៣. បញ្ចង្គិកវគ្គោ

១. បឋមអគារវសុត្តវណ្ណនា

២១. តតិយស្ស បឋមេ អសភាគវុត្តិកោតិ អសភាគាយ វិសទិសាយ ជីវិតវុត្តិយា សមន្នាគតោ. អាភិសមាចារិកំ ធម្មន្តិ ឧត្តមសមាចារភូតំ វត្តវសេន បញ្ញត្តសីលំ. សេខំ ធម្មន្តិ សេខបណ្ណត្តិសីលំ. សីលានីតិ ចត្តារិ មហាសីលានិ. សម្មាទិដ្ឋិន្តិ វិបស្សនាសម្មាទិដ្ឋិំ. សម្មាសមាធិន្តិ មគ្គសមាធិញ្ចេវ ផលសមាធិញ្ច. ឥមស្មិំ សុត្តេ សីលាទីនិ មិស្សកានិ កថិតានិ.

២. ទុតិយអគារវសុត្តវណ្ណនា

២២. ទុតិយេ សីលក្ខន្ធន្តិ សីលរាសិំ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. ឥមេ បន តយោបិ ខន្ធា មិស្សកាវ កថិតាតិ.

៣. ឧបក្កិលេសសុត្តវណ្ណនា

២៣. តតិយេ ន ច បភស្សរន្តិ ន ច បភាវន្តំ. បភង្គុ ចាតិ បភិជ្ជនសភាវំ. អយោតិ កាឡលោហំ. លោហន្តិ ឋបេត្វា ឥធ វុត្តានិ ចត្តារិ អវសេសំ លោហំ. សជ្ឈន្តិ រជតំ. ចិត្តស្សាតិ ចាតុភូមកកុសលចិត្តស្ស. តេភូមកស្ស តាវ ឧបក្កិលេសា ហោន្តុ, លោកុត្តរស្ស កថំ ហោន្តីតិ? ឧប្បជ្ជិតុំ អប្បទានេន. យទគ្គេន ហិ ឧប្បជ្ជិតុំ ន ទេន្តិ, តទគ្គេនេវ តេ លោកិយស្សបិ លោកុត្តរស្សបិ ឧបក្កិលេសា នាម ហោន្តិ. បភង្គុ ចាតិ អារម្មណេ ចុណ្ណវិចុណ្ណភាវូបគមនេន ភិជ្ជនសភាវំ. សម្មា សមាធិយតិ អាសវានំ ខយាយាតិ អាសវានំ ខយសង្ខាតស្ស អរហត្តស្ស អត្ថាយ ហេតុនា ការណេន សមាធិយតិ. ឯត្តាវតា ចិត្តំ វិសោធេត្វា អរហត្តេ បតិដ្ឋិតំ ខីណាសវំ ទស្សេតិ. ឥទានិស្ស អភិញ្ញាបដិវេធំ ទស្សេន្តោ យស្ស យស្ស ចាតិអាទិមាហ. តំ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

៤. ទុស្សីលសុត្តវណ្ណនា

២៤. ចតុត្ថេ ហតូបនិសោតិ ហតឧបនិស្សយោ ហតការណោ. យថាភូតញាណទស្សនន្តិ នាមរូបបរិច្ឆេទញាណំ អាទិំ កត្វា តរុណវិបស្សនា. និព្ពិទាវិរាគោតិ និព្ពិទា ច វិរាគោ ច. តត្ថ និព្ពិទា ពលវវិបស្សនា, វិរាគោ មគ្គោ. វិមុត្តិញាណទស្សនន្តិ ផលវិមុត្តិ ច បច្ចវេក្ខណញាណញ្ច.

