(១៨) ៣. ឧបាសកវគ្គោ

១-៣. សារជ្ជសុត្តាទិវណ្ណនា

១៧១-១៧៣. តតិយស្ស បឋមទុតិយតតិយេសុ អគារិយប្បដិបត្តិ កថិតា. សោតាបន្នសកទាគាមិនោបិ ហោន្តុ, វដ្ដន្តិយេវ.

៤. វេរសុត្តវណ្ណនា

១៧៤. ចតុត្ថេ ភយានីតិ ចិត្តុត្រាសភយានិ. វេរានីតិ អកុសលវេរានិបិ បុគ្គលវេរានិបិ. ចេតសិកន្តិ ចិត្តនិស្សិតំ. ទុក្ខន្តិ កាយបសាទវត្ថុកំ ទុក្ខំ. ទោមនស្សន្តិ ទោមនស្សវេទនំ. ឥមស្មិំ សុត្តេ វិរតិបហានំ កថិតំ.

៥. ចណ្ឌាលសុត្តវណ្ណនា

១៧៥. បញ្ចមេ ឧបាសកបតិកុដ្ឋោតិ ឧបាសកបច្ឆិមកោ. កោតូហលមង្គលិកោតិ ‘‘ឥមិនា ឥទំ ភវិស្សតី’’តិ ឯវំ បវត្តត្តា កោតូហលសង្ខាតេន ទិដ្ឋសុតមុតមង្គលេន សមន្នាគតោ. មង្គលំ បច្ចេតិ នោ កម្មន្តិ មង្គលំ ឱលោកេតិ, កម្មំ ន ឱលោកេតិ. ឥតោ ច ពហិទ្ធាតិ ឥមម្ហា សាសនា ពហិទ្ធា. បុព្ពការំ ករោតីតិ ទានាទិកំ កុសលកិច្ចំ បឋមតរំ ករោតិ.

៦. បីតិសុត្តវណ្ណនា

១៧៦. ឆដ្ឋេ កិន្តិ មយន្តិ កេន នាម ឧបាយេន មយំ. បវិវេកំ បីតិន្តិ បឋមទុតិយជ្ឈានានិ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកបីតិំ. កាមូបសំហិតន្តិ កាមនិស្សិតំ ទុវិធេ កាមេ អារព្ភ ឧប្បជ្ជនកំ. អកុសលូបសំហិតន្តិ ‘‘មិគសូករាទយោ វិជ្ឈិស្សាមី’’តិ សរំ ខិបិត្វា តស្មិំ វិរទ្ធេ ‘‘វិរទ្ធំ មយា’’តិ ឯវំ អកុសលេ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកំ. តាទិសេសុ បន ឋានេសុ អវិរជ្ឈន្តស្ស ‘‘សុដ្ឋុ មេ វិទ្ធំ, សុដ្ឋុ មេ បហដ’’ន្តិ ឧប្បជ្ជនកំ អកុសលូបសំហិតំ សុខំ សោមនស្សំ នាម. ទានាទិឧបករណានំ អសម្បត្តិយា ឧប្បជ្ជមានំ បន កុសលូបសំហិតំ ទុក្ខំ ទោមនស្សន្តិ វេទិតព្ពំ.

៧. វណិជ្ជាសុត្តវណ្ណនា

១៧៧. សត្តមេ វណិជ្ជាតិ វាណិជកម្មានិ. ឧបាសកេនាតិ តិសរណគតេន. សត្ថវណិជ្ជាតិ អាវុធភណ្ឌំ ការេត្វា តស្ស វិក្កយោ. សត្តវណិជ្ជាតិ មនុស្សវិក្កយោ. មំសវណិជ្ជាតិ សូករមិគាទយោ បោសេត្វា តេសំ វិក្កយោ. មជ្ជវណិជ្ជាតិ យំកិញ្ចិ មជ្ជំ ការេត្វា តស្ស វិក្កយោ. វិសវណិជ្ជាតិ វិសំ ការេត្វា តស្ស វិក្កយោ. ឥតិ សព្ពម្បិ ឥមំ វណិជ្ជំ នេវ អត្តនា កាតុំ, ន បរេ សមាទបេត្វា ការេតុំ វដ្ដតិ.

