១. សមាធិភាវនាសុត្តវណ្ណនា

៤១. បញ្ចមស្ស បឋមេ ញាណទស្សនប្បដិលាភាយាតិ ទិព្ពចក្ខុញាណទស្សនស្ស បដិលាភាយ. ទិវាសញ្ញំ អធិដ្ឋាតីតិ ទិវាតិ ឯវំ សញ្ញំ អធិដ្ឋាតិ. យថា ទិវា តថា រត្តិន្តិ យថា ទិវា អាលោកសញ្ញា មនសិ កតា, តថេវ តំ រត្តិម្បិ មនសិ ករោតិ. ទុតិយបទេបិ ឯសេវ នយោ. សប្បភាសន្តិ ទិព្ពចក្ខុញាណោភាសេន សហោភាសំ. កិញ្ចាបិ អាលោកសទិសំ កតំ, អត្ថោ បនេត្ថ ន ឯវំ សល្លក្ខេតព្ពោ. ទិព្ពចក្ខុញាណាលោកោ ហិ ឥធាធិប្បេតោ.

វិទិតាតិ បាកដា ហុត្វា. កថំ បន វេទនា វិទិតា ឧប្បជ្ជន្តិ, វិទិតា អព្ភត្ថំ គច្ឆន្តីតិ? ឥធ ភិក្ខុ វត្ថុំ បរិគ្គណ្ហាតិ, អារម្មណំ បរិគ្គណ្ហាតិ. តស្ស បរិគ្គហិតវត្ថារម្មណតាយ តា វេទនា ‘‘ឯវំ ឧប្បជ្ជិត្វា ឯវំ ឋត្វា ឯវំ និរុជ្ឈន្តី’’តិ វិទិតា ឧប្បជ្ជន្តិ, វិទិតា តិដ្ឋន្តិ, វិទិតា អព្ភត្ថំ គច្ឆន្តិ នាម. សញ្ញាវិតក្កេសុបិ ឯសេវ នយោ.

ឧទយព្ពយានុបស្សីតិ ឧទយញ្ច វយញ្ច បស្សន្តោ. ឥតិ រូបន្តិ ឯវំ រូបំ ឯត្តកំ រូបំ ន ឥតោ បរំ រូបំ អត្ថីតិ. ឥតិ រូបស្ស សមុទយោតិ ឯវំ រូបស្ស ឧប្បាទោ. អត្ថង្គមោតិ បន ភេទោ អធិប្បេតោ. វេទនាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ឥទញ្ច បន មេតំ, ភិក្ខវេ, សន្ធាយ ភាសិតន្តិ, ភិក្ខវេ, យំ មយា ឯតំ បុណ្ណកបញ្ហេ ‘‘សង្ខាយ លោកស្មិ’’ន្តិអាទិ ភាសិតំ, តំ ឥទំ ផលសមាបត្តិំ សន្ធាយ ភាសិតន្តិ អត្ថោ.

តត្ថ សង្ខាយាតិ ញាណេន ជានិត្វា. លោកស្មិន្តិ សត្តលោកេ. បរោបរានីតិ ឧច្ចាវចានិ ឧត្តមាធមានិ. ឥញ្ជិតន្តិ ចលិតំ. នត្ថិ កុហិញ្ចិ លោកេតិ លោកស្មិំ កត្ថចិ ឯកក្ខន្ធេបិ ឯកាយតនេបិ ឯកធាតុយាបិ ឯការម្មណេបិ នត្ថិ. សន្តោតិ បច្ចនីកកិលេសវូបសមេន សន្តោ. វិធូមោតិ កោធធូមេន វិគតធូមោ. ឯវមេត្ថ សុត្តន្តេ មគ្គេកគ្គតម្បិ កថេត្វា គាថាយ ផលសមាបត្តិយេវ កថិតាតិ.