៥. អនុគ្គហិតសុត្តវណ្ណនា

២៥. បញ្ចមេ សម្មាទិដ្ឋីតិ វិបស្សនាសម្មាទិដ្ឋិ. ចេតោវិមុត្តិផលាតិអាទីសុ ចេតោវិមុត្តីតិ មគ្គផលសមាធិ. បញ្ញាវិមុត្តីតិ ផលញាណំ. សីលានុគ្គហិតាតិ សីលេន អនុគ្គហិតា អនុរក្ខិតា. សុតានុគ្គហិតាតិ ពាហុសច្ចេន អនុគ្គហិតា. សាកច្ឆានុគ្គហិតាតិ ធម្មសាកច្ឆាយ អនុគ្គហិតា. សមថានុគ្គហិតាតិ ចិត្តេកគ្គតាយ អនុគ្គហិតា.

ឥមស្ស បនត្ថស្ស អាវិភាវត្ថំ មធុរម្ពពីជំ រោបេត្វា សមន្តា មរិយាទំ ពន្ធិត្វា កាលានុកាលំ ឧទកំ អាសិញ្ចិត្វា កាលានុកាលំ មូលានិ សោធេត្វា កាលានុកាលំ បតិតបាណកេ ហារេត្វា កាលានុកាលំ មក្កដជាលំ លុញ្ចិត្វា អម្ពំ បដិជគ្គន្តោ បុរិសោ ទស្សេតព្ពោ. តស្ស ហិ បុរិសស្ស មធុរម្ពពីជរោបនំ វិយ វិបស្សនាសម្មាទិដ្ឋិ ទដ្ឋព្ពា, មរិយាទពន្ធនំ វិយ សីលេន អនុគ្គណ្ហនំ, ឧទកាសេចនំ វិយ សុតេន អនុគ្គណ្ហនំ, មូលបរិសោធនំ វិយ សាកច្ឆាយ អនុគ្គណ្ហនំ, បាណកហរណំ វិយ ឈានវិបស្សនាបារិបន្ថិកសោធនវសេន សមថានុគ្គណ្ហនំ, មក្កដជាលលុញ្ចនំ វិយ ពលវវិបស្សនានុគ្គណ្ហនំ, ឯវំ អនុគ្គហិតស្ស រុក្ខស្ស ខិប្បមេវ វឌ្ឍិត្វា ផលប្បទានំ វិយ ឥមេហិ សីលាទីហិ អនុគ្គហិតាយ មូលសម្មាទិដ្ឋិយា ខិប្បមេវ មគ្គវសេន វឌ្ឍិត្វា ចេតោវិមុត្តិបញ្ញាវិមុត្តិផលប្បទានំ វេទិតព្ពំ.

៦. វិមុត្តាយតនសុត្តវណ្ណនា

២៦. ឆដ្ឋេ វិមុត្តាយតនានីតិ វិមុច្ចនការណានិ. យត្ថាតិ យេសុ វិមុត្តាយតនេសុ. សត្ថា ធម្មំ ទេសេតីតិ ចតុសច្ចធម្មំ ទេសេតិ. អត្ថបដិសំវេទិនោតិ បាឡិអត្ថំ ជានន្តស្ស. ធម្មបដិសំវេទិនោតិ បាឡិំ ជានន្តស្ស. បាមោជ្ជន្តិ តរុណបីតិ. បីតីតិ តុដ្ឋាការភូតា ពលវបីតិ. កាយោតិ នាមកាយោ. បស្សម្ភតីតិ បដិប្បស្សម្ភតិ. សុខំ វេទេតីតិ សុខំ បដិលភតិ. ចិត្តំ សមាធិយតីតិ អរហត្តផលសមាធិនា សមាធិយតិ. អយញ្ហិ តំ ធម្មំ សុណន្តោ អាគតាគតដ្ឋានេ ឈានវិបស្សនាមគ្គផលានិ ជានាតិ, តស្ស ឯវំ ជានតោ បីតិ ឧប្បជ្ជតិ. សោ តស្សា បីតិយា អន្តរា ឱសក្កិតុំ ន ទេន្តោ ឧបចារកម្មដ្ឋានិកោ ហុត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណាតិ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ – ‘‘ចិត្តំ សមាធិយតី’’តិ. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ. អយំ បន វិសេសោ – សមាធិនិមិត្តន្តិ អដ្ឋតិំសាយ អារម្មណេសុ អញ្ញតរោ សមាធិយេវ សមាធិនិមិត្តំ. សុគ្គហិតំ ហោតីតិអាទិសុ អាចរិយស្ស សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ ឧគ្គណ្ហន្តេន សុដ្ឋុ គហិតំ ហោតិ សុដ្ឋុ មនសិកតំ សុដ្ឋុ ឧបធារិតំ. សុប្បដិវិទ្ធំ បញ្ញាយាតិ បញ្ញាយ សុដ្ឋុ បច្ចក្ខំ កតំ. តស្មិំ ធម្មេតិ តស្មិំ កម្មដ្ឋានបាឡិធម្មេ. ឥតិ ឥមស្មិំ សុត្តេ បញ្ចបិ វិមុត្តាយតនានិ អរហត្តំ បាបេត្វា កថិតានីតិ.