៨. រាជសុត្តវណ្ណនា

១៧៨. អដ្ឋមេ បព្ពាជេន្តីតិ រដ្ឋម្ហា បព្ពាជេន្តិ. យថាបច្ចយំ វា ករោន្តីតិ យថាធិប្បាយំ យថាជ្ឈាសយំ ករោន្តិ. តថេវ បាបកម្មំ បវេទេន្តីតិ យថា តេន កតំ, តំ តថេវ អញ្ញេសំ អារោចេន្តិ កថេន្តិ.

៩. គិហិសុត្តវណ្ណនា

១៧៩. នវមេ សំវុតកម្មន្តន្តិ បិហិតកម្មន្តំ. អាភិចេតសិកានន្តិ ឧត្តមចិត្តនិស្សិតានំ. ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានន្តិ បច្ចក្ខេយេវ ធម្មេ បវត្តិក្ខណេ សុខវិហារានំ. អរិយកន្តេហីតិ អរិយានំ កន្តេហិ មគ្គផលសីលេហិ.

អរិយធម្មំ សមាទាយាតិ ឯត្ថ អរិយធម្មោតិ បញ្ច សីលានិ កថិតានិ. មេរយំ វារុណិន្តិ ចតុព្ពិធំ មេរយំ បញ្ចវិធញ្ច សុរំ. ធម្មញ្ចានុវិតក្កយេតិ នវវិធំ លោកុត្តរធម្មំ អនុស្សតិវសេនេវ វិតក្កេយ្យ. អព្យាបជ្ឈំ ហិតំ ចិត្តន្តិ និទ្ទុក្ខំ មេត្តាទិព្រហ្មវិហារចិត្តំ. ទេវលោកាយ ភាវយេតិ ព្រហ្មលោកត្ថាយ ភាវេយ្យ. បុញ្ញត្ថស្ស ជិគីសតោតិ បុញ្ញេន អត្ថិកស្ស បុញ្ញំ គវេសន្តស្ស. សន្តេសូតិ ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធតថាគតសាវកេសុ. វិបុលា ហោតិ ទក្ខិណាតិ ឯវំ ទិន្នទានំ មហប្ផលំ ហោតិ. អនុបុព្ពេនាតិ សីលបូរណាទិនា អនុក្កមេន. សេសំ តិកនិបាតេ វុត្តត្ថមេវ.

១០. គវេសីសុត្តវណ្ណនា

១៨០. ទសមេ សិតំ បាត្វាកាសីតិ មហាមគ្គេនេវ គច្ឆន្តោ តំ សាលវនំ ឱលោកេត្វា ‘‘អត្ថិ នុ ខោ ឥមស្មិំ ឋានេ កិញ្ចិ សុការណំ ឧប្បន្នបុព្ព’’ន្តិ អទ្ទស កស្សបពុទ្ធកាលេ គវេសិនា ឧបាសកេន កតំ សុការណំ. អថស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ឥទំ សុការណំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស អបាកដំ បដិច្ឆន្នំ, ហន្ទ នំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស បាកដំ ករោមី’’តិ មគ្គា ឱក្កម្ម អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ ឋិតោវ សិតបាតុកម្មំ អកាសិ, អគ្គគ្គទន្តេ ទស្សេត្វា មន្ទហសិតំ ហសិ. យថា ហិ លោកិយមនុស្សា ឧទរំ បហរន្តា ‘‘កហំ កហ’’ន្តិ ហសន្តិ, ន ឯវំ ពុទ្ធា. ពុទ្ធានំ បន ហសិតំ ហដ្ឋបហដ្ឋាការមត្តមេវ ហោតិ.

