៧. ចតុមហារាជសុត្តវណ្ណនា

៣៧. សត្តមេ អមច្ចា បារិសជ្ជាតិ បរិចារិកទេវតា. ឥមំ លោកំ អនុវិចរន្តីតិ អដ្ឋមីទិវសេ កិរ សក្កោ ទេវរាជា ចត្តារោ មហារាជានោ អាណាបេតិ – ‘‘តាតា, អជ្ជ អដ្ឋមីទិវសេ មនុស្សលោកំ អនុវិចរិត្វា បុញ្ញានិ ករោន្តានំ នាមគោត្តំ ឧគ្គណ្ហិត្វា អាគច្ឆថា’’តិ. តេ គន្ត្វា អត្តនោ បរិចារកេ បេសេន្តិ – ‘‘គច្ឆថ, តាតា, មនុស្សលោកំ វិចរិត្វា បុញ្ញការកានំ នាមគោត្តានិ សុវណ្ណបដ្ដេ លិខិត្វា អានេថា’’តិ. តេ តថា ករោន្តិ. តេន វុត្តំ – ‘‘ឥមំ លោកំ អនុវិចរន្តី’’តិ. កច្ចិ ពហូតិអាទិ តេសំ ឧបបរិក្ខាការទស្សនត្ថំ វុត្តំ. ឯវំ ឧបបរិក្ខន្តា ហិ តេ អនុវិចរន្តិ. តត្ថ ឧបោសថំ ឧបវសន្តីតិ មាសស្ស អដ្ឋវារេ ឧបោសថង្គានិ អធិដ្ឋហន្តិ. បដិជាគរោន្តីតិ បដិជាគរឧបោសថកម្មំ នាម ករោន្តិ. តំ ករោន្តា ឯកស្មិំ អទ្ធមាសេ ចតុន្នំ ឧបោសថទិវសានំ បច្ចុគ្គមនានុគ្គមនវសេន ករោន្តិ. បញ្ចមីឧបោសថំ បច្ចុគ្គច្ឆន្តា ចតុត្ថិយំ ឧបោសថិកា ហោន្តិ, អនុគច្ឆន្តា ឆដ្ឋិយំ. អដ្ឋមីឧបោសថំ បច្ចុគ្គច្ឆន្តា សត្តមិយំ, អនុគច្ឆន្តា នវមិយំ. ចាតុទ្ទសិំ បច្ចុគ្គច្ឆន្តា តេរសិយំ, បន្នរសីឧបោសថំ អនុគច្ឆន្តា បាដិបទេ ឧបោសថិកា ហោន្តិ. បុញ្ញានិ ករោន្តីតិ សរណគមននិច្ចសីលបុប្ផបូជាធម្មស្សវនបទីបសហស្សអារោបនវិហារករណាទីនិ នានប្បការានិ បុញ្ញានិ ករោន្តិ. តេ ឯវំ អនុវិចរិត្វា បុញ្ញកម្មការកានំ នាមគោត្តានិ សោវណ្ណមយេ បដ្ដេ លិខិត្វា អាហរិត្វា ចតុន្នំ មហារាជានំ ទេន្តិ. បុត្តា ឥមំ លោកំ អនុវិចរន្តីតិ ចតូហិ មហារាជេហិ បុរិមនយេនេវ បហិតត្តា អនុវិចរន្តិ. តទហូតិ តំទិវសំ. ឧបោសថេតិ ឧបោសថទិវសេ.