៧. សមាធិសុត្តវណ្ណនា

២៧. សត្តមេ អប្បមាណន្តិ បមាណករធម្មរហិតំ លោកុត្តរំ. និបកា បតិស្សតាតិ នេបក្កេន ច សតិយា ច សមន្នាគតា ហុត្វា. បញ្ច ញាណានីតិ បញ្ច បច្ចវេក្ខណញាណានិ. បច្ចត្តញ្ញេវ ឧប្បជ្ជន្តីតិ អត្តនិយេវ ឧប្បជ្ជន្តិ. អយំ សមាធិ បច្ចុប្បន្នសុខោ ចេវាតិអាទីសុ អរហត្តផលសមាធិ អធិប្បេតោ. មគ្គសមាធីតិបិ វទន្តិយេវ. សោ ហិ អប្បិតប្បិតក្ខណេ សុខត្តា បច្ចុប្បន្នសុខោ, បុរិមោ បុរិមោ បច្ឆិមស្ស បច្ឆិមស្ស សមាធិសុខស្ស បច្ចយត្តា អាយតិំ សុខវិបាកោ, កិលេសេហិ អារកត្តា អរិយោ, កាមាមិសវដ្ដាមិសលោកាមិសានំ អភាវា និរាមិសោ. ពុទ្ធាទីហិ មហាបុរិសេហិ សេវិតត្តា អកាបុរិសសេវិតោ. អង្គសន្តតាយ អារម្មណសន្តតាយ សព្ពកិលេសទរថសន្តតាយ ច សន្តោ, អតប្បនិយដ្ឋេន បណីតោ. កិលេសប្បដិប្បស្សទ្ធិយា លទ្ធត្តា កិលេសប្បដិប្បស្សទ្ធិភាវំ វា លទ្ធត្តា បដិប្បស្សទ្ធលទ្ធោ. បដិប្បស្សទ្ធំ បដិប្បស្សទ្ធីតិ ហិ ឥទំ អត្ថតោ ឯកំ. បដិប្បស្សទ្ធកិលេសេន វា អរហតា លទ្ធត្តាបិ បដិប្បស្សទ្ធលទ្ធោ, ឯកោទិភាវេន អធិគតត្តា ឯកោទិភាវមេវ វា អធិគតត្តា ឯកោទិភាវាធិគតោ. អប្បគុណសាសវសមាធិ វិយ សសង្ខារេន សប្បយោគេន ចិត្តេន បច្ចនីកធម្មេ និគ្គយ្ហ កិលេសេ វារេត្វា អនធិគតត្តា ន សសង្ខារនិគ្គយ្ហវារិតគតោ. តំ សមាធិំ សមាបជ្ជន្តោ តតោ វា វុដ្ឋហន្តោ សតិវេបុល្លប្បត្តត្តា សតោវ សមាបជ្ជតិ, សតោវ វុដ្ឋហតិ. យថាបរិច្ឆិន្នកាលវសេន វា សតោ សមាបជ្ជតិ, សតោ វុដ្ឋហតិ. តស្មា យទេត្ថ ‘‘អយំ សមាធិ បច្ចុប្បន្នសុខោ ចេវ អាយតិញ្ច សុខវិបាកោ ចា’’តិ ឯវំ បច្ចវេក្ខមានស្ស បច្ចត្តំយេវ អបរប្បច្ចយញាណំ ឧប្បជ្ជតិ, តំ ឯកំ ញាណំ. ឯសេវ នយោ សេសេសុ. ឯវំ ឥមានិ បញ្ច ញាណានិ បច្ចត្តញ្ញេវ ឧប្បជ្ជន្តីតិ.

