធាទីហិ វិញ្ញូហិ បសត្ថត្តា វិញ្ញុប្បសត្ថានិ, តណ្ហាទិដ្ឋីហិ អបរាមដ្ឋត្តា ‘‘ឥទំ នាម ត្វំ អាបន្នបុព្ពោ’’តិ កេនចិ បរាមដ្ឋុំ អសក្កុណេយ្យត្តា ច អបរាមដ្ឋានិ, ឧបចារសមាធិំ អប្បនាសមាធិំ វា សំវត្តយន្តីតិ សមាធិសំវត្តនិកានីតិ វុច្ចន្តិ.

សីលសាមញ្ញគតោ វិហរតីតិ តេសុ តេសុ ទិសាភាគេសុ វិហរន្តេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សមានភាវូបគតសីលោ វិហរតិ. សោតាបន្នាទីនញ្ហិ សីលំ សមុទ្ទន្តរេបិ ទេវលោកេបិ វសន្តានំ អញ្ញេសំ សោតាបន្នាទីនំ សីលេន សមានមេវ ហោតិ, នត្ថិ មគ្គសីលេ នានត្តំ. តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ.

យាយំ ទិដ្ឋីតិ មគ្គសម្បយុត្តា សម្មាទិដ្ឋិ. អរិយាតិ និទ្ទោសា. និយ្យាតីតិ និយ្យានិកា. តក្ករស្សាតិ យោ តថាការី ហោតិ. ទុក្ខក្ខយាយាតិ សព្ពទុក្ខក្ខយត្ថំ. ទិដ្ឋិសាមញ្ញគតោតិ សមានទិដ្ឋិភាវំ ឧបគតោ ហុត្វា វិហរតីតិ.