ហសិតញ្ច នាមេតំ តេរសហិ សោមនស្សសហគតចិត្តេហិ ហោតិ. តត្ថ លោកិយមហាជនោ អកុសលតោ ចតូហិ, កាមាវចរកុសលតោ ចតូហីតិ អដ្ឋហិ ចិត្តេហិ ហសតិ, សេខា អកុសលតោ ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តានិ ទ្វេ អបនេត្វា ឆហិ ចិត្តេហិ ហសន្តិ, ខីណាសវា ចតូហិ សហេតុកកិរិយចិត្តេហិ, ឯកេន អហេតុកកិរិយចិត្តេនាតិ បញ្ចហិ ចិត្តេហិ ហសន្តិ. តេសុបិ ពលវារម្មណេ អាបាថមាគតេ ទ្វីហិ ញាណសម្បយុត្តចិត្តេហិ ហសន្តិ, ទុព្ពលារម្មណេ ទុហេតុកចិត្តទ្វយេន ច អហេតុកចិត្តេន ចាតិ តីហិ ចិត្តេហិ ហសន្តិ. ឥមស្មិំ បន ឋានេ កិរិយាហេតុកមនោវិញ្ញាណធាតុសោមនស្សសហគតចិត្តំ ភគវតោ បហដ្ឋាការមត្តហសិតំ ឧប្បាទេតិ.

តំ បនេតំ ហសិតំ ឯវំ អប្បមត្តកម្បិ ថេរស្ស បាកដំ អហោសិ. កថំ? តថារូបេ ហិ កាលេ តថាគតស្ស ចតូហិ ទាឋាហិ ចាតុទ្ទីបិកមហាមេឃមុខតោ សមោសរិតា វិជ្ជុលតា វិយ វិរោចមានា មហាតាលក្ខន្ធប្បមាណា រស្មិវដ្ដិយោ ឧដ្ឋហិត្វា តិក្ខត្តុំ សិរវរំ បទក្ខិណំ កត្វា ទាឋគ្គេសុយេវ អន្តរធាយន្តិ. តេន សញ្ញាណេន អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បច្ឆតោ គច្ឆមានោបិ សិតបាតុភាវំ ជានាតិ.

ឥទ្ធន្តិ សមិទ្ធំ. ផីតន្តិ អតិសមិទ្ធំ សព្ពបាលិផុល្លំ វិយ. អាកិណ្ណមនុស្សន្តិ ជនសមាកុលំ. សីលេសុ អបរិបូរការីតិ បញ្ចសុ សីលេសុ អសមត្តការី. បដិទេសិតានីតិ ឧបាសកភាវំ បដិទេសិតានិ. សមាទបិតានីតិ សរណេសុ បតិដ្ឋាបិតានីតិ អត្ថោ. ឥច្ចេតំ សមសមន្តិ ឥតិ ឯតំ ការណំ សព្ពាការតោ សមភាវេនេវ សមំ, ន ឯកទេសេន. នត្ថិ កិញ្ចិ អតិរេកន្តិ មយ្ហំ ឥមេហិ កិញ្ចិ អតិរេកំ នត្ថិ. ហន្ទាតិ វវស្សគ្គត្ថេ និបាតោ. អតិរេកាយាតិ វិសេសការណត្ថាយ បដិបជ្ជាមីតិ អត្ថោ. សីលេសុ បរិបូរការិំ ធារេថាតិ បញ្ចសុ សីលេសុ សមត្តការីតិ ជានាថ. ឯត្តាវតា តេន បញ្ច សីលានិ សមាទិន្នានិ នាម ហោន្តិ. កិមង្គ បន ន មយន្តិ មយំ បន កេនេវ ការណេន បរិបូរការិនោ ន ភវិស្សាម. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

ឧបាសកវគ្គោ តតិយោ.