៨. បញ្ចង្គិកសុត្តវណ្ណនា

២៨. អដ្ឋមេ អរិយស្សាតិ វិក្ខម្ភនវសេន បហីនកិលេសេហិ អារកា ឋិតស្ស. ភាវនំ ទេសេស្សាមីតិ ព្រូហនំ វឌ្ឍនំ បកាសយិស្សាមិ. ឥមមេវ កាយន្តិ ឥមំ ករជកាយំ. អភិសន្ទេតីតិ តេមេតិ ស្នេហេតិ, សព្ពត្ថ បវត្តបីតិសុខំ ករោតិ. បរិសន្ទេតីតិ សមន្តតោ សន្ទេតិ. បរិបូរេតីតិ វាយុនា ភស្តំ វិយ បូរេតិ. បរិប្ផរតីតិ សមន្តតោ ផុសតិ. សព្ពាវតោ កាយស្សាតិ អស្ស ភិក្ខុនោ សព្ពកោដ្ឋាសវតោ កាយស្ស កិញ្ចិ ឧបាទិន្នកសន្តតិបវត្តិដ្ឋានេ ឆវិមំសលោហិតានុគតំ អណុមត្តម្បិ ឋានំ បឋមជ្ឈានសុខេន អផុដំ នាម ន ហោតិ.

ទក្ខោតិ ឆេកោ បដិពលោ ន្ហានីយចុណ្ណានិ កាតុញ្ចេវ យោជេតុញ្ច សន្នេតុញ្ច. កំសថាលេតិ យេន កេនចិ លោហេន កតភាជនេ. មត្តិកាភាជនំ បន ថិរំ ន ហោតិ, សន្នេន្តស្ស ភិជ្ជតិ. តស្មា តំ ន ទស្សេសិ. បរិប្ផោសកំ បរិប្ផោសកន្តិ សិញ្ចិត្វា សិញ្ចិត្វា. សន្នេយ្យាតិ វាមហត្ថេន កំសថាលំ គហេត្វា ទក្ខិណហត្ថេន បមាណយុត្តំ ឧទកំ សិញ្ចិត្វា សិញ្ចិត្វា បរិមទ្ទន្តោ បិណ្ឌំ ករេយ្យ. ស្នេហានុគតាតិ ឧទកសិនេហេន អនុគតា. ស្នេហបរេតាតិ ឧទកសិនេហេន បរិគ្គហិតា. សន្តរពាហិរាតិ សទ្ធិំ អន្តោបទេសេន ចេវ ពហិបទេសេន ច, សព្ពត្ថកមេវ ឧទកសិនេហេន ផុដាតិ អត្ថោ. ន ច បគ្ឃរិណីតិ ន ពិន្ទុ ពិន្ទុ ឧទកំ បគ្ឃរតិ, សក្កា ហោតិ ហត្ថេនបិ ទ្វីហិបិ អង្គុលីហិ គហេតុំ ឱវដ្ដិកាយបិ កាតុន្តិ អត្ថោ.