សចេ, ភិក្ខវេ, អប្បកា ហោន្តីតិ ចតុន្នំ មហារាជានំ អមច្ចា បារិសជ្ជា តា តា គាមនិគមរាជធានិយោ ឧបសង្កមន្តិ, តតោ តំ ឧបនិស្សាយ អធិវត្ថា ទេវតា ‘‘មហារាជានំ អមច្ចា អាគតា’’តិ បណ្ណាការំ គហេត្វា តេសំ សន្តិកំ គច្ឆន្តិ. តេ បណ្ណាការំ គហេត្វា ‘‘កច្ចិ នុ ខោ មារិសា ពហូ មនុស្សា មត្តេយ្យា’’តិ វុត្តនយេន មនុស្សានំ បុញ្ញបដិបត្តិំ បុច្ឆិត្វា ‘‘អាម, មារិស, ឥមស្មិំ គាមេ អសុកោ ច អសុកោ ច បុញ្ញានិ ករោន្តី’’តិ វុត្តេ តេសំ នាមគោត្តំ លិខិត្វា អញ្ញត្ថ គច្ឆន្តិ. អថ ចាតុទ្ទសិយំ ចតុន្នំ មហារាជានំ បុត្តាបិ តមេវ សុវណ្ណបដ្ដំ គហេត្វា តេនេវ នយេន អនុវិចរន្តា នាមគោត្តានិ លិខន្តិ. តទហុបោសថេ បន្នរសេ ចត្តារោបិ មហារាជានោ តេនេវ នយេន តស្មិំយេវ សុវណ្ណបដ្ដេ នាមគោត្តានិ លិខន្តិ. តេ សុវណ្ណបដ្ដបរិមាណេនេវ – ‘‘ឥមស្មិំ កាលេ មនុស្សា អប្បកា, ឥមស្មិំ កាលេ ពហុកា’’តិ ជានន្តិ. តំ សន្ធាយ ‘‘សចេ, ភិក្ខវេ, អប្បកា ហោន្តិ មនុស្សា’’តិអាទិ វុត្តំ. ទេវានំ តាវតិំសានន្តិ បឋមំ អភិនិព្ពត្តេ តេត្តិំស ទេវបុត្តេ ឧបាទាយ ឯវំលទ្ធនាមានំ. តេសំ បន ឧប្បត្តិកថា ទីឃនិកាយេ សក្កបញ្ហសុត្តវណ្ណនាយ វិត្ថារិតា. តេនាតិ តេន អារោចនេន, តេន វា បុញ្ញការកានំ អប្បកភាវេន. ទិព្ពា វត, ភោ, កាយា បរិហាយិស្សន្តីតិ នវនវានំ ទេវបុត្តានំ អបាតុភាវេន ទេវកាយា បរិហាយិស្សន្តិ, រមណីយំ ទសយោជនសហស្សំ ទេវនគរំ សុញ្ញំ ភវិស្សតិ. បរិបូរិស្សន្តិ អសុរកាយាតិ ចត្តារោ អបាយា បរិបូរិស្សន្តិ. ឥមិនា ‘‘មយំ បរិបុណ្ណេ ទេវនគរេ ទេវសង្ឃមជ្ឈេ នក្ខត្តំ កីឡិតុំ ន លភិស្សាមា’’តិ អនត្តមនា ហោន្តិ. សុក្កបក្ខេបិ ឥមិនាវ ឧបាយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោតិ អត្តនោ សក្កទេវរាជកាលំ សន្ធាយ កថេតិ. ឯកស្ស វា សក្កស្ស អជ្ឈាសយំ គហេត្វា កថេតីតិ វុត្តំ. អនុនយមានោតិ អនុពោធយមានោ. តាយំ វេលាយន្តិ តស្មិំ កាលេ.

បាដិហារិយបក្ខញ្ចាតិ ឯត្ថ បាដិហារិយបក្ខោ នាម អន្តោវស្សេ តេមាសំ និពទ្ធុបោសថោ, តំ អសក្កោន្តស្ស ទ្វិន្នំ បវារណានំ អន្តរេ ឯកមាសំ និពទ្ធុបោសថោ, តម្បិ អសក្កោន្តស្ស បឋមបវារណតោ បដ្ឋាយ ឯកោ អទ្ធមាសោ បាដិហារិយបក្ខោយេវ នាម. អដ្ឋង្គសុសមាគតន្តិ អដ្ឋហិ គុណង្គេហិ សមន្នាគតំ. យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ សត្តោ មាទិសោ ភវេយ្យ. សក្កោបិ កិរ វុត្តប្បការស្ស ឧបោសថកម្មស្ស គុណំ ជានិត្វា ទ្វេ ទេវលោកសម្បត្តិយោ បហាយ មាសស្ស អដ្ឋ វារេ ឧបោសថំ ឧបវសតិ. តស្មា ឯវមាហ. អបរោ នយោ – យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ សត្តោ មាទិសោ អស្ស, មយា បត្តំ សម្បត្តិំ បាបុណិតុំ ឥច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ. សក្កា ហិ ឯវរូបេន ឧបោសថកម្មេន សក្កសម្បត្តិំ បាបុណិតុន្តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ.

វុសិតវាតិ វុត្ថវាសោ. កតករណីយោតិ ចតូហិ មគ្គេហិ កត្តព្ពកិច្ចំ កត្វា ឋិតោ. ឱហិតភារោតិ ខន្ធភារកិលេសភារអភិសង្ខារភារេ ឱតារេត្វា ឋិតោ. អនុប្បត្តសទត្ថោតិ សទត្ថោ វុច្ចតិ អរហត្តំ, តំ អនុប្បត្តោ. បរិក្ខីណភវសំយោជនោតិ យេន សំយោជនេន ពទ្ធោ ភវេសុ អាកឌ្ឍីយតិ, តស្ស ខីណត្តា បរិក្ខីណភវសំយោជនោ. សម្មទញ្ញា វិមុត្តោតិ ហេតុនា នយេន ការណេន ជានិត្វា វិមុត្តោ. កល្លំ វចនាយាតិ យុត្តំ វត្តុំ.

យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ មាទិសោ ខីណាសវោ អស្ស, សោបិ ឯវរូបំ ឧបោសថំ ឧបវសេយ្យាតិ ឧបោសថកម្មស្ស គុណំ ជានន្តោ ឯវំ វទេយ្យ. អបរោ នយោ យោបិស្ស មាទិសោ នរោតិ យោបិ សត្តោ មាទិសោ អស្ស, មយា បត្តំ សម្បត្តិំ បាបុណិតុំ ឥច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ. សក្កា ហិ ឯវរូបេន ឧបោសថកម្មេន ខីណាសវសម្បត្តិំ បាបុណិតុន្តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ. អដ្ឋមំ ឧត្តានត្ថមេវ.