ទុតិយជ្ឈានសុខឧបមាយំ ឧព្ភិទោទកោតិ ឧព្ភិន្នឧទកោ, ន ហេដ្ឋា ឧព្ភិជ្ជិត្វា ឧគ្គច្ឆនឧទកោ, អន្តោយេវ បន ឧប្បជ្ជនឧទកោតិ អត្ថោ. អាយមុខន្តិ អាគមនមគ្គោ. ទេវោតិ មេឃោ. កាលេន កាលន្តិ កាលេ កាលេ, អន្វឌ្ឍមាសំ វា អនុទសាហំ វាតិ អត្ថោ. ធារន្តិ វុដ្ឋិំ. នានុប្បវេច្ឆេយ្យាតិ នប្បវេសេយ្យ, ន វស្សេយ្យាតិ អត្ថោ. សីតា វារិធារា ឧព្ភិជ្ជិត្វាតិ សីតា វារិធារា តំ រហទំ បូរយមានា ឧព្ភិជ្ជិត្វា. ហេដ្ឋា ឧគ្គច្ឆនឧទកញ្ហិ ឧគ្គន្ត្វា ភិជ្ជន្តំ ឧទកំ ខោភេតិ, ចតូហិ ទិសាហិ បវិសនឧទកំ បុរាណបណ្ណតិណកដ្ឋទណ្ឌកាទីហិ ឧទកំ ខោភេតិ. វុដ្ឋិឧទកំ ធារានិបាតពុព្ពុឡកេហិ ឧទកំ ខោភេតិ, សន្និសិន្នមេវ បន ហុត្វា ឥទ្ធិនិម្មិតមិវ ឧប្បជ្ជមានំ ឧទកំ ឥមំ បទេសំ ផរតិ, ឥមំ ន ផរតីតិ នត្ថិ. តេន អផុដោកាសោ នាម ន ហោតិ. តត្ថ រហទោ វិយ ករជកាយោ, ឧទកំ វិយ ទុតិយជ្ឈានសុខំ, សេសំ បុរិមនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

តតិយជ្ឈានសុខឧបមាយំ ឧប្បលានិ ឯត្ថ សន្តីតិ ឧប្បលិនី. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. ឯត្ថ ច សេតរត្តនីលេសុ យំកិញ្ចិ ឧប្បលមេវ, ឩនកសតបត្តំ បុណ្ឌរីកំ, សតបត្តំ បទុមំ. បត្តនិយមំ វា វិនាបិ សេតំ បទុមំ, រត្តំ បុណ្ឌរីកន្តិ អយមេត្ថ វិនិច្ឆយោ. ឧទកានុគ្គតានីតិ ឧទកតោ ន ឧគ្គតានិ. អន្តោនិមុគ្គបោសីនីតិ ឧទកតលស្ស អន្តោ និមុគ្គានិយេវ ហុត្វា បោសន្តិ វឌ្ឍន្តីតិ អត្ថោ. សេសំ បុរិមនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

ចតុត្ថជ្ឈានឧបមាយំ បរិសុទ្ធេន ចេតសា បរិយោទាតេនាតិ ឯត្ថ និរុបក្កិលេសដ្ឋេន បរិសុទ្ធំ, បភស្សរដ្ឋេន បរិយោទាតំ វេទិតព្ពំ. ឱទាតេន វត្ថេនាតិ ឥទំ ឧតុផរណត្ថំ វុត្តំ. កិលិដ្ឋវត្ថេន ហិ ឧតុផរណំ ន ហោតិ, តង្ខណធោតបរិសុទ្ធេន ឧតុផរណំ ពលវំ ហោតិ. ឥមិស្សា ហិ ឧបមាយ វត្ថំ វិយ ករជកាយោ, ឧតុផរណំ វិយ ចតុត្ថជ្ឈានសុខំ. តស្មា យថា សុន្ហាតស្ស បុរិសស្ស បរិសុទ្ធំ វត្ថំ សសីសំ បារុបិត្វា និសិន្នស្ស សរីរតោ ឧតុ សព្ពមេវ វត្ថំ ផរតិ, ន កោចិ វត្ថស្ស អផុដោកាសោ ហោតិ, ឯវំ ចតុត្ថជ្ឈានសុខេន ភិក្ខុនោ ករជកាយស្ស ន កោចិ ឱកាសោ អផុដោ ហោតីតិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. ចតុត្ថជ្ឈានចិត្តមេវ វា វត្ថំ វិយ, តំសមុដ្ឋានរូបំ ឧតុផរណំ វិយ. យថា ហិ កត្ថចិ កត្ថចិ ឱទាតវត្ថេ កាយំ អផុសន្តេបិ តំសមុដ្ឋានេន ឧតុនា សព្ពត្ថកមេវ កាយោ ផុដោ ហោតិ, ឯវំ ចតុត្ថជ្ឈានសមុដ្ឋាបិតេន សុខុមរូបេន សព្ពត្ថកមេវ ភិក្ខុនោ កាយោ ផុដោ ហោតីតិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ.

បច្ចវេក្ខណនិមិត្តន្តិ បច្ចវេក្ខណញាណមេវ. សុគ្គហិតំ ហោតីតិ យថា តេន ឈានវិបស្សនាមគ្គា សុដ្ឋុ គហិតា ហោន្តិ, ឯវំ បច្ចវេក្ខណនិមិត្តំ អបរាបរេន បច្ចវេក្ខណនិមិត្តេន សុដ្ឋុ គហិតំ ហោតិ. អញ្ញោ វា អញ្ញន្តិ អញ្ញោ ឯកោ អញ្ញំ ឯកំ, អត្តនោយេវ ហិ អត្តា ន បាកដោ ហោតិ. ឋិតោ វា និសិន្នន្តិ ឋិតកស្សាបិ និសិន្នោ បាកដោ ហោតិ, តេនេវំ វុត្តំ. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ. ឧទកមណិកោតិ សមេខលា ឧទកចាដិ. សមតិត្តិកោតិ សមភរិតោ. កាកបេយ្យាតិ មុខវដ្ដិយំ និសីទិត្វា កាកេន គីវំ អនាមេត្វាវ បាតព្ពោ.

សុភូមិយន្តិ សមភូមិយំ. ‘‘សុភូមេ សុខេត្តេ វិហតខាណុកេ ពីជានិ បតិដ្ឋាបេយ្យា’’តិ (ទី. និ. ២.៤៣៨) ឯត្ថ បន មណ្ឌភូមិ សុភូមីតិ អាគតា. ចតុមហាបថេតិ ទ្វិន្នំ មហាមគ្គានំ វិនិវិជ្ឈិត្វា គតដ្ឋានេ. អាជញ្ញរថោតិ វិនីតអស្សរថោ. ឱធស្តបតោទោតិ យថា រថំ អភិរុហិត្វា ឋិតេន សក្កា ហោតិ គណ្ហិតុំ, ឯវំ អាលម្ពនំ និស្សាយ តិរិយតោ ឋបិតបតោទោ. យោគ្គាចរិយោតិ អស្សាចរិយោ. ស្វេវ អស្សទម្មេ សារេតីតិ អស្សទម្មសារថិ. យេនិច្ឆកន្តិ យេន យេន មគ្គេន ឥច្ឆតិ. យទិច្ឆកន្តិ យំ យំ គតិំ ឥច្ឆតិ. សារេយ្យាតិ ឧជុកំ បុរតោ បេសេយ្យ. បច្ចាសារេយ្យាតិ បដិនិវត្តេយ្យ.

ឯវំ ហេដ្ឋា បញ្ចហិ អង្គេហិ សមាបត្តិបរិកម្មំ កថេត្វា ឥមាហិ តីហិ ឧបមាហិ បគុណសមាបត្តិយា អានិសំសំ ទស្សេត្វា ឥទានិ ខីណាសវស្ស អភិញ្ញាបដិបាដិំ ទស្សេតុំ សោ សចេ អាកង្ខតីតិអាទិមាហ. តំ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

៩. ចង្កមសុត្តវណ្ណនា

២៩. នវមេ អទ្ធានក្ខមោ ហោតីតិ ទូរំ អទ្ធានមគ្គំ គច្ឆន្តោ ខមតិ, អធិវាសេតុំ សក្កោតិ. បធានក្ខមោតិ វីរិយក្ខមោ. ចង្កមាធិគតោ សមាធីតិ ចង្កមំ អធិដ្ឋហន្តេន អធិគតោ អដ្ឋន្នំ សមាបត្តីនំ អញ្ញតរសមាធិ. ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតីតិ ចិរំ តិដ្ឋតិ. ឋិតកេន គហិតនិមិត្តញ្ហិ និសិន្នស្ស នស្សតិ, និសិន្នេន គហិតនិមិត្តំ និបន្នស្ស. ចង្កមំ អធិដ្ឋហន្តេន ចលិតារម្មណេ គហិតនិមិត្តំ បន ឋិតស្សបិ និសិន្នស្សបិ និបន្នស្សបិ ន នស្សតីតិ.

១០. នាគិតសុត្តវណ្ណនា

៣០. ទសមេ ឧទ្ធំ ឧគ្គតត្តា ឧច្ចោ, រាសិភាវេន ច មហា សទ្ទោ ឯតេសន្តិ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា. តេសុ ហិ ឧគ្គតុគ្គតេសុ ខត្តិយមហាសាល-ព្រាហ្មណមហាសាលាទីសុ មហាសក្ការំ គហេត្វា អាគតេសុ ‘‘អសុកស្ស ឱកាសំ ទេថ, អសុកស្ស ឱកាសំ ទេថា’’តិ វុត្តេ ‘‘មយំ បឋមតរំ អាគតា, មយ្ហំ បឋមតរំ អាគតា, នត្ថិ ឱកាសោ’’តិ ឯវំ អញ្ញមញ្ញំ កថេន្តានំ សទ្ទោ ឧច្ចោ ចេវ មហា ច អហោសិ. កេវដ្ដា មញ្ញេ មច្ឆវិលោបេតិ កេវដ្ដា វិយ មច្ឆវិលោបេ. តេសញ្ហិ មច្ឆបច្ឆិំ គហេត្វា អាគតានំ វិក្កិណនដ្ឋានេ ‘‘មយ្ហំ ទេថ មយ្ហំ ទេថា’’តិ វទតោ មហាជនស្ស ឯវរូបោ សទ្ទោ ហោតិ. មីឡ្ហសុខន្តិ អសុចិសុខំ. មិទ្ធសុខន្តិ និទ្ទាសុខំ. លាភសក្ការសិលោកសុខន្តិ លាភសក្ការញ្ចេវ វណ្ណភណនញ្ច និស្សាយ ឧប្បន្នសុខំ.

តំនិន្នាវ គមិស្សន្តីតិ តំ តទេវ ភគវតោ គតដ្ឋានំ គមិស្សន្តិ, អនុពន្ធិស្សន្តិយេវាតិ វុត្តំ ហោតិ. តថា ហិ, ភន្តេ, ភគវតោ សីលបញ្ញាណន្តិ យស្មា តថាវិធំ តុម្ហាកំ សីលញ្ច ញាណញ្ចាតិ អត្ថោ. មា ច មយា យសោតិ មយា សទ្ធិំ យសោបិ មា សមាគច្ឆតុ. បិយានន្តិ បិយជនានំ. ឯសោ តស្ស និស្សន្ទោតិ ឯសា បិយភាវស្ស និប្ផត្តិ. អសុភនិមិត្តានុយោគន្តិ អសុភកម្មដ្ឋានានុយោគំ. សុភនិមិត្តេតិ រាគដ្ឋានិយេ ឥដ្ឋារម្មណេ. ឯសោ តស្ស និស្សន្ទោតិ ឯសា តស្ស អសុភនិមិត្តានុយោគស្ស និប្ផត្តិ. ឯវមិមស្មិំ សុត្តេ ឥមេសុ បញ្ចសុ ឋានេសុ វិបស្សនាវ កថិតាតិ.

បញ្ចង្គិកវគ្គោ តតិយោ.